III SA/Gl 929/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na wyżej wymienioną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, skarżąca stwierdziła, że opłata od skarg wymaga poniesienia znacznych kosztów, a wnioskodawca nie dysponuje płynnymi środkami pieniężnymi na pokrycie tych kosztów. W roku 2008 skarżąca poniosła stratę [...] zł, a w 2009 r. strata wyniosła [...] zł. Aktualnie spółka nie osiąga zysków i nie dysponuje majątkiem pozwalającym na łatwe i szybkie spieniężenie. Ponadto spółka nie posiada nawet środków na regulowanie bieżących należności z tytułu wynagrodzeń dla swoich pracowników, składek na ubezpieczenia społeczne oraz zobowiązań podatkowych. Do wniosku skarżąca dołączyła zaświadczenie z dnia [...] 2010 r., wystawione przez "A", stwierdzające, że posiada ona w tym banku swoje konto, na którym saldo na dzień [...] 2010 r. wynosi [...] zł, a zaległe prowizje należne bankowi wynoszą [...] zł. Ponadto rachunek bankowy jest zajęty przez komornika sądowego, a przedmiotem tego zajęcia jest należność główna w kwocie [...] zł. Spółka posiada również rachunek bankowy w "A" S.A. i saldo tego rachunku na dzień [...] 2010 r. wynosiło również [...] zł, a jednocześnie niezapłacone opłaty i prowizje na rzecz banku zamykają się w kwocie [...] zł. Skarżąca dołączyła jednocześnie do wniosku szereg upomnień pisemnych wystosowanych przez ZUS Oddziału w S., wskazujących na zaległości wnioskodawcy z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące [...],[...] i [...] 2009 r. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] 2010 r., skarżąca nadesłała szereg dokumentów obrazujących jej aktualną i rzeczywistą sytuację majątkową: roczne zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) za lata 2007 i 2008; deklaracje VAT-7 za okres od [...] 2009 r. do [...] 2010 r. oraz bilans i rachunek zysków i strat – oba dokumenty obrazujące stan na dzień [...] 2009 r. Z dokumentów tych wynika, że wnioskodawca w 2007 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł, a w 2008 r. dochód wyniósł [...] zł. Ponadto z deklaracji VAT-7 wynika, że spółka nie prowadzi w sposób regularny i ciągły działalności generującej obrót. Jedynie we [...] i w [...] 2009 r. osiągnęła spółka znaczny obrót, będący podstawą opodatkowania w podatku od towarów i usług (odpowiednio w kwocie [...] zł i [...] zł). W pozostałych miesiącach wartość ta wynosiła regularnie jedynie [...] zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca złożyła żądanie przyznania jej prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącej spółki należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy podkreślić generalną zasadę, zgodnie z którą to same strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Prawo pomocy jest instytucją proceduralną, która tworzy wyłom od tej generalnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego. W sytuacji, w której stronie zostanie przyznane prawo pomocy, koszty postępowania sądowego są pokrywane z budżetu państwowego. Fakt ten powoduje, że korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Odnosi się to więc do sytuacji, w których wnioskodawca nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Należy stwierdzić, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości. Wnioskodawca udokumentował swój aktualny stan majątkowy w sposób rzetelny i wyczerpujący. Z analizy przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika jednak, że nie spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie przez nią żądanym. Faktem jest, że wnioskodawca wykazał stratę za rok 2009 w wysokości [...] zł oraz, że strata ta jest pokrywana z zysku osiąganego przez spółkę. Skarżąca nie posiada jednocześnie środków trwałych, nadających się do relatywnie łatwego spieniężenia. Spółka posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaległości bankowe. Z raportu kasowego wynika, że na dzień [...] 2010 r. w kasie spółki znajdowało się jedynie [...] zł, a na rachunkach bankowych strony nie ma środków pieniężnych. Należy jednak zaznaczyć, że z bilansu wnioskodawcy wynika, że na dzień [...] 2009 r. po stronie aktywów znajdują się należności krótkoterminowe w wysokości [...] zł (a na dzień [...] 2008 r. była to kwota [...] zł). Jest to istotny fakt, wynika bowiem z niego to, że spółka posiada stosunkowo wysokie wierzytelności krótkoterminowe, które powinna ściągnąć od swoich kontrahentów. Kwota tych wierzytelności uległa zmniejszeniu o [...] zł w porównaniu ze stanem na koniec 2008 r., jednak nadal należności te stanowią poważną kwotę. Z tego więc powodu, żądanie zawarte we wniosku zostało uwzględnione jedynie częściowo. Spółka aktualnie nie dysponuje środkami pieniężnymi, które umożliwiłyby uiszczenie jej wpisu sądowego od skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne. Tym bardziej, że opłacie takiej podlegałyby trzy skargi (sprawy o sygn. akt: III SA/Gl 927 – 929/10). W tym stanie rzeczy wnioskodawca zwolniony został jedynie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Nie ma jednak podstaw, aby stwierdzić, że na dalszym etapie postępowania skarżąca spółka nie będzie dysponowała środkami pozwalającymi jej na uiszczenie dalszych opłat sądowych, których obowiązek uiszczenia może potencjalnie pojawić się w dalszym toku postępowania. W realiach przedmiotowej sprawy z pewnością nie można zakładać, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w toku całego postępowania. Twierdzenie to uzasadnione jest głównie tym, że skarżąca może ściągnąć swoje wierzytelności krótkoterminowe od kontrahentów, co powinno wygenerować środki pieniężne, które wystarczą na pokrycie ewentualnych dalszych opłat sądowych. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.