III SA/Gl 911/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant Specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2016 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 365/16, ze skargi "A" Sp. z o.o. w likwidacji w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. umarza postępowanie sądowe. Skargą z [...]r. Prokurator Okręgowy w G. wniósł o: I. wznowienie postępowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie ze skargi A spółka z o.o. w likwidacji od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z [...] r. nr [...], sygn. akt III SA/Gl 365/16, zakończonego prawomocnym wyrokiem z 20 grudnia 2016 r. albowiem skarżąca spółka nie miała zdolności sądowej; II. uchylenie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 20 grudnia 2016 r., III SA/Gl 364/16, i odrzucenie skargi; III. dopuszczenie dowodów z: 1/ odpisu (pełnego i aktualnego) z rejestru przedsiębiorców dot. spółki z o.o. A na okoliczność utraty bytu prawnego przez spółkę; 2/ kopii internetowego wydruku postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2018 r., I FZ 66/18, na okoliczność daty (3 sierpnia 2018 r.) zapoznania się przez Prokuratora z jego zapadnięciem i treścią. W uzasadnieniu skargi Prokurator Okręgowy stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 20 grudnia 2016 r. III SA/Gl 365/16 oddalił skargę wniesioną [...]r. przez A Spółka z o.o. w likwidacji w stosunku do decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z [...]r. nr [...]. Orzeczenie to zaskarżone zostało skargą kasacyjną przez likwidatora wskazanej spółki w osobie M.M., który uzasadniał ją własnym interesem prawym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 5 czerwca 2017 r. skargę kasacyjną odrzucił, uznając, że likwidator wykreślonej z KRS spółki nie może zostać uznany za jej następcę prawnego. Skarżący kasacyjnie, działający przez pełnomocnika w osobie adwokata, postanowienie to zaskarżył zażaleniem, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 29 maja 2018 r., I FZ 66/18. Sąd drugiej instancji wskazał, że skargę kasacyjną wniósł podmiot, który nie jest skarżącym w sprawie, jego następcą prawnym, ani też nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku pierwszoinstancyjnego. Orzeczenie sądu drugiej instancji spowodowało uprawomocnienie się wyroku z 20 grudnia 2016 r. Natomiast Prokurator ustalił, że skarżąca spółka po przeprowadzeniu likwidacji została prawomocnym postanowieniem z [...]r. wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. Orzeczenie to uprawomocniło się [...]r. Prawomocne wykreślenie spółki z Rejestru skutkuje utratą jej bytu prawnego, a więc także zdolności sądowej, co sprawia, że nie może ona być stroną postępowania i w stosunku do niej nie mogą się toczyć z braku następcy prawnego postępowania sądowe. Treść Rejestru Sądowego dowodzi, że w chwili orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach 20 grudnia 2016 r. skarżąca osoba prawna pozbawiona była bytu prawnego, a powstały po stronie skarżącej brak w postaci utraty zdolności sądowej nie został dotychczas uzupełniony (art. 58 § 2 p.p.s.a.). Brak zdolności sądowej strony skutkuje nieważnością postępowania, o czym stanowi art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Odwołał się do treści art. 270 p.p.s.a., z którego wynika, że w wypadkach przewidzianych w ustawie można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Jedną z podstaw wznowienia postępowania określa art. 271 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej. Nadto, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. W tych okolicznościach – zdaniem Prokuratora - zachodzą przesłanki do wznowienia wskazanego na wstępie postępowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z przyczyny nieważności postępowania na podstawie z art. 270 p.p.s.a. w zw. z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. oraz uchylenia tego orzeczenia i odrzucenia skargi. Następnie Prokurator wykazał zachowanie przez niego trzymiesięcznego terminu do złożenia skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Podniósł, że Prokurator Okręgowy w G. nie uczestniczył w postępowaniu ze skargi A Spółka z o.o. w likwidacji w jakimkolwiek bądź charakterze (zarówno w postępowaniu pierwszoistancyjnym jak i postępowaniu zażaleniowym wywołanym zażaleniem na postanowienie o odrzucenie skargi kasacyjnej). Zatem o rozpoczęciu biegu wskazanego terminu do złożenia skargi o wznowienie w stosunku do Prokuratora Okręgowego w G. należy mówić od dnia, w którym dowiedział się o zapadnięciu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2018 r., I FZ 66/18, w przedmiocie oddalenia zażalenia, które spowodowało uprawomocnienie się wyroku z 20 grudnia 2016 r., a więc otworzyło drogę do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Nastąpiło to [...] r., kiedy to Prokurator powziął wiadomość o zapadnięciu postanowienia i jego treści na podstawie zawartości portalu orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl., wobec czego dopiero w tym dniu mógł ocenić możliwy wpływ utraty zdolności sądowej strony postępowania na wynik zakończonej sprawy, a więc wnosząc niniejszą skargę [...]r. dochował trzymiesięcznego terminu. Następnie podniósł, że również termin pięcioletni, stojący na przeszkodzie wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 278 p.p.s.a. dotychczas nie upłynął. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, któremu doręczono odpis skargi nie udzielił na nią odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 8 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) – dalej powoływana jako P.p.s.a., Prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony. Z powyższego wynika, że Prokurator Okręgowy jest podmiotem legitymowanym do wystąpienia z przedmiotową skargą i że przysługują mu w zainicjowanym nią postępowaniu prawa strony. Po myśli art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Biorąc pod uwagę fakt, że Prokurator nie brał udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakończonym wyrokiem z 20 grudnia 2016r., trzymiesięczny termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg z dniem powzięcia przez niego wiadomości o wydaniu wyroku w warunkach nieważności, tj. od dnia opublikowania postanowienia NSA z 29 maja 2018r. w sprawie o sygn. I FZ 66/18, którym Sąd ten oddalił zażalenie byłego likwidatora Spółki na postanowienie WSA w Gliwicach z 5 czerwca 2017r. odrzucające wywiedzioną przez niego skargę kasacyjną (prawidłowo sporządzona przez adwokata). Uwzględniając fakt, że skarga została złożona w biurze podawczym Sądu [...]r., termin ten oczywiście został zachowany, gdyż w dniu jej złożenia nie upłynął jeszcze termin trzymiesięczny nawet od wydania postanowienia NSA. Jako podstawę wznowienia Prokurator podniósł okoliczność, że strona utraciła byt prawny czyli zdolność sądową w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a mimo to, Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wyrok rozstrzygający sprawę co do istoty. Powołał zatem przesłankę wznowienia przewidzianą w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Z powyższego wynika, że skarga została wniesiona skutecznie, a wznowienie postępowania jest dopuszczalne. Przystępując zatem do jej merytorycznego rozpoznania zauważyć należy, że stosownie do art. 271 pkt 2 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana (...). W myśl art. 25 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Stosownie do art. 272 K.s.h. rozwiązanie spółki następuje po przeprowadzeniu likwidacji, z chwilą wykreślenia spółki z rejestru. Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że: - postępowanie sadowoadministracyjne w sprawie III SA/Gl 365/16 zostało zainicjowane [...]r. skargą A Sp. z o.o. z [...]r., - Spółka została wykreślona z rejestru postanowieniem z [...]r., które uprawomocniło się [...]r., - wyrok WSA w Gliwicach w sprawie III SA/Gl 365/16 został wydany 20 grudnia 2016r. Przenosząc cytowane regulacje prawne na stan faktyczny sprawy zauważyć należy, że skarga z [...]r. została wniesiona [...]r. czyli w dacie, gdy Spółka istniała, zatem – wobec faktu, że nie była dotknięta brakami – została wniesiona skutecznie. Z dniem uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego K. Wydziału [...] Gospodarczego KRS czyli [...]r. nastąpiła utrata bytu prawnego Spółki, a co za tym idzie jej zdolności sądowej. Ponieważ WSA w Gliwicach rozpoznający skargę Spółki nie został poinformowany przez działającego w sprawie adwokata o tym fakcie, 20 grudnia 2016r. wydał wyrok, którym oddalił skargę Spółki, mimo, że nie miała ona już zdolności sądowej, a zatem w warunkach nieważności. Wobec stwierdzenia tej okoliczności, skarga Prokuratora o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 365/16 i uchylenie wyroku z 20 grudnia 2016r. wydanego w spawie III SA/Gl 365/16 była zasadna. Za niezasługujący na uwzględnienie uznał zaś Sąd wniosek Prokuratora o odrzucenie skargi. Stosownie do przywołanego również w skardze art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Zauważyć jednak należy, że w dacie wniesienia skargi strona zdolność sądową posiadała, a skarga została wniesiona skutecznie. Utraciła ją dopiero w toku postępowania, zatem odrzucenie skargi nie było zasadne. Zgodnie zaś z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Określenie "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że stan taki nastąpił już w toku postępowania sądowoadministracyjnego, po jego skutecznym wszczęciu, a taki właśnie stan faktyczny istnieje w niniejszej sprawie, co czyni uzasadnionym umorzenie postępowania w sprawie o sygn. III SA/Gl 365/16. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.