III SA/Gl 955/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. (M.) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący K. M. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu powyższego podał, iż gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną. Ich miesięczne dochody wynoszą łącznie [...] i obejmują [...] skarżącego w kwocie [...] oraz wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...], a także dodatek [...] żony w kwocie [...]. Wprawdzie posiadają samochód osobowy marki [...] rocznik [...] o wartości ok. [...], jednakże z uwagi na stan zdrowia znaczną część dochodów zmuszeni są przeznaczyć na leczenie. Ponadto z treści pisma procesowego z dnia [...] r. ustalono, iż z tytułu utrzymania domu – należącego do syna – ponoszone są następujące wydatki: podatek od nieruchomości ([...] na rok), ubezpieczenie ([...]), TV ([...] na trzy miesiące), wodę ([...]), telefon ([...]), energię elektryczną ([...]), gaz (od [...] do [...]) oraz ubezpieczenie samochodu ([...]). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości lub w części. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione okoliczności, prowadzi bowiem do wniosku, iż skarżący nie wykazał w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jego sytuacja materialna i bytowa została zachwiana w taki sposób, iż w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Podkreślić wszakże w tym miejscu należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Tymczasem miesięczne dochody skarżącego i jego żony wynoszą ok. [...], wobec powyższego powinien w nich partycypować. Tym bardziej, że instytucja prawa pomocy nie została stworzona dla tych podmiotów, które deklarują posiadanie majątku ruchomego w postaci samochodu osobowego marki [...] rocznik [...] o wartości ok. [...], zwłaszcza że opłaty związane z jego użytkowaniem nie należą już do niezbędnych dla utrzymania się wydatków. Wobec powyższego przyjąć należało, iż K. M. nie uprawdopodobnił w sposób wystarczająco przekonujący istnienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za uwzględnieniem złożonego wniosku. Końcowo wskazać również należy, iż zgodnie z art. 6 ustawy Sąd obowiązany jest udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W konsekwencji powyższego odmowa ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika nie będzie stanowić – biorąc pod uwagę obecny etap sprawy - naruszenia konstytucyjnego prawa strony do Sądu. Zatem i z tego powodu złożony w tym zakresie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.