III SA/Gl 916/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi L.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 lipca 2025 r., nr 20/2025 (060000.71.3.RDZ.RKS.AI.D) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną do Sądu decyzją z 24 lipca 2025 r., nr 20/2025 (060000.71.3.RDZ.RKS.AI.D) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "Organ" lub "ZUS"), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2025 r. poz. 764, dalej jako: "ustawa o COVID"), w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm., dalej jako: "s.u.s.") odmówił L. G. (dalej jako: "Płatnik" lub "Skarżący") prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał na treść § 10 ust. 1 i § 11 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 i wyjaśnił, że Skarżący prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 46.90.Z, która nie uprawniała do zwolnienia z opłacania składek za wnioskowany okres. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jej uchylenia w całości. Rozstrzygnięciu zarzucił: a) naruszenie obowiązujących przepisów prawa; b) zaniechanie rozpoznania w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego oraz wadliwą jego ocenę polegającą na przyjęciu założenia, że przedsiębiorca prowadzący indywidualną działalność gospodarczą oraz będący wspólnikiem spółki cywilnej posiada jeden kod PKD przeważającej działalności gospodarczej; c) rozstrzyganie wszelkich wątpliwości na niekorzyść wnioskodawcy bez podejmowania działań niezbędnych do ich wyjaśnienia, z rażącym naruszeniem zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony; d) dokonanie oceny dowodów w sposób całkowicie dowolny. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wyjaśnił, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, było to, aby na dzień 30 listopada 2020 r. posiadać kod PKD przeważającej działalności, która uprawniała do tego zwolnienia. Warunek ten nie został spełniony przez Skarżącego, ponieważ nie przedłożył on żadnych dowodów wskazujących, że rzeczywiście wykonywana przez niego działalność była oznaczona kodem PKD 93.29.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Zaskarżona obecnie do Sądu decyzja jest drugą decyzją wydaną przez Organ w przedmiocie odmowy zwolnienia Skarżącego z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Pierwsza z tych decyzji, również odmowna, z 26 marca 2021 r. nr 060000/ 71/68117/2021, została uchylona wyrokiem WSA w Gliwicach z 14 grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 600/21. Wyrok ten stał się prawomocny po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej Organu (wyrok NSA z 31 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 1159/22). Zasadnicze znaczenie dla oceny legalności obecnie zaskarżonej decyzji ma przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2024 r., poz. 935). Zgodnie z nim Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Tak więc stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w prawomocnym wyroku z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 600/21, które zostało zaakceptowane przez NSA w całości w wyroku z 31 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 1159/22, miało dla organu ponownie rozstrzygającego skargę moc wiążącą, co oznacza, że bez względu na to, czy organ zgadza się z nim, czy nie – miał obowiązek zastosować się do niego. Trzeba zatem zwrócić uwagę na ten fragmenty uzasadnienia wyroku, który zawiera wskazania Sądu co do dalszego postępowania przez Organem. Skarżący twierdzi, że w ramach spółki cywilnej L R. D., L. G. prowadzi działalność gospodarczą, co by oznaczało, że ma z tej racji indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego. Kwestia ta nie znalazła wyrazu w zaskarżonej decyzji, a wymaga ustosunkowania się organu. O ile organ nie kwestionuje tego faktu, czym można by tłumaczyć jego milczenie, to mamy do czynienia z przedsiębiorcą, który prowadzi działalność gospodarczą w różnych przedmiotach i formach prawnych, jak również, co wynika ze skargi, w kilku miejscach. Ustalenie w takim przypadku przeważającej działalności gospodarczej dla przedsiębiorcy wymaga rozważenia jego sytuacji prawnej w szerszym kontekście niż tylko w odniesieniu do działalności prowadzonej jako firma P L. G. i uwzględnienia faktu, że prowadzona przez niego działalność w ramach spółki cywilnej opatrzona jest kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek (kod 93.29A). Z zaleceń tych wynika, że o ile przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w różnych przedmiotach i formach prawnych, jak również w kilku miejscach, to ustalenie w takim przypadku przeważającej dla niego działalności gospodarczej nie może być ograniczone li tylko do jednej firmy – w tym przypadku firmy P L. G. Należało również, jak wynika z zaleceń Sądu, uwzględnić fakt, że prowadzona przez Skarżącego działalność w ramach spółki cywilnej opatrzona jest kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek (kod 93.29A). Kwestią wymagającą ustalenia było zatem, czy rzeczywiście Skarżący prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej, czy jedynie uczestniczył w spółce cywilnej, co samo w sobie nie uzasadnia twierdzenia, że prowadził w jej ramach działalność gospodarczą. W tym zakresie Sąd odesłał do wyroków Sądu Najwyższego z 26 marca 2008 r., sygn. akt I UK 251/07 oraz z 13 stycznia 2009 r., syn. akt II UK 146/08). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez SN, samo uczestnictwo w spółce cywilnej nie uzasadnia jeszcze statusu prowadzącego działalność gospodarczą, konieczne jest ustalenie, czy wspólnik zajmuje się tą działalnością, czy ją prowadzi na podstawie przepisów o działalności gospodarczej, czyli przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity w Dz.U. z 2017 r., poz. 2168). Wydając zaskarżoną decyzję ZUS nie zastosowała się do tych zaleceń. Ponownie analizował sytuację Skarżącego w ograniczeniu do jego działalności prowadzonej pod firmą P z wnioskiem, że dokumentacja przedstawiona przez Skarżącego dotyczy spółki cywilnej, a nie samego wnioskodawcy, a zatem nie ma znaczenia dla sprawy. Raz jeszcze należy powtórzyć, że na obecnym etapie postępowania nie ma już miejsca na polemikę z zaleceniami Sądu i bez względu na to, czy organ je podziela, czy nie, ma obowiązek zastosować się do nich. Obowiązkiem Organu będzie zatem ustalenie, czy Skarżący prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej, czy tylko w niej uczestniczył. Jeśli organ ustali, że Skarżący prowadził tę działalność gospodarczą, to uwzględni przy ustaleniu jego przeważającej działalności gospodarczej również działalność prowadzoną w ramach spółki cywilnej. O ile Organ ustali, że Skarżący nie prowadził działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej, a jedynie w niej uczestniczył, to oceni jego przeważającą działalność tylko w odniesieniu do firmy P. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił ja na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) tej ustawy.