III SA/Gl 961/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 4 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku o uzupełnienie wyroku o orzeczenie o kosztach postępowania sądowego postanawia uzupełnić sentencję wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 961/09 o orzeczenie następującej treści: "oddalić wniosek strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania sądowego". W niniejszej sprawie skarżący R.O. wniósł skargę na decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] odmawiającą umorzenia należnych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. W skardze ani w innym piśmie procesowym strona nie wnosiła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Sąd przesyłając zawiadomienie o rozprawie pouczył stronę, że traci ona uprawnienie żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Na rozprawie dnia 5 listopada 2009 r. jako pełnomocnik stawiła się matka skarżącego B.O., która złożyła pismo procesowe z dnia [...], w którym został zawarty wniosek o "zwrot kosztów postępowania sądowego". W wyroku zapadłym na rozprawie Sąd zawarł jedno rozstrzygnięcie, a mianowicie o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] pełnomocnik wnosił o uzupełnienie wyroku o orzeczenie, co do kosztów postępowania zaznaczając, że taki wniosek został zawarty w piśmie z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 2 P.p.s.a.). Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (art. 157 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego. Przy czym zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa między innymi w § 1 oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne (art. 205 § 3 P.p.s.a.), a wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (art. 209 P.p.s.a.). Z przepisów powyższych wynika, że w przypadku uwzględnienia skargi stronie występującej osobiście w postępowaniu sądowym albo reprezentowanej przez pełnomocnika, nietrudniącego się zawodowo udzielaniem pomocy prawnej, należy się od organu zwrot niezbędnych kosztów postępowania, pod warunkiem że były one celowe w dochodzeniu praw, na które w tym przypadku składają się: - poniesione koszty sądowe (tj. opłaty sądowe: wpis i opłaty kancelaryjne oraz zwrot wydatków - art. 211-213 P.p.s.a.), - koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz - równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Przy czym dwie ostatnie pozycje nie mogą przekraczać łącznie wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego, wynikającego z odrębnych przepisów. Należy też zauważyć, że przyjmuje się, iż z przepisów odrębnych, których stosowanie w tej materii nakazuje art. 205 § 3 P.p.s.a., wynika, że odszkodowanie za utracony zarobek, a także zwrot kosztów podróży przysługuje stronie wówczas, gdy jej stawiennictwo w sądzie następuje na wezwanie sądu (art. 2 i 3 w zw. z art. 13 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym, Dz. U. Nr 49, poz. 445 z późn. zm.), co przewiduje art. 91 § 3 P.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek w komentarzu do art. 205 [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Koszty te muszą być poniesione, co z kolei wynika wyraźnie z treści art. 205 § 1 P.p.s.a., jeśli chodzi o koszty sądowe i z art. 2, art. 3 i art. 4 w zw. z art. 13 wyżej wymienionego dekretu, odnośnie pozostałych kosztów postępowania. W związku z tym strona lub działający w jej imieniu pełnomocnik składając wniosek o zasądzenie należnych kosztów postępowania winien wskazać ich wysokość uwzględniając ograniczenia wynikające z przepisów szczególnych. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony złożył wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego w piśmie z dnia [...], dlatego Sąd winien w wyroku kończącym postępowanie wydać rozstrzygnięcie w tym zakresie, czego nie uczynił. Oznacza to, że zachodzą przesłanki z art. 157 § 1 i 2 P.p.s.a. do uzupełnienia na posiedzeniu niejawnym wyroku o postanowienie, co do kosztów postępowania, ponieważ strona złożyła w terminie stosowny wniosek. Rozpatrując ten wniosek Sąd jednak go oddalił, gdyż wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania nie wskazano, jakiej konkretnej kwoty domaga się strona i z jakiego tytułu. Wniosek zawierał jedynie ogólne stwierdzenie, że chodzi o "zwrot kosztów postępowania sądowego". Sąd nie mógł, w oparciu o akta postępowania, zasądzić kosztów sądowych, ponieważ strona ich nie poniosła. W niniejszym postępowaniu strona była z mocy prawa zwolniona od obowiązku zapłaty kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a.). Poza tym nie miała obowiązku zapłaty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego w sprawie z ubezpieczenia społecznego. Nie podlega też opłacie skarbowej dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa, jego odpis, wypis lub kopia w sprawie ubezpieczenia społecznego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 z późn. zm.), a jeżeli pełnomocnictwo jest udzielone małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu lub rodzeństwu, to zachodzi zwolnienie od opłaty skarbowej (pkt 3 części IV Załącznika do ostatnio powołanej ustawy). W pozostałym zakresie nie wykazano, czy inne koszty postępowania strona poniosła, w jakiej kwocie i czy były celowe do dochodzenia swego prawa. Strona też nie była wezwana na rozprawę w trybie art. 91 § 3 P.p.s.a., a tylko o jej terminie zawiadomiona (stawiennictwo nieobowiązkowe). Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne Sąd, działając na podstawie powyższych przepisów, postanowił uzupełnić wyrok z dnia 5 listopada 2009 r. o orzeczenie, co do kosztów postępowania sądowego, jak w sentencji.