III SA/Gl 965/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę Zgłoszeniem celnym z [...] sierpnia 2001 r. JDA SAD nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z Niemiec towar w postaci używanego samochodu osobowego marki [...]. Do zgłoszenia celnego załączono umowę kupna – sprzedaży z [...] r., zawierającą deklaracje eksportera, potwierdzającą wspólnotowe preferencyjne pochodzenie towaru na podstawie której zastosowana została stawka celna obniżona w wysokości 5 % ( minimum 357,1 EUR/szt.). Po przyjęciu zgłoszenia celnego, działając na podstawie art. 70 § 1 Kodeksu celnego, wobec zakwestionowania wiarygodności dotyczącej ceny importowanego samochodu, organ celny dokonał jego weryfikacji. Postępowanie zostało zakończone wydaniem przez Dyrektora Urzędu Celnego w K. Oddział Celny w B. decyzji z [...] r. nr [...] o uznaniu powyższego zgłoszenia za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i określenia długu celnego. Jako podstawę prawną wskazano m.in. art. 29 § 1 w zw. z art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Decyzja ta nie została zaskarżona i uzyskała przymiot ostatecznej. Niezależnie od powyższego, pismem nr [...] z dnia [...] 2001 r. polskie władze celne zwróciły się do niemieckich władz celnych, jako władz kraju eksportu o sprawdzenie i ustalenie rzeczywistego kraju pochodzenia sprowadzonego do Polski towaru. Analizując umowę kupna – sprzedaży samochodu [...] organ powziął wątpliwość co do preferencyjnego, wspólnotowego jego pochodzenia. W odpowiedzi, pismem nr [...] z dnia [...] 2003 r. władze niemieckie poinformowały, że importowany towar nie posiadał preferencyjnego wspólnotowego pochodzenia. W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Celnego w B., po wznowieniu z urzędu w dniu [...] 2004 r. postępowania celnego wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], którą uchylił decyzję z [...]r. w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego i objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i określił kwotę wynikającą z długu celnego, przyjmując jako właściwy dla importowanego towaru kraj pochodzenia Japonię i stawkę celną autonomiczną w wysokości 35 % ( minimum 2500 EUR/szt.). Jako podstawę prawną wskazał przepisy art. 240 § 1 pkt 5 i art. 245 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 13 § 3 pkt 4 i § 4, art. 20 § 2. art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 69, art. 85 § 1, art. 222 § 5 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( tekst jednolity w Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), ust. 1 pkt b, ust. 3 pkt b część pierwsza – Postanowienia wstępne A. Stawki celne i części drugiej – Tabela stawek celnych Taryfy celnej stanowiącej załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 119, poz. 1253 ze zm.). W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił jej bezprawność, gdyż uiścił wszelkie należności z tytułu importu przedmiotowego samochodu nałożone na niego wzruszoną decyzją ostateczną, a organ celny dokonał powtórnej weryfikacji zgłoszenia celnego na podstawie przedłożonych mu tych samych dokumentów. Niezrozumiałe dla skarżącego było zastosowanie na ich podstawie różnych stawek celnych. Raz stawki preferencyjnej 5 % dokumentów zwrotu uiszczonej nadpłaty, dokumentów drugim razem 35 % dokumentów żądanie dopłaty. Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pobrania odsetek wyrównawczych w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego, wnosząc o jej uchylenie zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych. Konkretnie wskazał na naruszenie art. 187 § 1 i art. 240 § 1pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, a w uzasadnieniu podkreślił bezprawność działań organów celnych, które całkowicie pominęły zawarty w umowie kupna – sprzedaży oraz metryce auta, zapis oznaczenia kraju pochodzenia NL, który oznacza jego pochodzenie wspólnotowe. Na rozprawie pełnomocnik podkreślił, że weryfikacja nie była rzetelna, a jej wynik przyjął formę adresowanego do polskich organów celnych. Brak było też podstaw do wznowienia postępowania celnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, a zarzuty skargi uznał za gołosłowne i bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy ). Skarga A. W., wbrew zawartym w niej twierdzeniom nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że w całości chybiony jest zarzut dotyczący braku podstaw zakwestionowania przez organy celne prawidłowości udokumentowania przez skarżącego pochodzenia importowanego towaru z terenu Niemiec, co miało uzasadniać zastosowanie wobec tego towaru preferencyjnej 5 % stawki celnej. W tym zaś zakresie Sąd w pełni podziela obszerny wywód prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy przypomnieć, że art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego – zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że : - należy opierać się na materiale dowodowym gromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ( tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 376 – 378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo uzasadnił, dlaczego dowody i okoliczności podnoszone przez skarżącego nie dają podstaw do przyjęcia, że sporny towar nie posiada preferencyjnego wspólnotowego pochodzenia, gdyż został wyprodukowany w Japonii. W związku z powyższym, szczególnego zaakcentowania wymaga zagadnienie mocy dowodowej wyniku weryfikacji, jakiej na żądanie polskich władz celnych przeprowadziła niemiecka administracja celna. Z jej treści wynika, że eksporter nie przedłożył żadnego dowodu na podstawie którego niemieckie organy celne mogły potwierdzić preferencyjne wspólnotowe pochodzenie samochodu marki [...]. Weryfikacja została przeprowadzona w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i Niemiec, przewidzianej postanowieniami Protokołu nr 4 Układu Europejskiego i jej wyniki są wiążące dla polskiego organu celnego. Należy uznać za prawidłowe działających zasadne twierdzenie organu odwoławczego, że jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia, jakim jest świadectwo przewozowe towaru EUR 1 oraz deklaracji na fakturze jest weryfikacja przeprowadzona działających w trybie urzędowej współpracy administracyjnej przewidzianej działających art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego przez władze celne kraju eksportu, działających jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu działających dostarcza dowodu pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia nie budzącego wątpliwości i opartego na dokumentach urzędowych. Postanowienia części VI Protokołu 4 mające zastosowanie w sprawie nie wymagają zaś uzasadnienia wyniku weryfikacji, a tym bardziej wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację, Polskie organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani tym bardziej domagania się od władz weryfikujących, czyli władz celnych kraju eksportu udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym kraju. W tym kontekście należy podkreślić, że za ugruntowane należy uznać orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadzające się do tezy którą można zgeneralizować w ten sposób, że wynik weryfikacji dowodu pochodzenia nie podlega ocenie organów celnych kraju importu i jest dla nich wiążący ( por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt – I SA/Kr 1664/98, SA/Wr 290 – 295/99, I SA/Ka 1082/99, I SA/Gd 1506/97, SA/Rz 153/98, I SA/Ka 2209/97, I SA/Sz 1016/98). W zakresie w jakim omawiany wynik weryfikacji poddaje się ocenie organów celnych kraju, który o taką weryfikację wystąpił, należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie wynik weryfikacji spełnia wszelkie wymogi art. 32 Protokołu 7 nr 4. Treść tego wyniku weryfikacji jest bowiem taka, że w pełni umożliwiła wyraźne ustalenie, że dokumenty EUR 1, umowa kupna sprzedaży oraz Fahrzeugbrief nr [...] są autentyczne i że będący przedmiotem importu samochód nie można uznać za pochodzące z Niemiec. Wszystko to prowadzi do jednoznacznej konstatacji, że omawiany wynik weryfikacji spełniał wszelkie wymogi Protokołu 4 Układu Europejskiego i wiązał polskie organy celne. Wynika zaś z niego jednoznacznie stwierdzony fakt, iż świadectwo EUR 1 przedstawione przy odprawie celnej zawierało nieprawdziwe dane. To zaś z kolei, po uwzględnieniu treści art. 13 § 1 Kodeksu celnego, który stanowi, że cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych oraz art. 13 § 3 pkt 4 tej ustawy, który stanowi, że Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne obniżone są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towaru, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Obowiązujące w dniu zgłoszenia celnego przepisy ustępu 5 części A postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 119, poz. 1253 ) oraz postanowienia art. 13 i art. 16 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: - towar pochodzi z Państwa – Strony w rozumieniu Protokołu 4, - pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem EUR. 1 lub deklaracją na fakturze, - został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Zaś zgodnie z art. 21 pkt 3 Protokołu 4 deklaracja na fakturze może zostać sporządzona, jeżeli produkty, których dotyczy można uznać za pochodzące z Państwa – Strony i spełniają inne warunki niniejszego Protokołu. Eksporter sporządzając deklarację na fakturze zobowiązany jest do przedłożenia na żądanie władz celnych kraju eksportu, wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów ( pkt 3 art. 21 ). Dokumentem takim może być ( art. 27 Protokołu ) m.in. świadectwo przewozowe EUR.1 lub deklaracje na fakturze potwierdzające status pochodzenia użytych materiałów, wystawione lub sporządzone w Państwie – Stronie lub innym kraju wymienionym w art. 4, zgodnie z Protokołem 4. Eksporter ma obowiązek kopię deklaracji wraz z dokumentami źródłowymi przechowywać 3 lata ( art. 28 pkt 2 Protokołu ). Jak wskazano wyżej weryfikacji dokonują władze kraju eksportu, a ich nieprzedłożenie musi skutkować odmowa zastosowania wobec importowanego towaru preferencji celnych. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Reasumując, przedstawiony stan faktyczny oceniany na tle obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanu prawnego nie dostarczył podstaw do uznania, by sprowadzony przez skarżącego towar podlegał preferencyjnej ( obniżonej stawce ) celnej z tytułu pochodzenia z Niemiec. Nie ma wątpliwości, że wynik deklaracji eksportera zamieszczonej na umowie kupna – sprzedaży samochodu [...] nr nadwozia [...] z [...] 2001 r. został sporządzony przez upoważniony do tego niemiecki organ celny, jakim jest Centralne Stanowisko Kontroli Pochodzenia. Kopia jego informacji w tej sprawie z [...] 2003 r. znajduje się w aktach sprawy, które zostały Sądowi przedłożone wraz z tłumaczeniem roboczym i pismem Ministra Finansów Departament Kontroli nr [...] zawierającym jego tłumaczenie. Pismo to było znane skarżącemu, który jednak, w odmienny niż organ celny zrozumiał jego treść, a tym samym podniesione w tym zakresie zarzuty należy uznać za chybione. Dla Sądu bezspornym jest, że "przytoczony w umowie samochód [...] nie jest towarem pochodzącym z Państw – Stron Protokołu 4 Układu Europejskiego" czyli nie ma wspólnotowego statusu pochodzenia i właściwa do zastosowania jest stawka celna autonomiczna w wysokości określonej w ust. 1 pkt b i ust. 3 pkt b części pierwszej Postanowienia wstępne A Stawki celne Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 119, poz. 1253). Dla tego towaru nie została ustalona stawka celna konwencyjna, a stawka autonomiczna wynosiła 35 % minimum 2500 EUR/szt. i taką też zastosował organ celny. Sąd za nietrafny uznał również zarzut naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż organ celny zebrał wystarczający materiał dowodowy i dokonał jego oceny zgodnie z zasadami wskazanymi wyżej. Nie dopatrzył się także naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż z zawartej w nim regulacji prawnej wynika, że podstawą do wznowienia postępowania jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który decyzję wydał. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że wynik weryfikacji deklaracji eksportera na fakturze przez niemieckie władze celne był nowym istotnym dla sprawy dowodem, który nie był znany organowi celnemu w dacie wydania uchylonej decyzji ostatecznej organu celnego uznającej za nieprawidłowe przedmiotowe zgłoszenie celne – decyzja z [...] r. nr [...]. Mając na względzie powyższe, skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.