III SA/Gl 920/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w B. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu [...] w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie [...] bez koncesji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2016 r. skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W uzasadnieniu powyższego podała, że zajmuje się robotami budowlanymi związanymi ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. W chwili obecnej z uwagi na ciążące na Spółce zobowiązania wynoszące 316.825,07 zł nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Tym bardziej, że prowadzi inwestycję na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], która polega na budowie stawu rekreacyjnego wraz z tymczasową drogą dojazdową i ścieżką rowerową (vide: decyzja w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę z dnia [...]r. dołączona do skargi). Dlatego na rachunku bankowym prowadzonym w B na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku zgromadzone środki wynosiły jedynie 9,23 zł. Według złożonego oświadczenia z tytułu prowadzonej działalności skarżąca Spółka wypracowała w ostatnim roku obrotowym zysk rzędu 26.523,68 zł (vide: rachunek zysków i strat dołączony do wniosku). Ponadto jej kapitał zakładowy wynosi 6.000,00 zł, a wartość środków trwałych szacuje się na 60.776,08 zł. Wprawdzie pozostały jej majątek obejmuje należności krótkoterminowe na kwotę 74.330,14 zł oraz zgromadzone w kasie środki pieniężne wynoszące 168.666,13 zł, niemniej jednak z uwagi na wysokość zobowiązań krótkoterminowych (vide: dołączony do wniosku bilans) nie jest w stanie ponieść kosztów należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu o ile ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie opłat sądowych i wydatków. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała aby złożony przez nią wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Jak bowiem ustalono z dołączonych do akt dokumentów źródłowych w postaci bilansu oraz rachunku zysków i strat, kapitał (fundusz własny) Spółki na koniec 2015 r. wynosił 9.992,30 zł, podczas gdy w roku 2014 była to wielkość ujemna. Co więcej wypracowany zysk rzędu 26.523,68 zł (w porównaniu do wykazanej w 2014 r. straty) wskazuje, że sytuacja Spółki uległa poprawie. Potwierdza to zadeklarowany w tym okresie przychód netto ze sprzedanych produktów, towarów i materiałów, który wzrósł z kwoty 78.444,00 zł do kwoty 1.330.563,60 zł (vide: rachunek zysków i strat). Podobnie analiza posiadanego przez Spółkę majątku pozwala przyjąć, że jej sytuacja na rynku nie jest zagrożona. Aktywa trwałe uległy bowiem zwiększeniu z kwoty 8.152,46 zł do 67.626,08 zł. Natomiast krótkoterminowe aktywa finansowe wzrosły z 28.752,86 zł do 195.500,91 zł. W tej sytuacji twierdzenie jakoby Spółka nie dysponowała środkami na poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, który wynosić będzie 2.396,00 zł nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że na dzień wypełniania urzędowego formularza (druk PPPr) środki pieniężne, którymi Spółka dysponowała wynosiły 168.666,13 zł (vide: złożone w tym przedmiocie oświadczenie - rubryka nr 10). Okoliczność jakoby te należało w pierwszej kolejności przeznaczyć na zobowiązania Spółki, które na koniec 2015 r. wynosiły 316.825,07 zł nie może mieć znaczenia przesądzającego. Z dołączonego do akt bilansu ustalono bowiem, że zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń to kwota 725,81 zł. Natomiast zobowiązania z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy wynoszą: 2.460,00 zł i 13.639,26 zł. Pozostała kwota, czyli 300.000,00 zł, wykazana jako inne zobowiązania, w ocenie rozpoznającego wniosek, nie powinna korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami należnymi Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. W doktrynie utrwalony bowiem został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie ponoszone przez Spółkę A koszty prowadzonej w roku 2015 działalności gospodarczej kształtowały się na poziomie: 1.379.879,36 zł i 10.909,21 zł (vide: rachunek zysków i strat) twierdzenie jakoby skarżąca Spółka nie posiadała środków na uiszczenie wpisu sądowego, który wynosić będzie 2.396,00 zł, nie zasługiwało na uwzględnienie. Kwota ta może się bowiem znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów prowadzonej działalności przyjmujących dużo wyższe wartości. Tym bardziej, że planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy p.p.s.a. traktuje się jako naruszenie równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych, do których zalicza się wpis od skargi, nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.