III SA/Gl 913/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na powyższą decyzję strona złożyła na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że obecnie nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów procesowych. Wnioskodawca oświadczyła, że posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, stwierdzające, że jej stan zdrowia uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia oraz uzasadnia konieczność czasowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Ponadto, skarżąca posiada obciążenia miesięczne z tytułu kredytów, wynoszące około 850 zł. Z uwagi jednak na brak środków finansowych, strona nie spłaca aktualnie rat kredytowych. Koszty leczenia i wyżywienia zamykają się w kwocie około 350 zł miesięcznie, a koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 300 zł miesięcznie. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi ona samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na dochód jej gospodarstwa domowego składa się świadczenie rentowe w wysokości 648,13 zł brutto miesięcznie. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że jest ona właścicielem lokalu mieszkalnego w J. Poza tym nie posiada ona żadnych innych nieruchomości, ani ruchomości, żadnych oszczędności, zasobów pieniężnych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Załącznikami do wniosku były: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r., orzekające o częściowej niezdolności skarżącej do pracy do dnia [...] r.; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. zaliczające wnioskodawcę do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego do dnia [...] r.; kserokopia decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu renty. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca nadesłała do akt sprawy: zeznania podatkowe za 2014 r.: PIT-36L i PIT-37; zawiadomienie o zmianie wysokości opłat za mieszkanie przy ul. [...] w J. (pismo z dnia [...] r.); zawiadomienie z ZUS o wysokości świadczenia rentowego wypłacanego wnioskodawcy (pismo z dnia [...] r.); potwierdzenie operacji dokonanej w banku "A" wskazujące kwotę netto świadczenia rentowego skarżącej. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku K. M., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie zdołała wykazać, że spełnia przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, że rozpoznającemu niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy znana jest z urzędu sytuacja majątkowa wnioskodawcy zaprezentowana w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 514/14. W sprawie tej referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 16 maja 2014 r., następnie przyznania prawa pomocy odmówił skarżącej Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. W wyżej cytowanej sprawie wnioskodawca oświadczyła, że jest w 1/3 współwłaścicielem nieruchomości o powierzchni [...] m2 oraz właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2. Ponadto, strona oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim ojcem T. M. oraz swoim bratem S. M. Ojciec uzyskiwał regularny, miesięczny dochód w kwocie około 900 zł (z tytułu renty), natomiast brat uzyskiwał wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.500 zł brutto. Stan ten miał obowiązywać w czasie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie III SA/Gl 514/14 – czerwiec 2014 r. Tymczasem w przedmiotowej sprawie należało uaktualnić dane wnioskodawcy zawarte na druku urzędowego formularza PPF złożonego w maju 2015 r. Na druku tym skarżąca oświadczyła, że jest jedynie właścicielem lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w J. i prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Okoliczności te należało jednak zweryfikować – także w zakresie nieruchomości stanowiących jej własność oraz kwestii prowadzenia przez nią jednoosobowego gospodarstwa domowego. Kwestie nieruchomości będących własnością skarżącej są o tyle istotne, że w części dokumentów adresem wnioskodawcy nie jest ul. [...] w J., lecz ul. [...] w J. (wydruk z banku "A" z dnia [...] r.; pismo z ZUS Oddział w S. z dnia [...] r.; zeznania podatkowe składane za 2014 r. oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności strony skarżącej z dnia [...] r.). Tymczasem skarżąca nadesłała jedynie część dokumentów, o które była wezwana pismem referendarza sądowego z dnia [...] r. i uczyniła to jednak wybiórczo, wedle swojego uznania. Do pozostałych materiałów, pominiętych przez nią przy wykonaniu wezwania referendarza sądowego, skarżąca nie ustosunkowała się nawet pisemnie. W efekcie brak jakichkolwiek danych o jej nieruchomościach, o tym, czy mieszka razem z bliskimi osobami (krewnymi, tj. ojcem i bratem). Skarżąca nie ustosunkowała się do kwestii związanych z nieruchomościami, nie nadesłała zaświadczenia o zameldowaniu – nie wyjaśniając także tytułu prawnego (bądź nawet i faktycznego) przysługującego jej do nieruchomości położonej w J. przy ul. [...]. Skarżąca wykazała, że jest osobą, w stosunku do której orzeczono niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym – do dnia [...] r. Z orzeczenia tego wynika, że wnioskodawca jest w tym okresie niezdolna do pracy. Jeżeli strona skarżąca uzyskuje jedynie dochód w postaci renty w wysokości 675,13 zł brutto – 422,59 zł netto, to kwota ta wystarcza jej praktycznie jedynie na uregulowaniu opłat za mieszkanie (wg zawiadomienia o zmianie wysokości opłat z dnia [...] r. wynika, że opłata łączna za czerwiec zamknęła się w kwocie 328,59 zł). W takiej sytuacji pojawia się pytanie, skąd skarżąca czerpie środki finansowe na uregulowanie pozostałych opłat (np. za energię elektryczną), zakup żywności, środków czystości, odzieży oraz kosztów leczenia (np. leków). Jednocześnie skarżąca nie podnosiła, że posiada jakiekolwiek zaległości w regulowaniu opłat. Są więc podstawy do tego, aby domniemywać, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo z innymi osobami (z inną osobą) albo posiada dodatkowe źródło dochodu (np. uzyskuje dochody z posiadanych przez siebie nieruchomości). Kwestie powyższe zostały całkowicie pominięte milczeniem przez wnioskodawcę. Podobnie postępowała skarżąca w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 514/14. W efekcie strona skarżąca świadomie pomijając część wezwania o uzupełnienie danych zawartych na formularzu PPF, nie wykazała całokształtu swojej aktualnej sytuacji majątkowej. A dopiero rzetelne wykazanie tego stanu daje podstawę do analizy stanu majątkowego wnioskodawcy, a następnie stwierdzenie, czy są spełnione ustawowe przesłanki przyznania stronie prawa pomocy a w dalszej kolejności wydanie rozstrzygnięcia kwestii przyznania prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie skarżąca de facto uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej analizy swojej aktualnej kondycji majątkowej. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.