III SA/Gl 924/16

Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania dotyczącego zwrotu podatku akcyzowego uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżonym postanowieniem z [...] r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. z 2001 r. Dz. U. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), postanowiło stwierdzić niedopuszczalność odwołania J.L. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] r., Nr [...], w sprawie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w I półroczu 2016 roku i pozostawić je bez rozpatrzenia na podstawie 64 § 2 k.p.a. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] r., Nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił J.L. zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w I półroczu 2016 roku. Pismem z dnia [...] r. J.L. złożył odwołanie od tej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S.. Odwołanie nie zostało podpisane przez stronę. Ze względu na brak podpisu strony na odwołaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., postanowieniem z dnia [...] r, Nr [...], na podstawie m.in. art. 169, w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1659) wezwało J.L. do uzupełnienia wniesionego odwołania poprzez jego podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia. Organ stwierdził, że strona, w odpowiedzi na wezwanie przysłała pismo, którego również nie podpisała. W konsekwencji, organ uznał, że odwołanie jest niedopuszczalne, gdy pomimo jego wniesienia, sprawa nie może być rozpoznana i rozstrzygnięta w postępowaniu odwoławczym z uwagi na stwierdzone braki formalne, czemu dał wyraz w ww. zaskarżonym postanowieniu z [...] r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.L., nie zgodził się z postanowieniem SKO z dnia [...] r. jak i z postanowieniem tego organu z dnia [...] r., którym wezwano go do uzupełnienia odwołania (uzupełnienia podpisu). Postanowieniom zarzucił ogólnie naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz Konstytucji RP, nie wskazując, które konkretnie przepisy uważa za naruszone. Podniósł w uzasadnieniu, że Kolegium "zawsze działa źle wobec strony", a dowodem złego działania jest inna sprawa dotycząca wycięcia drzew i wydania zezwolenia na ich usunięcie. Jak z treści uzasadnienia skargi wynika, sprawa wycinki drzew nie ma żadnego związku ani z zaskarżonym postanowieniem, ani z poprzedzającym go odwołaniem od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. w sprawie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w I półroczu 2016 r. Organ odwoławczy odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze stwierdził, że nie są one zasadne i wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko i jego argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej jako p.p.s.a..) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice sprawy. Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest zaskarżone postanowienie SKO z dnia [...] r., którym organ stwierdził niedopuszczalność odwołania strony od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...] r. w sprawie odmowy zwrotu podatku akcyzowego. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1340 ze zm.) do postępowania w sprawach indywidualnych dotyczących ustalania i wypłaty zwrotu podatku w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. A zatem wzywając stronę do podpisania odwołania postanowieniem z dnia [...] r., organ błędnie powołał przepisy postępowania określone w ustawie Ordynacja Podatkowa, które w sprawie nie znajdują zastosowania z uwagi na jednoznaczną regulację zawartą w ww. art. 2 ustawy z 10 marca 2006 r., co pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy. Wezwanie zostało stronie doręczone, a J.L. w terminie na nie odpowiedział. W zaskarżonym postanowieniu organ stwierdzając niedopuszczalność odwołania, w podstawie prawnej wskazał art. 134 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym jak i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn o charakterze przedmiotowym obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuację wniesienia odwołania przez jednostkę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka albo wniesienia odwołania przez jednostkę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Ograniczenie przedmiotowe i podmiotowe regulacji niedopuszczalności odwołania unormowane w art. 134 k.p.a. wynika z odrębności regulacji czynności procesowej wniesienia odwołania. Z kolei, art. 63 k.p.a. stanowi o formie, sposobie wniesienia i minimalnych elementach treści podania. Zakresem pojęcia podania objęte są czynności strony takie jak "żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia". Do konsekwencji prawnych braków czynności procesowej wniesienia odwołania należy stosować przepisy o następstwach prawnych braków podania, które reguluje art. 64 § 1 i § 2 k.p.a. Należy podkreślić, że pozostawienie podania (odwołania) bez rozpoznania i stwierdzenie niedopuszczalności odwołania to dwie odrębne instytucje procesowe. Oznacza to, iż nie mogą one być stosowane przemiennie, lecz w ściśle określonych przez ustawodawcę przypadkach. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niedopuszczalna jest również kompilacja w jednym postanowieniu obu tych instytucji. Przede wszystkim należy jednak wskazać, że w przedmiotowej sprawie organ całkowicie błędnie przyjął, że strona nie uzupełniła braków formalnych odwołania przez jego podpisanie. Wezwanie organu z [...] r. do uzupełnienia odwołania w terminie 7 dni przez jego podpisanie w siedzibie Kolegium lub listownie J.L. otrzymał w dniu 11 maja 2016 r. co wynika z akt administracyjnych. W dniu 14 maja 2016 r., a zatem z zachowaniem ww. terminu, strona wysłała listem poleconym do organu obszerne pismo datowane na dzień [...] r., do którego załączyła egzemplarz odwołania z [...] r., na którym widnieje wyraźna odręczna adnotacja strony zaczynająca się od słów " Za zgodność z oryginałem strona poszkodowana L., źle traktowany przez organy RP, co wyraźnie wynika w osobie w/w poszkodowanego wnoszącego odwołanie przez J.L.". Ta adnotacja z podpisem strony całkowicie umknęła uwadze organu. W ocenie Sądu wobec takiego wyraźnego i jednoznacznego zapisu na odwołaniu należy przyjąć, że w wyznaczonym terminie J.L. zadośćuczynił wezwaniu organu o uzupełnienie braków formalnych odwołania tj. przez jego podpisanie. J.L. własnoręcznie i dwukrotnie pod odwołaniem napisał swoje nazwisko co wyczerpuje wymogi odwołania co do jego podpisania. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że nieprawidłowo organ uznał, że zachodzą jednocześnie przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (art. 134 k.p.a.) oraz pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia (art. 64 § 2 k.p.a.) Pozostawienie podania (odwołania) bez rozpoznania i stwierdzenie niedopuszczalności odwołania to dwie odrębne instytucje procesowe, które organ naruszył jednym postanowieniem z dnia [...] r. W świetle powyższego, organ odwoławczy nie miał podstawy prawnej do wydania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania oraz pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, w sytuacji gdy nie zaistniały ku temu przesłanki. Na marginesie należy zauważyć, że w doktrynie dominują utrwalone poglądy, wedle których podstawą czynności zmierzających do usunięcia braków co do treści odwołania jest przepis art. 64 k.p.a. Konsekwencją ich nieusunięcia jest pozostawienie odwołania bez rozpoznania. Następuje to w formie czynności techniczno-procesowej, o podjęciu której - na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. - organ ma obowiązek zawiadomić wnoszącego odwołanie. Przepis art. 63 § 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że odwołanie jest postacią podania, a zatem kwestia pozostawienia odwołania bez rozpoznania podlega wyłącznej regulacji art. 64 k.p.a. (zob. tak samo lub podobnie: G. Łaszczyca (w:) Łaszczyca, Martysz, Matan: KPA – Komentarz, Wolters Kluwer Polska 2010, t. II, s. 190; B. Adamiak (w:) Adamiak, Borkowski: KPA – Komentarz, CH Beck 2014, wyd. 13, s. 536; K. Glibowski (w:) Hauser, Wierzbowski: Komentarz KPA, Warszawa 2015, wyd. 2, s. 659-660; A. Golęba (w:) H. Krysiak-Molczyk: KPA – Komentarz, Wolters Kluwer S.A. 2015, s. 922). Z powyższych względów zaskarżone postanowienie wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. nie może się ostać. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przystąpi do rozpoznania odwołania wniesionego przez J.L.. Uchylając zaskarżone postanowienie Sąd działał na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona i jej pełnomocnik nie złożyli wniosku o przyznanie kosztów postępowania, a w tym zakresie Sad nie orzeka z urzędu.