III SA/Gl 944/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 873 zł, skarżący, reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru w osobie adwokata, złożył kolejny wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartego na druku urzędowego formularza PPF, wnioskodawca oświadczył, że obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, także finansowej. Jest osobą niepełnosprawną, w związku z czym nie ma możliwości zarobkowych. Skarżący mieszka sam i utrzymuje się z renty w wysokości 850 zł. Skarżący jest w stanie uzyskać dodatkowy dochód z drobnych prac dorywczych, o ile pozwoli mu na to stan zdrowia, uzyskuje jednak z nich kwotę od 200 zł do 300 zł. Czasem z tego tytułu uzyska nawet 500 zł, ale tej kwoty nie przekraczają nigdy dochody uzyskiwane przez niego z drobnych prac dorywczych. W utrzymaniu pomaga skarżącemu jego córka, jednak sama ma na utrzymaniu małe dziecko, które samodzielnie wychowuje. Pomoc córki mieści się miesięcznie w granicach od 50 zł do 250 zł, w jej skład wchodzą np. opłaty za telefon, czy zakupy. W dniu 5 stycznia 2017 r. zmarła skarżącemu po długiej i ciężkiej chorobie jego żona, z którą skarżący był w nieformalnej separacji, lecz wzajemnie wspierali się. Aktualnie wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, ani nieruchomości. Mieszka on w jednopokojowej kawalerce, którą wynajmuje od Spółdzielni Mieszkaniowej w K.. Jest to mieszkanie położone na Osiedlu [...] w K.. Ze świadczenia rentowego i tego, co uda mu się zarobić przy wykonywaniu prac dorywczych, wnioskodawca opłaca czynsz, media, kupuje żywność. Jeśli coś pozostanie, to gotówkę tę przeznacza na zakup leków. Z oświadczenia skarżącego wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Jedynym dochodem jego gospodarstwa domowego skarżącego jest jego świadczenie rentowe wynoszące, po potrąceniach egzekucyjnych, 850 zł. Z prac dorywczych wnioskodawca uzyskuje miesięcznie maksymalnie 500 zł. Na jego stałe miesięczne wydatki składają się: czynsz (417 zł); Internet (59 zł); telefon GSM (75 zł); prąd (100 – 110 zł); wyżywienie (około 450 zł); leki (100 zł). Przed przesłaniem do akt sprawy wypełnionego druku urzędowego formularza PPF wnioskodawca w piśmie z dnia 22 marca 2017 r. wyjaśnił swoją aktualną sytuację majątkową. Wyjaśnił, że nie posiada rachunków bankowych oraz wyjaśnił kwestie adresów: przy ul. [...] w M. mieszka córka skarżącego – T. K., która prowadzi swoje biuro w K. przy ul. [...] – i ten właśnie adres, jako "najpewniejszy", jest adresem do korespondencji wnioskodawcy. Zanim córka wnioskodawcy zaczęła prowadzić swoją działalność gospodarczą, to adresem do korespondencji skarżącego był adres: ul. [...] w K.. Załącznikiem do tego pisma było oświadczenie córki skarżącego z dnia 20 marca 2017 r., w którym potwierdziła fakt i rozmiar pomocy udzielanej ojcu, fakt bycia właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w M. i fakt prowadzenia działalności gospodarczej w lokalu przy ul. [...] w K.. Przedstawiła także swoją sytuację majątkową. Wśród załączników do ww. pisma skarżącego były także między innymi: akt zgonu L. K. (żony wnioskodawcy); skrócony odpis aktu urodzenia córki T. K. (wnuczki skarżącego) oraz harmonogram spłaty zaciągniętego przez nią kredytu. Do akt załączono również aktualną dokumentację stanu zdrowia skarżącego (marzec 2017 r.). W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 15 maja 2017 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało głównie na celu wyjaśnienie dotychczasowych nieścisłości, przede wszystkim w kwestii nieruchomości "związanych" ze skarżącym, jego rzeczywistych aktualnych dochodów oraz faktu prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: druczki wypłacanego mu świadczenia rentowego, obrazujące ich wysokość netto (za kwiecień 2017 r. i maj 2017 r.) oraz stosowne w tej kwestii zaświadczenia ZUS Oddział w C. z dnia 9 czerwca 2017 r.; jego zeznanie podatkowe PIT-37 za 2016 r.; wyciąg z księgi wieczystej dotyczący nieruchomości położonej w M., przy ul. [...] oraz decyzję podatkową dotyczącą tej nieruchomości. Nadesłano również zaświadczenie z dnia 9 czerwca 2017 r., z którego można domniemywać, że w lokalu położonym w K., przy ul. [...] faktycznie nie jest zameldowany nikt oprócz samego wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku W. K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować albo zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżący wcześniej składał wniosek o prawo pomocy, który to wniosek nie został uwzględniony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2017 r. Sąd postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r. utrzymał to postanowienie w mocy. Tymczasem, wnosząc kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wnioskodawca wyjaśnił w sposób dostatecznie jasny wątpliwości, które były podstawą dotychczasowej odmowy. Na wstępie stwierdzić należy, że fakt śmierci jego żony L. K. w dniu 5 stycznia 2017 r. nie ma znaczenia dla analizy aktualnej kondycji majątkowej wnioskodawcy, ponieważ we wcześniejszym postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy (z dnia 18 stycznia 2017 r.) dano wiarę skarżącemu, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją żoną. W konsekwencji nie analizowano jej stanu majątkowego. W rozpoznaniu obecnego wniosku, tak samo nie uwzględniono stanu majątkowego małżonki skarżącego, jak w poprzednio rozpoznawanym wniosku – jej śmierć nie wpływa na zmianę kondycji finansowej skarżącego w aspekcie przesłanek przyznania prawa pomocy. Aktualnie jednak wnioskodawca zdołał wykazać, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w lokalu położonym przy ul. [...] (znajdującym się na Osiedlu [...] w K.). Wyjaśniona została kwestia nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (biuro córki wnioskodawcy, prowadzącej działalność gospodarczą) oraz nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] (właścicielem tej nieruchomości jest córka skarżącego – T. K.). Wiarygodnie wyjaśniona została także kwestia mieszkania znajdującego się przy ul. [...] w K.. We wcześniejszym postępowaniu nie wyjaśniono w żadnym stopniu niejasności co do relacji prawnorzeczowych wnioskodawcy z powyższymi nieruchomościami. Jednocześnie skarżący zdołał obecnie wykazać, że rzeczywiście prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Miesięczne dochody wnioskodawcy obejmują świadczenie rentowe w wysokości 856 zł. Wyjaśniona została w sposób wystarczający kwestia rodzaju i charakteru prac dorywczych podejmowanych przez wnioskodawcę oraz wyjaśniono generalnie kwestię jego dochodów (nadesłano do akt sprawy zeznanie podatkowe za 2016 r. oraz stosowne zaświadczenia ZUS). Z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że wnioskodawca nie prowadzi już działalności gospodarczej (została wykreślona z rejestru w dniu 28 kwietnia 2015 r.). Wyjaśniona także została w sposób zadowalający kwestia pomocy udzielanej skarżącemu przez jego córkę. Rozpoznający wniosek dał wiarę oświadczeniom skarżącego i jego córki w tym zakresie oraz przyjął, że jedynie córka udziela pomocy skarżącemu. Uwzględniając treść oświadczeń skarżącego, jego córki oraz materiału źródłowego przedłożonego przez skarżącego do akt sprawy stwierdzić należy, że nie budzi wątpliwości oszacowana przez wnioskodawcę kwota miesięcznych wydatków ponoszonych przez niego oraz źródła z którego pochodzą środki, które przeznacza on na pokrycie tych wydatków (świadczenie rentowe, drobne prace dorywcze oraz "sporadyczna" pomoc jego córki). W efekcie stwierdzić należy, że poniesienie przez wnioskodawcę kosztów sądowych w tej sprawie faktycznie jest obiektywnie niemożliwe, tym bardziej, że obowiązek opłat sądowych występuje w trzydziestu sprawach toczących się przed tutejszym Sądem równocześnie (III SA/Gl 943 – 972/16). Kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało więc uwzględnić w całości. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.