III SA/Gl 955/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant sekretarz sądowy Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. o nr sprawy: [...] Dyrektor Izby Celnej w K., działając na podstawie art. 222 i art. 228 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - zwanej dalej Ordynacją podatkową), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) oraz art. 262, 2621 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (t.j.: Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie K. M. z dnia [...]r. od decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...] r. odmawiającej zwrotu należności celnych w kwocie: [...] PLN. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny i wskazano, że wnioskiem z dnia [...] 2007r. K.M. wystąpił o zwrot należności celnych w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] 2008r. poinformowano stronę o obowiązujących przepisach w zakresie zwrotu lub umorzenia należności celnych przywołując brzmienie art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne i wskazując, że skoro dług celny powstał przed dniem 1 maja 2004r., to zastosowanie w sprawie ma właśnie ten przepis oraz regulacje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz.1653) i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999r. w sprawie wzoru wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenia należności celnych oraz dokumentów, które należy do niego dołączyć (Dz. U. Nr 77, poz. 871). W dniu 19 lutego 2008r. strona nadesłała wniosek o dokonanie zwrotu należności celnych sporządzony w dniu 12 lutego 2008r. na właściwym formularzu. Następnie w dniu 12 marca 2008r. zawiadomiono stronę w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej o zakończeniu postępowania oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, wyznaczając siedmiodniowy termin, na co strona podtrzymała swoje stanowisko. W konsekwencji decyzją nr [...] z dnia [...] r. (doręczoną w dniu [...] 2008r.) odmówiono zwrotu wnioskowanych należności celnych uzasadniając, iż rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych musi być poprzedzone stwierdzeniem, że pierwotnie określona kwota długu celnego była "nieprawidłowa" i określeniem kwoty długu prawnie należnej w kwocie niższej niż pierwotnie określony. Zaś decyzja nr [...] z dnia [...] r. nie została uchylona a tym samym nadal obowiązuje, a kwota długu celnego określona w przedmiotowej decyzji jest wymagalna; należności wynikające z tej decyzji zostały wyegzekwowane w całości. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie K. M. złożył odwołanie z dnia [...] 2008r. gdzie wskazał, że dotyczy ono "decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]" i zarzucił, że w orzeczeniu tym "dyspozycje zawarte /.../ nie zostały uwzględnione" oraz że "czterokrotnie przesuwano termin załatwienia mojej sprawy". Jednakże zdaniem organu odwoławczego pismo to nie czyniło zadość wymogom określonym w art. 122 Ordynacji podatkowej i nie zawierało zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Dlatego też Dyrektor Izby Celnej w K. pismem z dnia [...] 2008r. wezwał stronę o sprecyzowanie zarzutów przeciw decyzji pierwszo-instancyjnej, określenie istoty i zakresu żądania oraz wskazanie dowodów uzasadniających wniesione żądanie. Jednocześnie pismo zawierało pouczenie, że nie uzupełnienie w/w braków w terminie 7 dni od daty jego otrzymania, spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone w dniu [...] 2008r. za zwrotnym poświadczeniem odbioru. W piśmie z dnia [...] 2008r. K. M. zaznaczył jeszcze raz, że wnosi odwołanie od decyzji opisanej w tym piśmie. Wskazał też, że "pomimo wielokrotnie przedstawianych faktów dotyczących mojej sprawy, nie zostały rzetelnie rozpatrzone" i "w dalszym ciągu jest przemilczany fakt ...". Dołączył do tego pismo a dnia [...] 2008r. Dyrektor Izby Celnej w K. w konsekwencji stosownie do treści art. 222 Ordynacji podatkowej postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008r. pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia uznając, że złożone odwołanie, nie spełnia warunków wynikających z art. 222 Ordynacji podatkowej, jak również do dnia wydania niniejszego postanowienia wniesione przez stronę odwołanie nie zostało uzupełnione. Podkreślono, że strono opisuje kwestie pozostające bez związku z prowadzonym postępowaniem odwoławczym w sprawie zwrotu należności celnych, natomiast dotyczących postępowań prowadzonych w latach ubiegłych poprzedzających datę złożenia wniosku o zwrot należności celnych. Dlatego też wskazano, że wniesione w sprawie odwołanie nie zawierało wskazania zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji oraz dowodów potwierdzających te zarzuty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wniosła o uznanie skargi za zasadną i nakazanie organom celnym zwrotu niesłusznie wyegzekwowanych opłat i odsetek. Powtórzyła dotychczasową argumentację zawartą w odwołaniu i dotychczasowych licznych pismach procesowych. Szczegółowo opisała okoliczności związane z przywozem samochodu marki [...] i wprowadzeniem go na polski obszar celny i błędnym wymierzeniem należności celnych wskutek przyjęcia, że pojazd nie był użytkowany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie sądowej pełnomocnik strony – B. S. - wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania; obszernie przedstawiła sytuację skarżącego. Podkreśliła, że zarzuty podnoszone przez K. M. dotyczą okoliczności poniesienia kosztów przywozu pojazdu, zakupu działki co miało wskazywać na związek z mieniem przesiedleńczym i w konsekwencji niesłusznym pobraniem opłat celnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjne-go; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Poza tym należy zaakcentować, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do skontrolowania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało konieczność uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia. Przechodząc do merytorycznej oceny jego prawidłowości w pierwszej kolejności należy wskazać, że K. M. w 1995 r. wprowadził na polski obszar celny samochód osobowy marki [...] i w dniu [...] 1995 r. Dyrektor Urzędu Celnego w K. decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej numer [...] wymierzył należności celne od w/w samochodu. Od powyższej decyzji zobowiązany wniósł odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. Jednakże decyzją numer [...] z dnia [...] r. Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K., który po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu 1 sierpnia 1996 r. wymierzył należności celne od w/w samochodu. Następnie w dniu 10 października 1996 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu kolejnego odwołania K. M., decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K.. Natomiast rozpoznając skargę na decyzję ostateczną Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w K. wyrokiem sygn. akt I SA/Ka 196/ 96 oddalił skargę. W dniu [...] 2007r. strona skarżąca zwróciła się o zwrot niesłusznie jej zdaniem pobranych należności celnych i po otrzymaniu decyzji organu I instancji o odmowie ich zwrotu wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w K.. Kontrola dopuszczalności odwołania jest pierwszą czynnością jaką podejmuje organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania, a merytoryczne rozpatrzenie określonej sprawy przez tenże organ może nastąpić dopiero wówczas, jeśli po wstępnej weryfikacji odwołania okaże się, że jest ono dopuszczalne, zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia i czyni zadość ustawowo określonym wymogom formalnym. Zważyć przy tym należy, że stwierdzenie niedopuszczalności określonego odwołania może być z przyczyn przedmiotowych - jak brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego czy też wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych; bądź z przyczyn podmiotowych - tj. gdy zostało wniesione bądź przez osobę niemającą do tego legitymacji. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że odwołanie - dopuszczalne zarówno z przyczyn przedmiotowych jak i podmiotowych - zostało złożone po upływie ustawowo określonego terminu, zobowiązuje ten organ do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Natomiast ustalenie przez organ dochowania powyższych warunków powoduje, że organ przystępuje do oceny spełnienia wymogów formalnych pisma w zakresie jego treści. Norma z art. 222 Ordynacji podatkowej wskazuje ustawowe elementy jakie winno zawierać odwołanie od decyzji pierwszo-instancyjnej stanowiąc, że odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Z cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że odwołanie musi zawierać m.in. zarzuty przeciw decyzji. Analizując treść złożonego przez stronę odwołania i pisma uzupełniającego – zdaniem składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – K. M. podniósł argumenty dot. wydanej decyzji opisane w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, zaś związek zgłaszanych zarzutów z decyzją wynika z wskazania jej parametrów na wstępie pisma. Poza tym w obszernych swoich wywodach strona skarżąca zaakcentowała nieuwzględnienie dyspozycji zawartych w decyzji z dnia [...] r.; niewykonanie zaleceń zbadania całości sprawy; pominięcie wskazywanych przez nią okoliczności stawiennictwa w Izbie Celnej i podejmowaniu działań celem wpłacenia stosownej kwoty. Natomiast w piśmie uzupełniającym dodatkowo zakwestionowała zbyt krótki termin do skonkretyzowania swego stanowiska i brak rzetelnego rozpatrzenia wielokrotnie przedstawianych przez nią faktów. Dlatego też Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego o niewypełnieniu przez stronę wymagań z art. 222 Ordynacji podatkowej. Strona jako nieprofesjonalista nie musiała konkretnie wskazywać uchybień zaskarżanego rozstrzygnięcia, ani jednoznacznie artykułować swoich zarzutów. Wystarczy, że podważa zasadność konkretnie wskazanej decyzji zgłaszając do niej swoje zastrzeżenia nieuzasadnionego zapłacenie cła skoro sprowadziła – w swojej opinii – używany pojazd, w ramach mienia przesiedleńczego; wyraża żądanie usunięcia stwierdzanych przez siebie uchybień poprzez nakazanie pracownikom Izby wypełnienia dyspozycji określonego pisma i nakazanie zwrotu należności celnych. Powyższe wypełnia więc wymóg wskazania zarzutów oraz określenia istoty i zakresu żądania. Również kwestia wskazania dowodów została dochowana przez stronę skarżącą skoro wskazuje w treści konkretne okoliczności sprawy i powołuje na dołączony do odwołania załącznik. Reasumując powyższe należało stwierdzić, iż strona wypełniła wymogi art. 222 Ordynacji podatkowej składając zakwestionowane przez organ odwoławczy odwołanie. Odrębną kwestią jest jego zasadność i skuteczność. Oceniając bowiem walory formalne pisma ani organ celny ani sąd administracyjny nie mają podstaw do merytorycznego badania zawartości treści przedmiotowego odwołania. Zagadnienie to będzie bowiem przedmiotem postępowania odwoławczego dopiero po uprzednim stwierdzeniu przez Dyrektora Izby Celnej w K. dopuszczalności tego środka zaskarżenia i spełnienia przez niego wymagań formalnych z art. 222 Ordynacji podatkowej – co w niniejszej sprawie przesadził już skład orzekający Sądu. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżone postanowienie. Wskazania co do dalszego sposobu prowadzenia sprawy wynikają wprost z wyżej przedstawionych rozważań. Stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 zasądzono od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego. Z uwagi zaś na treść wydanych przez organ rozstrzygnięć Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 ppsa i wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.