III SA/Gl 909/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu. W jego uzasadnieniu szeroko zobrazowała stan faktyczny sprawy, której skarga dotyczy. Następnie oświadczyła, że kapitał Spółki wynosi [...] zł, natomiast wartość jej środków trwałych szacuje się na [...] zł. Wprawdzie w ubiegłym roku obrotowym wypracowała zysk wielkości [...] zł. Ten jednak został w całości przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych, które wynosiły: [...] zł i [...] zł. Dodatkowo wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe, których saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło (-) [...] zł i (+) [...] zł. Tymczasem jej zobowiązania kształtują się na poziomie [...] zł, podczas gdy należności zamykają się w kwocie [...] zł. Dane te uzupełniła nadesłaną przy piśmie z dnia [...] r. dokumentacją źródłową obejmującą: zeznania podatkowe CIT-8 i sprawozdania finansowe Spółki za 2011 i 2012 r. (tj. bilans wraz z rachunkiem zysków i strat oraz informacją dodatkową), deklaracje VAT-7 za ostatni kwartał, raporty kasowe oraz wyciągi z kont za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r. Mając na uwadze powyższe, postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2013 r., referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że w miesiącu składania wniosku zgromadzone w kasie środki zamykały się w kwocie [...] zł, podczas gdy stan kont w czerwcu kształtował się następująco: [...] zł ([...]) i [...] zł ([...]). Powyższe pozwalały nie tylko na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, ale również na poniesienie innych występujących w sprawie kosztów, w tym zastępcy prawnego, którego wynagrodzenie – jak podano - mogło znaleźć się w strukturze ponoszonych przez Spółkę wydatków przyjmujących dużo wyższe wartości. Orzeczenie to Spółka "A" zaskarżyła składając w ustawowym terminie sprzeciw. W jego motywach podała, że jej kapitał zakładowy wynosi (-) [...] zł, natomiast wartość posiadanych środków trwałych kształtuje się na poziomie [...] zł. Ponadto posiada bardzo wysokie zapasy rzędu [...] zł oraz zobowiązania, które zamykają się w kwocie [...] zł. Dodatkowo wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania spornej kwoty [...] zł. Wprawdzie Spółka posiada aktywa trwałe, jako że przedmiotem jej działalności jest wynajem powierzchni magazynowej i składowej. Te jednak zabezpieczone są na poczet bieżącej działalności, albowiem wypracowany dochód nie pokrywa kwoty zaciągniętych kredytów. Na poparcie powyższego do akt sprawy przedłożono: - wezwanie do zapłaty wymagalnego zadłużenia wynikającego z umowy kredytu z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, które na dzień [...] r. wynosiło [...] zł wraz z nakazami zapłaty z dnia [...] i [...] r.; - decyzje o zajęciu kont i wierzytelności w związku z wystawionymi tytułami wykonawczymi na łączną kwotę sięgającą blisko [...] zł; - harmonogram spłat rat leasingowych w kwocie [...] zł i [...] zł; - wydruk z konta biznes partner, gdzie łączna kwota obciążeń wynosi [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia stronie przysługuje środek odwoławczy określony w art. 259 ustawy, to jest sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 ustawy p.p.s.a.). Należy w tym miejscu zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu. W takiej sytuacji to sąd rozpatruje złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy, który w rozpoznawanej sprawie dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu. Powyższe sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została określona w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy czy też nie. Zgodnie bowiem z treścią przywołanego wyżej przepisu osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie mimo deklarowanego za 2011 r. ujemnego kapitału (funduszu) własnego wynoszącego (-) [...] zł, który jak ustalono z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych był konsekwencją poniesionych w latach 2010/2011 strat, skarżąca Spółka wypracowała w 2012 r. zysk rzędu [...] zł. Ten rzutował na zmniejszenie kapitału (funduszu) własnego do kwoty (-) [...] zł w następnym roku obrotowym, podczas gdy kapitał (fundusz) podstawowy pozostał na niezmienionym poziomie [...] zł (por.: bilans za 2012 r. z odpisem z KRS). Jednocześnie zmianie i to znacznej uległa w tym okresie wartość posiadanych przez Spółkę środków trwałych, która wzrosła z kwoty [...] zł (vide: bilans za 2011 r.) do kwoty [...] zł (vide: bilans za 2012 r.). Powyższe, zdaniem Sądu, prowadzi do wniosku, że skarżąca powinna partycypować w kosztach postępowania. Tym bardziej, że w ubiegłym roku obrotowym, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania spornej kwoty rzędu [...] zł (vide: zajęcie rachunku w PKO BP) podpisała kolejną umowę leasingu, zgodnie z którą pierwszy miesięczny czynsz wynosił [...] zł, a kolejne po [...] zł. Dodatkowo wypracowała przychód rzędu [...] zł, który po pomniejszeniu o koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł przyniósł dochód wielkości [...] zł (vide: zeznanie podatkowe CIT-8). Wprawdzie ten został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych, niemniej jednak zadeklarowana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania wynosiła w ostatnim kwartale: [...] zł (kwiecień), [...] zł (maj) i [...] zł (czerwiec). Nie można było zatem uznać jakoby płynność finansowa przedsiębiorstwa bądź jego dalsze funkcjonowanie na rynku było zagrożone, skoro w miesiącu składania wniosku zgromadzone w kasie środki zamykały się w kwocie [...] zł, podczas gdy stan kont w czerwcu kształtował się następująco: [...] zł ([...]) i [...] zł ([...]). Zdaniem Sądu okoliczność ta pozwalała nie tylko na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł, ale również na poniesienie innych występujących w sprawie kosztów, które mogą pojawić się w przyszłości. Dotyczy to również zastępcy prawnego, którego wynagrodzenie może znaleźć się w strukturze ponoszonych przez Spółkę wydatków przyjmujących dużo wyższe wartości (vide: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2012 r.). Końcowo odnosząc się do przedłożonych na etapie złożonego sprzeciwu dokumentów źródłowych, z których wynika, że prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne skierowane zostało [...] r. również do drugiego rachunku bankowego prowadzonego w [...], zauważyć należy, że powyższe nie może mieć znaczenia przesądzającego. Z treści art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) wynika bowiem, że za zgodą organu egzekucyjnego mogą być dokonywane wypłaty z zajętego - w celu zabezpieczenia - rachunku bankowego zobowiązanego, o ile ten przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Dotyczy to również kosztów sądowych, albowiem te postrzegane są jako normalne koszty prowadzonej działalności, które służą do dochodzenia praw przed sądem. Dlatego też, działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.