III SA/Gl 967/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-05-22
Skład orzekający: Dorota Fleszer, Adam Gołuch, Adam Pawlyta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy beneficjentowi można nakazać zwrot dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 z powodu wykorzystania środków z naruszeniem procedur, w szczególności w zakresie kwalifikowalności uczestników, wyboru wykonawców oraz zarządzania projektem?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że beneficjent nie ponosi wyłącznej odpowiedzialności za zakwalifikowanie do projektu osób niespełniających kryteriów, gdyż nie dysponował narzędziami do weryfikacji oświadczeń uczestników, a regulamin rekrutacji nie przewidywał takich procedur. Jednocześnie sąd podzielił stanowisko organów co do niekwalifikowalności wydatków na staże zawodowe L. G. i R. D. oraz usługę indywidualnej diagnozy potrzeb z tworzeniem IPD, a także co do naruszenia procedur przy wyborze wykonawcy szkolenia "Kucharz" i korekty kosztów pośrednich. Sąd wskazał również na potrzebę ponownego zbadania kwestii naliczania odsetek za zwłokę w wydaniu decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Zarządu Województwa Śląskiego nakazującej C. Sp. z o.o. zwrot dofinansowania w kwocie 280 868,89 zł wraz z odsetkami, przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. Organ I instancji oraz organ odwoławczy uznały, że beneficjent wykorzystał środki z naruszeniem procedur, w tym w zakresie kwalifikowalności uczestników, realizacji staży, wyboru wykonawcy szkolenia oraz zarządzania projektem. Beneficjent wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Zarządu Województwa Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 13 626 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w L. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 28 sierpnia 2024 r. nr 3053/RT/2024 w przedmiocie zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2022 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zarządu Województwa Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 13626 zł (słownie: trzynaście tysięcy sześćset dwadzieścia sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją nr 3053/RT/2024 z 28 sierpnia 2024 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek beneficjenta – C. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej skarżąca, beneficjent), Zarząd Województwa Śląskiego (ZWŚ, organ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (organ I instancji, IP, DWUP) z 4 marca 2024 r. nr [...] nakazującą zwrot dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur w łącznej kwocie 280 868,89 zł wraz z należnymi odsetkami. Dofinansowanie objęło realizację projektu "[...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 realizowanego na podstawie umowy nr [...] z 4 kwietnia 2018 r. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał m.in. art. 104 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, w skrócie kpa), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tj. Dz. U z 2024 r., poz. 566) oraz art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12 pkt 2 w związku z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 3 pkt 2 i art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2023, poz. 1270, ze zm. dalej ufp) oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 9c ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tj. Dz. U. z 2020 r., poz.818, ustawa wdrożeniowa).
Decyzja zapadła w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 4 kwietnia 2018 r. Województwo Śląskie, reprezentowane przez Instytucję Pośredniczącą Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, tj. Wojewódzki Urząd Pracy w K. zawarł z beneficjentem umowę nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "[...]". Aneks do umowy podpisano 3 grudnia 2018 r. Projekt był realizowany od 1 maja 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. w ramach Osi Priorytetowej VII - Regionalny rynek pracy, Działania 7.1 - Aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu, Poddziałania 7.1.3 - Poprawa zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia. Dofinansowanie wydatków kwalifikowalnych projektu stanowiło łącznie kwotę nieprzekraczającej 946 340,17 zł.
Celem głównym projektu był wzrost aktywności zawodowej i społecznej oraz wzrost zdolności do zatrudnienia 90 uczestników projektu (UP), w tym.: 50 kobiet nieaktywnych zawodowo, o niskich kwalifikacjach, znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji na rynku pracy, z wyłączeniem osób odbywających karę pozbawienia wolności w wieku powyżej 30. Grupę docelową stanowiły osoby mieszkające na terenie gmin należących do Lokalnych Grup Działania/Rybackich, tj.: [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...]. Celem projektu było również podjęcie zatrudnienia w terminie do 4 tygodni od zakończenia udziału w projekcie przez 27 uczestników projektu i zdobycie kwalifikacji zawodowych przez 40 osób. Projekt zakładał objęcie wsparciem 100% uczestników biernych zawodowo.
W trakcie realizacji projektu IP we wskazanych dniach marca i kwietnia 2019 r. przeprowadziła wizytę monitoringową, mającą na celu weryfikację rzeczywiście realizowanych form wsparcia w jego ramach, w tym ocenę przebiegu form wsparcia realizowanych w ramach projektu przez wybranych uczestników projektu na podstawie danych będących w posiadaniu IP. Celem wizyty było również sprawdzenie jakości pomocy udzielanej uczestnikom projektu, w tym - poznanie ich opinii na temat realizowanych form wsparcia m. in. wizytowanych form tj. udziału w stażu zawodowym oraz szkoleniu i ewentualne zidentyfikowanie występujących w projekcie uchybień lub/i nieprawidłowości. Dodatkowo, wizyta monitoringowa miała na celu sprawdzenie, czy Beneficjent w sposób prawidłowy realizuje założenia wizualizacji EFS zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie projektu. W wyniku przeprowadzonej wizyty monitoringowej stwierdzono następujące uchybienia:
Beneficjent nie przesyłał terminowo miesięcznych Harmonogramów udzielanych w ramach projektu form wsparcia oraz nie stosował wymaganego w tym zakresie wzoru miesięcznego Harmonogramu udzielanych form wsparcia;
brak zrealizowanego należnego wsparcia w postaci indywidualnych zajęć z pośrednikiem pracy w przypadku L. G..
Ponadto, podczas wizyty monitoringowej zidentyfikowano następujące kwestie, które miały podlegać wyjaśnieniom na etapie kontroli projektu:
1.nieobecność w trakcie przeprowadzonej wizyty monitoringowej osób odbywających staż w firmie F.H.U. I, mieszczącej się w C., przy ul. [...] oraz w firmie H mieszczącej się przy ul. [...] w L.. Beneficjent, pismem z dnia 8 lipca 2019 r., przekazał do IP kopie dokumentów, które zostały przyjęte i włączone do akt kontroli;
2.brak dostosowania biura projektu, pomieszczeń w których realizowane są zadania merytoryczne oraz materiałów udostępnianych uczestnikom projektu pod kątem potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
W czerwcu 2019r. IP przeprowadziła kontrolę planową. Podstawę kontroli stanowił § 21 umowy w związku z art. 9 ust. 2 pkt 7 oraz art. 10 ust. 1 oraz przepisy rozdziału 7 ustawy wdrożeniowej 2014-2020 (ówczesny tekst jednolity; Dz. U. 2018, poz. 1431 z póżn. zm.).
Jej przedmiotem była weryfikacja dokumentacji projektowej pod kątem prawidłowej i efektywnej realizacji projektu zgodnie z umową oraz wnioskiem o dofinansowanie projektu, m.in. dokumentacji dotyczącej zgodności rzeczowej realizacji projektu oraz prawidłowości realizacji polityk horyzontalnych, w tym równości szans, niedyskryminacji i równości szans płci, personelu projektu, kwalifikowalności uczestników projektu oraz prawidłowości przetwarzania danych osobowych, form wsparcia, rozliczeń finansowych, stosowania odpowiednich procedur przy wyborze dostawców i wykonawców usług, zgodności realizacji projektu z przepisami i zasadami unijnymi, archiwizacji dokumentacji i zapewnienia ścieżki audytu, działań promocyjno-informacyjnych. Kontrolą objęto również kwestie wynikłe w trakcie wizyty monitoringowej, a wymagające wyjaśnienia, tj. wskazane powyżej; nieobecność 2 uczestników projektu u pracodawców realizujących dla nich staże zawodowe oraz niedostosowanie biura projektowego, pomieszczeń oraz materiałów do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
W wyniku kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości, skutkujące uznaniem wydatków za niekwalifikowalne, które dotyczyły;
1.realizacji usługi doradztwa zawodowego - zadania wykonywane przez doradców zawodowych uznano za nie spełniające warunków określonych w Regulaminie konkursu w zakresie identyfikacji potrzeb osób pozostających bez zatrudnienia oraz diagnozowania możliwości w zakresie doskonalenia zawodowego, w tym identyfikacji stopnia oddalenia od rynku pracy;
2.realizacji stażu zawodowego przez L. G., jako niezgodnego z celem stażu;
3.organizacji stażu dla R. D., który uznano za przeprowadzony w sposób sprzeczny z ideą i sensem stażu zawodowego, jakim jest zdobycie doświadczenia zawodowego przez stażystów w warunkach opieki i nadzoru sprawowanego przez opiekuna stażysty. Stwierdzono również brak podstaw formalno-prawnych do przeprowadzenia stażu w formie wskazanej przez Beneficjenta;
4.sposobu przeprowadzenia procedury zakupu podlegającej Zasadzie konkurencyjności, w związku z którym została nałożona korekta zgodnie z Taryfikatorem korekt stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień;
5. wsparcia udzielonego w projekcie na rzecz Uczestników projektu: E.C., W.C., P.B., M.U., U.C., A.C., I.K., P.D., L.B., E.H, K.K., J.W., L.P., P.Z., S.G., M.H., M.W., K.K.,, B.S., A.N., E.B. oraz B.P., z tytułu niezgodności z celem realizacji projektu oraz niespełnienia warunków kwalifikowalności do udziału w projekcie;
6.Zarządzania projektem, które odbywało się w sposób skutkujący nałożeniem 6 % korekty na koszty pośrednie (ze względu na ilość błędów stwierdzonych podczas realizacji projektu, wynikających z zaniedbań kadry zarządzającej i liczne uchybienia formalne stwierdzone w większości obszarów realizacji projektu, liczne błędy występujące we wszystkich przeprowadzonych postępowaniach opartych o rozeznanie rynku, w sposobie rekrutacji uczestników do projektu, nieprzekazywanie przez Beneficjenta wszystkich Harmonogramów dotyczących realizacji poszczególnych form wsparcia realizowanych w ramach projektu).
Podniesiona w ramach wizyty monitoringowej kwestia sposobu organizacji biura projektu została zweryfikowana i pozytywnie wyjaśniona w toku kontroli, wskutek czego IP odstąpiła od formułowania uchybień w tym zakresie.
Biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonej wizyty monitoringowej i kontroli planowej projektu, pismem z 6 października 2021 r. sygn. [...], podstawie na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., IP wezwała Beneficjenta do zwrotu środków w łącznej wysokości 137 166,97 zł uznanych za niekwalifikowalne (120 321,91 zł kosztów bezpośrednich i 16 845,06 zł kosztów pośrednich) wraz z odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych, bądź do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności. Wezwanie nie zostało wykonane.
Powyższe skutkowało wszczęciem z urzędu postępowania administracyjnego w trybie wynikającym z art. 207 ust. 9 ufp (powiadomienie z 4.07.2018 r.). W jego toku IP wniosła do ZUS o przekazanie danych zgromadzonych na kontach ubezpieczonych aby ustalić, czy w dniu przystąpienia do projektu osoby te podlegały ubezpieczeniu społecznemu/rentowemu/ wypadkowemu/zdrowotnemu; kto był płatnikiem ich składek oraz jaki był kod ich ubezpieczenia w ZUS. Ponadto organ wystosowała wnioski do Powiatowych Urzędów Pracy w B., P., M. i T. o przekazanie kopii dyplomów i/lub świadectw potwierdzających wskazane w systemie V wykształcenie weryfikowanych osób będących uczestnikami projektu. Wystosował także wnioski o przekazanie informacji o statusie na rynku pracy poszczególnych osób w dniach przystąpienia przez nich do projektu, tj. do Powiatowych Urzędów Pracy w P., Z., C., B., T., D. i J..
W wyniku kontroli planowej projektu IP uznała, że 22 uczestników projektu nie spełnia warunków kwalifikowalności do udziału w nim, w związku z czym, wydatki poniesione na udzielone im wsparcie uznała za niekwalifikowalne.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego, organ I instancji ujawnił okoliczności wskazujące na niekwalifikowalność udziału w projekcie kolejnych 8 uczestników. W związku z powyższym, zdecydowano o rozszerzeniu obszaru weryfikacji na 100% uczestników projektu (łącznie 120 osób), względem próby przyjętej pierwotnie do analizy podczas kontroli. Wszystkie nieprawidłowości co do uczestników projektu organ szczegółowo omówił w zaskarżonej decyzji.
Dokonując weryfikacji uczestników projektu organ I instancji wziął pod uwagę: założenia zawarte w SZOOP, Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020, Wytycznych w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020 z dnia 9 lipca 2018 r. (załącznik nr 2 Wspólna Lista Wskaźników Kluczowych 2014-2020 - EFS), ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511), ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2017 r., poz. 882, z późn. zm.). Regulaminie konkursu. Na podstawie przedstawionego stanu faktycznego oraz po szczegółowej analizie dokumentacji organ I instancji stwierdził nieprawidłowości dotyczące:
1. Kwalifikowalności uczestników projektu, polegające na zakwalifikowaniu do projektu 21 uczestników którzy nie spełniali warunków uczestnictwa w projekcie w zakresie wymaganego maksymalnego wykształcenia, dopuszczalnego statusu na rynku pracy oraz niezgodności z celem projektu, jak również wydatki związane z realizacją stażów zawodowych. Beneficjent naruszył przepisy Wytycznych (wersja z 19 lipca 2017 r. oraz z 22 sierpnia 2019 r. - Rozdziału 6, Podrozdziału 6.2 pkt 3 lit b), c), e), f), g), h), k), § 4 ust 1, 2 i 4 oraz § 10 ust 4 umowy o dofinansowanie projektu.
2.Wyboru wykonawcy szkolenia zawodowego pn. "Kucharz" prowadzonego na zasadzie konkurencyjności. Beneficjent naruszył przepisy Wytycznych Rozdziału 6, Podrozdziału 6.2, pkt 3 lit. b), e), g), h), k); Podrozdziału 6.5, pkt 1 i 11; Sekcji 6.5.2, pkt 2 lit b), pkt 8, pkt 9, pkt. 10, pkt 11 lit b), pkt 19 lit h) tiret iii, pkt 20, pkt 21
3. Doradztwa zawodowego dla uczestników projektu. Beneficjent naruszył przepisy Wytycznych (wersja z 19 lipca 2017 r. - Rozdziału 6, Podrozdziału 6.2, pkt 3 lit b), c), e), f), g), h), k) oraz § 4 ust 1, 2 i 4 umowy o dofinansowanie projektu.
4. Kosztów pośrednich projektu w związku z brakiem nadzoru kadry zarządzającej w odniesieniu do zasadniczych części realizowanych zadań w projekcie. Beneficjent naruszył przepisy Wytycznych wersja z 19 lipca 2017 r.) Rozdziału 6, Podrozdziału 6.2, pkt 3 lit b), h), k), jak również § 4 ust 1, 2 i 4, § 19 ust. 1 pkt 2, § 29 ust. 1 pkt 4 i pkt 7 oraz § 39 ust. 3 umowy o dofinansowanie projektu.
Wskazane naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia [...]. Naruszenie ww. przepisów wspólnotowych oraz wytycznych krajowych wpisuje się w dyspozycję normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako "wykorzystane z naruszeniem procedur".
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego DWUP wydał 4 marca 2024 r. decyzję nr [...], zobowiązującą do zwrotu dofinansowania w kwocie 280 868,89 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej Jak dla zaległości podatkowych.
Nie zgadzając się z decyzją spółka wniosła odwołanie. Wystąpiła (w oparciu o przedstawioną przez siebie argumentację i wyjaśnienia ujęte w przedmiotowym odwołaniu) o odstąpienie od żądania zwrotu dofinansowania.
Organ odwoławczy na poparcie swojego stanowiska przedstawił szczegółowe uzasadnienie podniesionych zarzutów, które poddał szczegółowej analizie.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji. Decyzja liczy 97 stron. Ustalenia organu I instancji organ odwoławczy przyjął za własne, co szeroko opisał wskazując argumenty za takim działaniem, zwłaszcza, że nie uległy one zmianie.
Organ przytoczył i zinterpretował przepisy prawa krajowego i przepisy unijne, znajdujące w sprawie zastosowanie, odwołując się także do dorobku judykatury.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że przeprowadzone postępowanie wykazało, iż Beneficjent dopuścił się szeregu nieprawidłowości związanych z rekrutacją uczestników projektu, wyborem wykonawcy szkolenia prowadzonego w oparciu o zasadę konkurencyjności, doradztwem zawodowym dla uczestników projektu, jak również związanych z brakiem nadzoru kadry zarządzającej w odniesieniu do zasadniczych części realizowanych zadań w projekcie.
Organ odwoławczy podkreślił, że w ocenie IŻ RPO WSL Beneficjent był zobowiązany do dołożenia wszelkiej staranności przy realizacji poszczególnych działań w projekcie, w szczególności na etapie rekrutacji uczestników, a zatem powinien był wprowadzić takie mechanizmy weryfikacji warunków kwalifikowalności uczestników, które pozwoliłyby w sposób jednoznaczny stwierdzić, że zostały one spełnione. Za skierowanie wsparcia w ramach projektu w całości do osób o niskich kwalifikacjach.
Ponadto Organ wskazał, że Beneficjent otrzymał dodatkowe punkty na etapie oceny merytorycznej, a w umowie o dofinansowanie zobowiązał się realizować projekt zgodnie z aktualnym wnioskiem o dofinansowanie, w tym zrekrutować do projektu osoby spełniające kryteria grupy docelowej. Dobrowolne przystąpienie do umowy o dofinansowanie wiązało się nie tylko z uzyskaniem dofinansowania na opracowaną według własnego pomysłu koncepcję projektową, ale również z odpowiedzialnością za spełnienie wszystkich założeń wynikających z przyjętej koncepcji. Pomimo przyzwolenia IP na stosowanie uproszczonych procedur w rekrutacji do projektu polegających na dopuszczeniu składania oświadczeń. Beneficjent nadal związany był ustaleniami z umowy o dofinansowanie, zapewniając, iż wsparcie projektu otrzymają osoby spełniające kryteria ściśle określonej grupy docelowej.
IZ RPO WSL zauważyła, że żadne dokumenty programowe nie precyzowały szczególnych warunków w zakresie prowadzenia dodatkowej polityki informacyjnej w odniesieniu do przedmiotowego warunku kwalifikowalności, tym niemniej Beneficjent, jako podmiot doświadczony w realizacji tego typu przedsięwzięć, mógł podjąć dodatkowe działania adekwatne do grupy docelowej oraz kryterium kwalifikowalności. IZ podkreśla, że obowiązkiem Beneficjenta było dążenie do wyeliminowania sytuacji, w której aplikujące osoby mogłyby niewłaściwie zrozumieć pisemne informacje co do poziomu wykształcenia uprawniającego do udziału w projekcie. W związku z tym Beneficjent powinien był podjąć takie działania informacyjne, które pozwoliłyby na etapie rekrutacji uczestników do projektu uniknąć zakwalifikowania do niego osób posiadających wykształcenie powyżej ISCED 3.
Organ wskazał, że Beneficjent powinien z należytą starannością w pierwszej kolejności dokonać weryfikacji spełnienia przez osoby ubiegające się o wsparcie w ramach projektu wszystkich kryteriów kwalifikowalności określonych w Regulaminie konkursu, SZOOP, wniosku o dofinansowanie, a następnie również dokonać weryfikacji w kontekście zapisów w Regulaminie uczestnictwa w projekcie. Beneficjent nie dochował należytej staranności i zakwalifikował do projektu osób, które nie spełniały warunków uczestnictwa w nim, a to zaniechanie doprowadziło do powstania nieprawidłowości.
Organ ponadto zauważył, że zgodnie z podrozdziałem 8.2 pkt 1 Wytycznych w ramach projektu wsparcie udzielane jest uczestnikom określonym we wniosku o dofinansowanie projektu, spełniającym warunki kwalifikowalności. Zatem, obowiązkiem Beneficjenta było udzielenie wsparcia osobom stanowiącym grupę docelową projektu, którą zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie stanowiły osoby o niskich kwalifikacjach. Zatem uzasadnione jest przyjęcie przez organ odwoławczy, że brak dostępu Beneficjenta do narzędzi, którymi dysponuje IP, nie zwalnia go z odpowiedzialności za zakwalifikowanie do projektu osób, które nie spełniają kryteriów uczestnictwa w projekcie.
Organ podkreślił, że szczegółowa analiza Indywidualnych Planów Działania (dalej: IPD) wykazała, że ścieżka zawodowa uczestników projektu wytyczana była przez doradców poprzez kierowanie ich niemal wyłącznie na dwa rodzaje szkoleń, tj. "Kucharz" lub "Pracownik biurowy z obsługą komputera". Organy słusznie stwierdziły, że już na etapie rekrutacji, przy wypełnianiu Formularzy zgłoszeniowych, u szeregu osób, odnotowano powtarzające się, jednakowe wpisy - w rubryce przeznaczonej na wskazanie preferencji szkoleniowych uczestnika - nie co do rodzaju szkolenia, w których chcieli wziąć udział w projekcie, ale dokładnych nazw szkoleń w nim realizowanych. Sytuacja taka miała miejsce w przypadku 55 uczestników, którzy w Formularzu rekrutacyjnym wpisywali: "kucharz", "kurs kucharza", "szkolenie Kucharz". Formularze tych uczestników były przez nich wypełniane w styczniu, lutym, marcu, czerwcu i lipcu 2019 r. Natomiast postępowanie dotyczące wyboru wykonawcy szkolenia zostało wszczęte 10 lutego 2019 r., a więc na długo przed poznaniem preferencji szkoleniowych większej części uczestników. Z kolei, w przypadku 32 osób, odnotowano w ich Formularzach rekrutacyjnych następujące wpisy dotyczące preferencji szkoleniowych: "Pracownik biurowy z obsługą komputera", "Pracownik biurowy", "[...]/Pracownik biurowy z obsługą komputera". Formularze rekrutacyjne tych osób były przez nich wypełniane w czerwcu, lipcu oraz we wrześniu 2019 r., zatem częściowo po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania dotyczącego wyboru wykonawcy szkolenia "Pracownik biurowy z obsługą komputera", które miało miejsce 11 lipca 2019 r. Ponadto, do realizacji w ramach projektu wybrano szkolenia z zakresów tematycznych często niezwiązanych z zainteresowaniami uczestników projektu, tj. w przeważającej części wytypowanych z wyprzedzeniem, z pominięciem etapu identyfikacji preferencji zawodowych uczestników, co w dużej mierze było konsekwencją niedochowania przez Beneficjenta kolejności działań w projekcie.
Organ nie zgodził się z twierdzeniem Spółki, że fakt podobieństwa IPD wynika z podobieństwa grupy docelowej - fakt, że wsparcie kierowane było do osób nieaktywnych zawodowo, o niskich kwalifikacjach nie oznacza przecież, że właściwe będą dla tych osób dwie ścieżki rozwoju zawodowego - kucharz lub pracownik biurowy. We wniosku o dofinansowanie Beneficjent wskazał, że szkolenia będą dostosowane do indywidulanych potrzeb uczestnika, tymczasem w praktyce wybór szkoleń przez kandydatów był kierowany i ich preferencje zostały dopasowane do założonych wcześniej tematów szkoleń zawodowych. Nawet w przypadku tych osób, których Formularze zostały wypełnione przed wyłonieniem wykonawców szkoleń. Z kolei formularze IPD zostały sporządzone przez doradców zawodowych w sposób na tyle ogólny, by nie stać w sprzeczności z zaplanowanymi w projekcie dla uczestników szkoleniami.
Stanowisko IZ RPO WSL, zdaniem organu jest słuszne - sposób działania Beneficjenta wypacza sens i cel usług doradczych określonych w projekcie, zgodnie z którym opracowane IPD miało pozwolić na dopasowanie pomocy odpowiednio do sytuacji uczestnika projektu, jego potrzeb, możliwości oraz posiadanych kompetencji. Beneficjent we wniosku o dofinansowanie zakładał, że wysokiej jakości szkolenia miały być wybrane zgodnie z opracowanymi IPD. Beneficjent nie wskazywał szkoleń jakie miałyby być realizowane, jedynie pewne obszary umiejętności/kwalifikacji pożądane dla danej grupy odbiorców i określone na podstawie przeprowadzonej analizy. Natomiast doradcy zawodowi na etapie tworzenia IPD mieli zachęcać uczestników projektu do odbywania szkoleń, na które jest popyt na rynku pracy. Jednakże efektem indywidualnych spotkań z doradcami zawodowymi nie była zindywidualizowana pomoc w określeniu kierunku szkoleń, czy staży zawodowych, a uzyskanie przez danego uczestnika wiedzy, którą już posiadał przystępując do projektu, choćby z materiałów informacyjnych, polegające na powtórzeniu ogólnych założeń ścieżki udziału w projekcie: szkolenie - staż zawodowy - podjęcie zatrudnienia, co znajduje potwierdzenie w sposobie zapisu ścieżki zawodowej w formularzach IPD wielu uczestników projektu. Powyższe pozbawia celowości tę formę wsparcia, gdyż do osiągnięcia uzyskanego skutku wystarczył de facto sam etap promocji projektu i rekrutacji, podczas którego kandydaci pozyskali informacje na temat jego założeń.
Organ ponadto podkreślił, że kwestię udzielania zamówień w projekcie regulują przepisy Wytycznych z 19 lipca 2017 r. Rozdział 6 - Wspólne warunki i procedury w zakresie kwalifikowalności wydatków. Podrozdział 6.5 - Zamówienia udzielane w ramach projektów, Sekcja 6.5.2 - Zasada konkurencyjności.
Zgodnie z treścią Podrozdziału 6.5, pkt 1 Wytycznych Instytucja będąca stroną umowy o dofinansowanie zobowiązuje beneficjenta do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia o wartości szacunkowej przekraczającej 50 tys. zł netto, tj. bez podatku od towarów i usług (VAT), w sposób zapewniający przejrzystość oraz zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Spełnienie powyższych wymogów następuje - w tym przypadku - w drodze zastosowania zasady konkurencyjności.
Analizując przebieg postępowania o udzielenie zamówienia, z uwzględnieniem zapisów Podrozdziału 6.5 Wytycznych organ II instancji dostrzegł rażące błędy i nieścisłości widniejące w treści dokumentów, takie jak:
nieprawidłowa data Zapytania ofertowego na wzorze Formularza oferty wykonawcy;
odmienne podmioty tworzące K. figurujące na poszczególnych dokumentach;
daty poszczególnych dokumentów i czynności niezgodne z kolejnością przewidzianą dla poszczególnych działań w ramach procedury, jak i będące logicznym następstwem zdarzeń;
oferta sporządzona dnia 15 lutego 2019 r.,
umowy zawarte w dniu 15 lutego 2019 r.,
wpływ koperty z ofertą w dniu 18 lutego 2019 r.,
rozpoczęcie świadczenia usługi szkoleniowej w dniu 18 lutego 2019 r.,
otwarcie oferty i sporządzenie Protokołu wyboru wykonawcy w dniu 19 lutego 2019 r.;
niezgodność wysokości kwoty jednostkowej usługi szkoleniowej zapisanej w umowie z umieszczoną w wybranej ofercie (2 690,00 zł brutto za 1 osobę vs. 2 700,00 zł brutto za 1 osobę);
brak oświadczenia Zamawiającego o braku powiązań z Wykonawcą;
brak opublikowania przez Beneficjenta w Bazie Konkurencyjności ogłoszenia o wybranym Wykonawcy.
W sposób uzasadniony ww okolicznościami Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniu Beneficjenta, iż data widniejąca na umowie zawartej z wykonawcą usługi była zwykłą omyłką.
Ponadto Organ wskazał, iż warunki udziału w postępowaniu słusznie uznane zostały za naruszające uczciwą konkurencję i równe traktowanie, a fakt, że w przypadku projektu realizowanego w ramach projektu warunki jakie zostały uznane za prawidłowe, nie może wpływać na ocenę zamówienia realizowanego w ramach projektu dofinansowanego z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.
Organ wyjaśnił, że na wysokość wydatków rozliczanych stawką ryczałtową mają wpływ nie tylko koszty wykazane we wnioskach beneficjenta o płatność, lecz również wszelkiego rodzaju pomniejszenia, które dokonywane są w ramach projektu, np. w związku z szacunkowym budżetem lub korektami finansowymi. Z kolei, zgodnie z zapisami Rozdziału 8, Podrozdziału 8.4, pkt 10 Wytycznych (wersja z 19 lipca 2017 r.) - "właściwa instytucja będąca stroną umowy może obniżyć stawkę ryczałtową kosztów pośrednich w przypadkach rażącego naruszenia przez beneficjenta zapisów umowy o dofinansowanie projektu w zakresie zarządzania projektem".
W niniejszej sprawie doszło zdaniem organu do rażącego naruszenia zasad zarządzania projektem, stąd uzasadnione było obniżenie o 2 pp stawki kosztów pośrednich na podstawie dokumentu pn. "[...]" (dalej: Taryfikator, Załącznik nr 5 do wzoru umowy o dofinansowanie projektu w ramach RPO WSL i zatwierdzony przez Zarząd Województwa Śląskiego i powszechnie stosowany w ramach rozpisywanych konkursów, a tym samym należycie upubliczniony).
Zdaniem organu odwoławczego Organ I instancji zgromadził wystarczający materiał dowodowy, na podstawie którego był w stanie przeanalizować sprawę, ustalić jej obiektywne okoliczności i wydać adekwatną do nich decyzję, w oparciu o literę prawa i prawidła logiki. Ocena dowodów oparta była na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. W toku postępowania administracyjnego organ I instancji dokonał kompleksowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem zgodności podejmowanych przez Stronę postępowania działań z wymogami zawartymi w umowie o dofinansowanie oraz Wytycznymi. Ustalenia te zdaniem Organu potwierdziły zasadność nakazanego zwrotu, co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.
Organ II instancji podkreślił, że również podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący rozpatrując cały materiał dowodowy.
W skardze oraz piśmie z 22 maja 2025 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania; zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego:
1) art. 207 ust. 1, ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 184 ustawy o finansach publicznych w zw. z § 4 ust. 114 z § 10 ust. 4, § 15 ust. 1 i w zw. z § 39 ust. 3 umowy o dofinansowanie w zw. z Podrozdziałem 6.2 pkt 3 i Podrozdziałem 8.2 pkt 1 i pkt 2a Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 i w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013 zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, że do udzielenia wsparcia uczestnikom projektu niespełniającym warunków kwalifikowalności (w zakresie wykształcenia, statusu na rynku pracy czy zgodności z celem projektu) doszło na skutek działania lub zaniechania beneficjenta, mimo że zakwalifikowanie do projektu uczestnika, który nie spełniał warunków kwalifikacji w okolicznościach niniejszej sprawy (gdzie kwalifikacja ta odbywała się na podstawie oświadczeń uczestników) doszło na podstawie Regulaminu rekrutacji a postępowanie beneficjenta był zgodne umową o dofinansowanie. Wytycznymi oraz Regulaminem konkursu;
2) art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust 2 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, która w oparciu o zebrany materiał dowodowy doprowadziła do uznania, że brak narzędzi, którymi dysponuje IP do weryfikacji kwalifikowalności uczestników projektu nie zwalnia beneficjenta z odpowiedzialności za przyjęcie do projektu osób, które nie spełniają kryteriów uczestnictwa w projekcie i w konsekwencji beneficjent bazując zgodnie z Wytycznymi oraz umową o dofinansowanie na oświadczeniach oraz tam gdzie to jest możliwe na dostarczonych przez uczestnika zaświadczeniach powinien liczyć się z ryzykiem poświadczenia przez uczestnika nieprawdy a powyższe oznacza, że w przypadku pozyskania przez Instytucję Pośredniczącą (dalej "IP") Informacji o braku spełnienia warunków kwalifikowalności wydatki związane z udzieleniem przez beneficjenta form wsparcia uczestnikom projektu niespełniającym warunków kwalifikowalności oznacza nieprawidłowość skutkującą wobec beneficjent konsekwencjami tj. uznaniem wydatków za niekwalifikowalne i wezwaniem do zwrotu nieprawidłowo wykorzystanych środków jako wydatkowanych z naruszeniem procedur mimo że postępowanie beneficjenta było zgodne z Wytycznymi i umową o dofinansowanie oraz bez względu na ewentualne celowe działanie beneficjenta.
3) naruszenie art. 2 Konstytucji RP z w. z art. 8 k.p.a w zw. z § 4 ust 1 i ust 4 umowy o dofinansowanie w zw. z Rozdziałem 4 pkt 2 i 3 Wytycznych w zakresie sposobu korygowania i odzyskiwania nieprawidłowych wydatków oraz zgłaszania nieprawidłowości w ramach programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014-2020 poprzez ich nie zastosowanie i obarczenie Strony postępowania wyłączną odpowiedzialnością z tytułu zakwalifikowania do projektu osób niespełniających kryteriów grupy docelowej podczas gdy beneficjent nie dysponował instrumentami prawnymi pozwalającymi na weryfikowanie prawdziwości informacji zawartych w formularzu rekrutacyjnym i pominięciu, że to obowiązkiem IP jest zapobieganie nieprawidłowościom lub ich wykrywanie zanim nieuzasadnione wydatki zostaną poniesione biorąc pod uwagę że IP miała ku temu dostępne narzędzia (Viator, SL), w konsekwencji przerzucenie skutków własnych zaniechań instytucji odpowiedzialnej za wdrożenie RPO WSL na beneficjenta co bezsprzecznie narusza wywodzoną z zasady demokratycznego państwa, prawa zasadę działania jednostki w zaufaniu do organów Państwa;
4) naruszenie art. 207 ust 1 u.f.p. w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 9 ustawy wdrożeniowej poprzez błędne przyjęcie, że podpisanie umowy o dofinansowanie wiązało się z tym, iż beneficjent przyjmował na siebie ryzyko w szczególności na etapie rekrutacji poświadczenia nieprawdy przez uczestników w celu uzyskania możliwości uczestnictwa w projekcie a w konsekwencji przyjął odpowiedzialność za nieprawidłowości, których to nie on się dopuścił;
5) naruszenie art. 143 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 38 rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 24 ust. 11 i art. 2 pkt 15 ustawy wdrożeniowej zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji orzekającej zwrot środków oraz pomniejszenie należnej do wypłaty transzy dofinansowania i przyjęcia jej na poczet spłaty nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania i odsetek w części dotyczącej wsparcia udzielonego niekwalifikowalnym uczestnikom projektu mimo, iż w niniejszej sprawie mogło dojść do wystąpienia nieprawidłowości systemowej, a nie indywidualnej;
6) naruszenie art. 143 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1303/2013 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 24 ust. 9 pkt 2 i art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a, poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji orzekającej zwrot środków w części dotyczącej wsparcia udzielonego niekwalifikowalnym uczestnikom projektu wskutek błędnego przyjęcia, że w niniejszej sprawie wystąpiła nieprawidłowość indywidualna;
7) naruszenie § 31 ust 2, 5 i 6 umowy o dofinansowanie w zw. z podrozdziałem 8.2. pkt 2 a ) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. przez bezzasadne uznanie, że beneficjent zobowiązany był do prowadzenia dodatkowej polityki informacyjnej, którą winien udokumentować w odniesieniu do warunków kwalifikowalności, w szczególności w odniesieniu do warunku wskazującego, że projekt jest skierowany wyłącznie do osób o niskich kwalifikacjach zawodowych a więc posiadających wykształcenia maksymalnie na poziomie iSCED 3 a pominięcie, że w Ostatecznej Informacji Pokontrolnej nr [...] 4 z dnia 16 czerwca 2021r oraz Ostatecznej Informacji z wizyty monitoringowej IP nr [...] 4 z dnia 25 lipca 2019, IP wprost stwierdziła, że beneficjent przekazywał uczestnikom informacje na temat każdej z form wsparcia jakie można było uzyskać w ramach projektu oraz prawidłowo i zgodnie z umowa o dofinansowanie realizował działania promocyjno-informacyjne dotyczące projektu;
8) naruszenie § 4 ust. 1,2 i 4 § 19 ust. 1 pkt 2, § 29 ust. 1 pkt 4 i pkt 7 umowy o dofinansowanie w zw. z Rozdziałem 6.2.pkt 3 lit b),h),k) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności w zw z art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości polegających na braku nadzoru nad kadrą zarządzającą w odniesieniu do zasadniczych części realizowanych zadań w projekcie skutkującej nałożeniem korekty na koszty pośrednie poprzez obniżenie o 2 punkty procentowe stawki ryczałtowej kosztów pośrednich wynikających z umowy o dofinansowanie podczas gdy zasadnicze zadania w projekcie w tym proces rekrutacji uczestników oraz usługa doradztwa zawodowego i tworzenie IPD byty zgodne z procedurami określonymi umową o dofinansowanie i Wytycznymi i nie można przypisać beneficjentowi żadnych zaniedbań w tym obszarze realizacji projektu;
9) naruszenie § 26 ust. 1 umowy o dofinansowanie w zw. z sekcją 6.5.2 pkt 8 i 9 w zw. z podrozdziałem 6.2 Wytycznych i wz z art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, że postawione przez Beneficjenta w zapytaniu ofertowym dotyczącym szkolenia pn. " Kucharz" warunki udziału w postępowaniu tj. wymóg wykazania potencjału finansowego oferentów, potencjału i doświadczenia oferentów mierzonego wartością zrealizowanych szkoleń, wymóg wpłacenia wadium w pieniądzu, kary umowne, wymóg wystawienia weksla In blanco były nieproporcjonalne do rodzaju i wartości zamówienia i ograniczające konkurencję jak i że beneficjent zastosował niedozwolone kryterium oceny ofert odnoszące się do właściwości wykonawcy;
10) naruszenie § 26 ust. 1 umowy o dofinansowanie w zw. z sekcją 6.5.2 pkt 10 w zw. z podrozdziałem 6.2 Wytycznych wz z art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, że beneficjent dokonał skrócenia terminu składania terminu składania ofert o 8 godzin jak i że dokonał nieuprawnionego zróżnicowania faktycznego okresu na wysyłkę i przygotowanie ofert w zależności od wybranego przez potencjalnego wykonawcę sposobu ich dostarczenia;
(
11) naruszenie § 26 ust. 1 umowy o dofinansowanie w zw. z sekcją 6.5.2 pkt 11 lit b) w zw. z podrozdziałem 6.2 Wytycznych wz z art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, że beneficjent uznał za najkorzystniejsza ofertę złożoną przez wykonawcę nie spełniającego warunków udziału w postępowaniu;
12) naruszenie § 26 ust. 1 umowy o dofinansowanie w zw. z sekcją 6.5.2 pkt 11 w zw. z podrozdziałem 6.2 Wytycznych wz z art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, że beneficjent zawarł umowę z innym podmiotem niż ten który złożył ofertę;
13) naruszenie art. 54 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 7 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 ufp oraz art. 207 ust 1-3 ufp w zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Organu i instancji w całości podczas gdy rozstrzygnięcie Organ II instancji powinno uwzględniać przerwę w naliczaniu odsetek liczoną za okres od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania tj. za okres od 28 stycznia 2022r (data doręczenia beneficjentowi 2 luty 2022r) do dnia 19.03.2024 (data doręczenia decyzji Organu I instancji), za okres od dnia 12 maja 2020 r tj. od dnia zawieszenia wypłaty kolejnej transzy dofinansowania w wysokości 271521,01 zł., za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 227 § 1 do dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy oraz za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3 Op;
- naruszenie przepisów postępowania:
1) naruszenie art. 7, art. 8 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez arbitralną, błędną ocenę iż zadania wykonywane przez doradców zawodowych nie spełniały warunków określonych w Regulaminie konkursu w zakresie identyfikacji potrzeb osób pozostających bez zatrudnienia oraz diagnozowania możliwości w zakresie doskonalenia zawodowego w tym identyfikacji stopnia oddalenia od rynku pracy a jednocześnie nieuwzględnienie w toku postępowania administracyjnego wniosków dowodowych Strony tj. przesłuchania doradców zawodowych i koordynatora projektu na fakty związane z kwalifikowalnością uczestników, posiadanych przez stronę narzędzi i instrumentów umożliwiających weryfikację zgodności ze stanem faktycznym oświadczeń i informacji przedstawianych przez uczestników projektu, i tym samym niewyjaśnienie wszelkich wątpliwości związanych z przebiegiem procesu doradztwa zawodowego w tym czy usługa Indywidualnej diagnozy wraz z tworzeniem Indywidualnych Planów Działania (IPD) pozwalała na pozyskanie zgodnych ze stanem faktycznym informacji na temat uczestników projektu;
2) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a w zw. z art. 78 k.p.a. zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez wydanie decyzji orzekającej zwrot przez beneficjenta dofinansowania z pominięciem przesłuchania niekwalifikowalnych 22 uczestników projektu (zgłoszonych przez stronę jako świadków) w sytuacji gdy to właśnie te osoby otrzymały nienależne wsparcie w projekcie;
3) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o błędne ustalenia, dotyczące stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i wszechstronny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanie oceny zebranych wtoku postępowania dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji błędne uznanie, że
а) beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie i doszło do nieprawidłowości w wydatkowaniu przez niego środków w sytuacji, gdy:
standardy wparcia obowiązujące beneficjenta na podstawie umowy o dofinansowanie wymuszały na nim powinność dostosowywania się do wymogów w nich określonych, a ponadto stanowiły, że wszystkie dokumenty, wzory i formularze przygotowane przez beneficjenta podlegały akceptacji przez IP;
beneficjent był zobligowany do skorzystania z dokumentacji wzorcowej przygotowanej przez organ, a jej treść była mu jednostronnie narzucona i jedynie w oparciu o nią zobowiązany on był do przygotowania własnej dokumentacji rekrutacyjnej,
WUP K. zaakceptował treść dokumentów rekrutacyjnych przygotowanych przez beneficjenta, w szczególności zatwierdził treść Regulaminu rekrutacji i formularza rekrutacyjnego stosowanego przez beneficjenta,
beneficjent nie posiadał możliwość weryfikacji wiarygodności i rzetelności oświadczeń składanych mu przez uczestników projektu gdyż takiej procedury nie przewidywała zaakceptowana przez organ dokumentacja rekrutacyjna;
beneficjent ponosi odpowiedzialność za składanie nieprawdziwych oświadczeń lub zatajanie prawdy przez uczestników projektu, mimo że beneficjent zastosował się do wszelkich narzuconych mu przez IP standardów wynikających z umowy o dofinansowanie a brak było podstaw do żądania od uczestników dodatkowych dokumentów potwierdzających kwalifikowalność, których nie przewidywał Regulamin rekrutacji;
wydatki poniesione przez beneficjenta w związku z prowadzeniem procedury rekrutacyjnej wobec 22 uczestników projektu stanowią wydatki niekwalifikowane w sytuacji, gdy ich poniesienie było uzasadnione koniecznością rozpoznania wniosków uczestników projektu o udział w projekcie a złożone przez nich oświadczenia potwierdzały, że uczestnicy spełniali warunki kwalifikowalności i byli uprawnieni do przyznania im wsparcia w projekcie;
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało nieuprawnionym przyjęciem, że beneficjent naruszył procedury wynikające z art. 184 ust. 1 u.f.p. i zobowiązany jest do zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami jako wykorzystanego z naruszeniem procedur;
naruszenie art. 80 k.p.a zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez bezkrytyczne obdarzenie wiarą wypowiedzi J. W. zawartej w protokole przesłuchania świadka z dnia 21 sierpnia 2023r, przy jednoczesnej odmowie dopuszczenia dowodów z zeznań świadków zgłoszonych przez beneficjenta, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości zeznań tego świadka;
naruszenie art. 80 k.p.a zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że:
wynikający z umowy o dofinansowanie obowiązek dołożenie należytej staranności przy realizacji poszczególnych działań w projekcie, w tym w szczególności na etapie rekrutacji uczestników zobowiązywał beneficjenta do wprowadzenia takich mechanizmów weryfikacji warunków kwalifikowalności, które pozwoliłyby w sposób jednoznaczny stwierdzić, że warunki kwalifikowalności zostały spełnione;
uczestnik projektu L.P. nie spełniał kryterium grupy docelowej podczas gdy jako osoba nieaktywna zawodowo ze stwierdzoną niepełnosprawnością spełniał warunki kwalifikowalności do projektu;
udział w projekcie W.C. nie był zgodny z celem projektu podczas gdy Regulamin rekrutacji nie zabraniał udziału w projekcie osobie, która wcześniej brała udział w podobnych projektach;
б) naruszenie art. 80 k.p.a zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez wyciągnięcie niemających oparcia w materiale dowodowym sprawy wniosków że:
beneficjent wpisywał do bazy PEFS informacje o tych osobach niezgodne ze stanem faktycznym i nie korygował ich pomimo, że posiadał wiedzę o rzeczywistym statusie uczestników projektu;
działanie beneficjenta było świadome w celu dopasowania profilu danego kandydata do kryteriów kwalifikowalności i otrzymania dofinansowania na te osoby w ramach projektu;
- wzór formularza rekrutacyjnego, w którym wskazane zostały poziomy wykształcenia od ISCED 1 do ISCED 5-8 z możliwością zaznaczenia przez uczestnika mógł wprowadzać kandydata w błąd przy pominięciu, iż w toku wizyty monitoringowej sprawdzone zostało, iż proces rekrutacji był prowadzony w oparciu o zapisy wniosku o dofinansowanie projektu oraz obowiązujące przepisy prawa a prowadzone na etapie rekrutacji uczestników działania promocyjne były zgodne z wnioskiem o dofinansowanie, beneficjent przekazał kandydatom informacje na temat każdej z form wsparcia jakie można było uzyskać w ramach projektu;
7) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zebranych w toku postępowania dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i dowolne przyjęcie, że cześć uczestników projektu na etapie sporządzania IPD wskazywała, ze posiada wykształcenie wyższe jednak doradcy zawodowi zbagatelizowali te informacje;
8) naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. przez formułowanie bezpodstawnych wniosków, że etap rekrutacji oraz wybór szkoleń przez uczestników był ukierunkowany a ich preferencje zostały dopasowane do założonych przez stronę wcześniej tematów szkoleń zawodowych jak też formularze IPD zostały sporządzone przez doradców na tyle ogólnie by nie stać w sprzeczności z zaplanowanymi w projekcie dla uczestników szkoleniami mimo, że Organ nie przeprowadził żadnych dowodów w tym zakresie;
9) naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. zw. z art. 15 kpa i art. 138 k.p.a. przez posłużenie się do korekty kosztów pośrednich przez obniżenie o 2 punkty procentowe stawki kosztów pośrednich Taryfikatorem korekt zawartym w dokumencie "[...]" bez podstawy prawnej (ustawowej lub umownej) pozwalającej na zastosowanie wysokości korekty tam określonych do zawartej ze stroną umowy o dofinansowanie;
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uznanie zarzutów skargi za chybione i jej oddalenie. Odnosząc się do każdego z zarzutów skargi podtrzymał stanowisko i argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Według natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZWŚ z 28 sierpnia 2024r. utrzymująca w mocy decyzję DWUP z 4 marca 2024r., nr [...] zobowiązującą Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 280 868,89 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych.
Spór w sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie nałożono na Beneficjenta obowiązek zwrotu części dofinansowania w łącznej kwocie 280 868,89 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych w związku z wykorzystaniem środków, przyznanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu, z naruszeniem wskazanych procedur, co oznaczało konieczność zastosowania przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Skarga jest zasadna w części.
Za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez ZWŚ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, gdyż nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm., dalej: u.f.p.), w szczególności jej art. 207 ust. 1 pkt 2. Stanowi on, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Stosownie zaś do art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Ugruntowanym już w w orzecznictwie stanowiskiem jest, że poprzez inne procedury w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć nie tylko przepisy prawa powszechnego krajowego i unijnego, ale również procedury, o jakich jest mowa w umowie o dofinansowanie ustanowione w dokumentach programowych, jak i samą umowę (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2023 r., I GSK 1283/22; z 13 kwietnia 2023 r., I GSK 173/19; z 11 października 2018 r., I GSK 931/18; z 12 października 2018 r., I GSK 1076/18, z 11 lipca 2018 r., I GSK 712/18; wyroki: WSA w Warszawie z 13 października 2017 r., V SA/Wa 1316/17; WSA w Gliwicach z 12 marca 2018 r., IV SA/Gl 815/17 i z 27 lutego 2018 r., IV SA/Gl 886/17).
Wskazać także należy, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Zatem, dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki; po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie), po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE.
W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., instytucja zarządzająca wzywa do zwrotu środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, natomiast po bezskutecznym upływie ww. terminu, organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2, oraz zawierającą pouczenie o sankcji wynikającej z ust. 4 pkt 3.
Z dokonanej przez Sąd analizy stanowiska Beneficjenta wynika, że zarzuty dotyczyły przede wszystkim wadliwości dokonanej przez ZWŚ oceny materiału dowodowego, skutkującej uznaniem, że miało miejsce naruszenie przez Beneficjenta procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków w rozumieniu w art. 184 ust. 1 u.f.p. i jednocześnie miało ono stanowić nieprawidłowość w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.320 z 20 grudnia 2013 r.; dalej: rozporządzenie 1303/2013.)
Przystępując do kontroli przedmiotowej decyzji zauważyć trzeba, że Beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu zobowiązał się do:
1.realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego (§ 4 ust. 1),
2.stosowania przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu przepisów prawa unijnego i krajowego oraz aktualną treść Wytycznych, o których mowa w § 1 pkt 26, m.in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (§ 4 ust. 4),
3.przesłania w terminie do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym udzielane są w projekcie formy wsparcia, miesięcznych harmonogramów udzielanych w ramach projektu form wsparcia. W przypadku zmiany harmonogramu. Beneficjent zobowiązuje się do niezwłocznego przesłania zaktualizowanego harmonogramu (§ 19 ust. 1 pkt 2),
4.niezwłocznej aktualizacji informacji o postępowaniach/zamówieniach w projekcie z wykorzystaniem LSI w module rejestr postepowań/zamówień, zgodnie z instrukcjami aktualnymi na moment aktualizacji informacji o zamówieniach/postępowaniach,
5.wprowadzania do systemu informatycznego LSI danych w zakresie modułu PEFS (§ 29 ust. 1 pkt 7),
Ponadto, Beneficjent oświadczył, że zapoznał się z treścią Wytycznych, których mowa w § 1 pkt 26 oraz zapisami SzOOP i zobowiązuje się do realizacji projektu zgodnie z ich zapisami, w tym ze szczegółowymi obowiązkami Beneficjenta określonymi w załączniku nr 4 do Umowy.
Zgodnie § 39 ust. 3 umowy w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają odpowiednie reguły i zasady wynikające z programu, a także odpowiednie przepisy prawa Unii Europejskiej oraz właściwe akty prawa krajowego
Natomiast stosownie do § 15 ust 1 umowy w przypadku stwierdzenia, iż na skutek działania lub zaniechania Beneficjenta, doszło do nieprawidłowości lub innego wydatkowania środków dofinansowania niezgodnie z zapisami umowy, IZ RPO WSL wszczyna procedurę odzyskania środków zgodnie z przepisami rozporządzenia ogólnego, ustawy wdrożeniowej oraz ustawy o finansach publicznych.
Podkreślić przy tym trzeba, że obowiązek stosowania Wytycznych wynika z umowy o dofinansowanie. Zgodnie z Rozdziałem 4 - Cel, zakres oraz obowiązywanie Wytycznych;
• pkt 8 - do oceny kwalifikowalności wydatków stosuje się wersję Wytycznych obowiązującą w dniu poniesienia wydatku, z uwzględnieniem pkt 9 i 11,
• pkt 9 - do oceny prawidłowości umów zawartych w ramach realizacji projektu w wyniku przeprowadzonych postępowań, w tym postępowań określonych w podrozdziale 6.5, stosuje się wersję Wytycznych obowiązującą w dniu wszczęcia postępowania, które zakończyło się zawarciem umowy. Wszczęcie postępowania jest tożsame z publikacją ogłoszenia o zamówieniu publicznym lub zapytania ofertowego, o którym mowa w sekcji 6.5.2 (...),
• pkt 10 - każda wersja Wytycznych jest stosowana od daty wskazanej w komunikacie ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Komunikat zawiera dodatkowo adres strony internetowej i portalu, na których zostanie zamieszczona treść Wytycznych.
Warunki uznania wydatku za kwalifikowany określone zostały w pkt 3 Podrozdziału 6.2 Ocena kwalifikowalności wydatków Rozdziału 6 Wspólne warunki i procedury w zakresie kwalifikowalności wydatków. Wytycznych Zatem wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie między innymi wydatek (...) który jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu (lit. f), został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (lit. g) , został należycie udokumentowany, zgodnie z wymogami w tym zakresie określonymi w Wytycznych (...) (lit. h), jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych lub regulaminie konkursu (...). (lit. k).
Według Wytycznych Rozdział 6 Wspólne warunki i procedury w zakresie kwalifikowalności wydatków. Podrozdział 6.5 Zamówienia udzielane w ramach projektów:
• pkt 1 - Instytucja będąca stroną umowy o dofinansowanie zobowiązuje beneficjenta w tej umowie do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia o wartości szacunkowej przekraczającej 50 tys. PLN netto, tj. bez podatku od towarów i usług (VAT) w sposób zapewniający przejrzystość oraz zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Spełnienie powyższych wymogów następuje w drodze zastosowania Pzp albo zasady konkurencyjności,
• pkt 11 - Podstawą ustalenia wartości zamówienia jest całkowite szacunkowe wynagrodzeni wykonawcy, bez podatku od towarów i usług, ustalone z należytą starannością (...). Szacowanie jest dokumentowane w sposób zapewniający właściwą ścieżkę audytu.
Zgodnie z Wytycznymi Rozdział 6 Wspólne warunki i procedury w zakresie kwalifikowalności wydatków. Podrozdział 6.5 Zamówienia udzielane w ramach projektów, sekcja 6.5.2 Zasada konkurencyjności:
• pkt 2 lit. b) - w celu uniknięcia konfliktu interesów osoby wykonujące w imieniu zamawiającego czynności związane z procedurą wyboru wykonawcy, w tym biorące udział w procesie oceny ofert, nie mogą być powiązane osobowo lub kapitałowo z wykonawcami, którzy złożyli oferty. Powinny być to osoby bezstronne i obiektywne.
• pkt 8 - warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia oraz opis sposobu dokonywania oceny ich spełniania, (...) zawarte w zapytaniu ofertowym, określane są w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia, zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania, wykonawców. Nie można formułować warunków przewyższających wymagania wystarczające do należytego wykonania zamówienia,
• pkt 9 lit. d) - kryteria oceny ofert składanych w ramach postępowania o udzielenie zamówienia są formułowane w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, przy czym kryteria oceny ofert nie mogą dotyczyć właściwości wykonawcy, a w szczególności (...) doświadczenia,
• pkt 10 - termin na złożenie oferty wynosi co najmniej 7 dni w przypadku dostaw i usług. Bieg terminu (...) kończy się z upływem ostatniego dnia,
• pkt. 11 lit b) - w celu spełnienia zasady konkurencyjności należy wybrać najkorzystniejszą ofertę zgodną z opisem przedmiotu zamówienia, złożoną przez wykonawcę spełniającego warunki udziału w postępowaniu,
• pkt 19 lit. h) tiret iii - protokół postępowania o udzielenie zamówienia zawiera co najmniej następujące załączniki; (...) oświadczenie/oświadczenia o braku powiązań z wykonawcami, którzy złożyli oferty, podpisane przez osoby wykonujące w imieniu zamawiającego czynności związane z procedurą wyboru wykonawcy, w tym biorące udział w procesie oceny ofert (tj. powiązań, o których mowa pkt 2 lit. b),
• pkt 20 - informację o wyniku postępowania upublicznia się w taki sposób, w jaki zostało upublicznione zapytanie ofertowe. Informacja o wyniku postępowania powinna zawierać co najmniej nazwę wybranego wykonawcy (...),
• pkt 21 - po przeprowadzeniu procedury uregulowanej w niniejszej sekcji następuje podpisanie umowy z wykonawcą (...).
Sąd nie podzielił stanowiska ZWŚ co do odmowy uznania za spełniające warunki kwalifikowalności wsparcia udzielonego 22 uczestnikom projektu. Jak wynika z podrozdziału 8.2 pkt 2 lit a) Wytycznych warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie. Regulamin nie przewidywał innych dokumentów stanowiących podstawę przyjęcia kandydata, których mógłby żądać beneficjent. Regulamin nie przewidywał też procedur potwierdzania przez beneficjenta kwalifikowalności kandydatów czy mechanizmów weryfikacji prawdziwości oświadczeń złożonych przez uczestników w celu sprawdzenia rzeczywistego statusu na runku pracy czy posiadanego wykształcenia. Wobec tego Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd w wyroku z 25 kwietnia 2023r., sygn. akt III SA/Gl 916/22, według którego Beneficjent nie tylko nie był zobowiązany do weryfikacji złożonych oświadczeń, ale także z uwagi na przepisy o ochronie danych osobowych nie miał realnych możliwości takiej weryfikacji.
W ocenie Sądu prawidłowo ZWŚ zakwestionował kwalifikowalność poniesionych wydatków na przeprowadzenie staży zawodowych L. G. i R. D.. Zgodzić się trzeba z ZWŚ, że staż musi przewidywać zdobycie konkretnych umiejętności wraz z nadzorem i opieką nad stażystą. Natomiast nie daje takiej możliwości wykonywanie stażu w miejscu zamieszkania stażysty. Taka organizacja stażu nie pozwala stwierdzić, czy stażysta podnosi kwalifikacje obszarze którym jest zainteresowany co przeczy samej idei stażu zawodowego.(s. 70-72 zaskarżonej decyzji).Odbywanie stażu zawodowego przez stażystę w miejscu jego zamieszkania nie zapewnia osiągnięcia celu projektu.
Słusznie ZWŚ uznał całość wydatków poniesionych na realizację usługi Indywidualnej diagnozy potrzeb z tworzeniem IPD za niekwalifikowalne. Beneficjent w pkt. C.l. – Zadania w projekcie (zakres rzeczowy) we wniosku o dofinansowanie projektu, w opisie Zadania 1 - Indywidualna diagnoza potrzeb z tworzeniem IPD dla 90 uczestników projektu wskazał, iż proces aktywizacji zawodowej uczestników projektu rozpocznie się od rozpoznania aktualnej sytuacji społeczno-zawodowej i identyfikacji jego potrzeb, czego efektem będzie opracowanie IPD. Wobec tego stwierdzona w realizacji projektu okoliczność wytyczania ścieżki zawodowej przez doradców zawodowych wyłącznie w dwóch rodzajach szkoleń, a mianowicie Kucharz lub Pracownik biurowy z obsługą komputera przeczy założeniom projektu. Nie stanowi jego realizacji także stwierdzona praktyka przyjmowania na etapie rekrutacji do projektu deklaracji uczestników projektu co do wyboru jednego z wymienionych rodzajów szkolenia. Nie bez znaczenia jest to, że miało to miejsce już po wyborze wykonawców szkoleń. (s. 83-84 zaskarżonej decyzji). W takim stanie faktycznym Sąd podziela stanowisko ZWŚ, że wybór rodzaju szkolenia przez kandydatów nie wynikał z IPD ale był dopasowywany do założonych przez Beneficjenta tematów szkoleń. Skoro bowiem założeniem projektu było dokonanie indywidualnej diagnozy potrzeb z tworzeniem IPD dla 90 uczestników projektu, to należałoby oczekiwać od Beneficjenta wszczęcia procedury wyboru wykonawców szkoleń zawodowych po realizacji tej części projektu. Tylko wtedy dysponowałby pełną informacją co do preferencji w zakresie aktywności zawodowej uczestników projektu. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której to decyzja o wyborze szkolenia dla konkretnego uczestnika projektu nie jest podejmowana po ustaleniu dla niego IPD, ale wynika z wyboru szkolenia dokonanego de facto przez uczestnika projektu na etapie rekrutacji. Zgodzić się należy z ZWŚ, że takie postępowanie podważa zasadność realizacji usług doradczych w projekcie i nie spełniało jego założeń, którymi przecież było dopasowanie pomocy odpowiednio do sytuacji uczestnika projektu, jego potrzeb, możliwości oraz posiadanych kompetencji. Tym samym postępowanie Beneficjenta w zakresie działań rekrutacyjnych, indywidualnego doradztwa zawodowego oraz szkoleń zawodowych były niezgodnie ze wskazanymi we wniosku o dofinansowanie założeniami projektu, a także konkursu nr [...] zgodnie z zapisami którego zadania w projekcie powinny "logicznie korespondować z określoną sytuacją problemową". (s. 86 zaskarżonej decyzji)
W ocenie Sądu zasadnie ZWŚ stwierdził naruszenie procedur przy wyborze wykonawcy szkolenia zawodowego Kucharz prowadzonego na zasadzie konkurencyjności. Przyznane są przez Beneficjenta uchybienia, a mianowicie brak ogłoszenia o dokonanym wyborze wykonawcy szkolenia w bazie konkurencyjności; osoba przeprowadzająca procedurę zasady konkurencyjności nie załączyła do dokumentacji z postępowania o udzielenie zamówienia oświadczenia o braku powiazań oraz braku pełnomocnictwa osoby, która podpisała umowę K. w imieniu podmiotu T.. (s. 14 akt sądowych). Dodatkowo data widniejąca na umowie zawartej z wykonawcą usługi potwierdza przeprowadzenie procedury wyboru Wykonawcy szkolenia wadliwie (s. 73 zaskarżonej decyzji).
Poza wymienionymi uchybieniami formalnymi w procedurze wyboru wykonawcy szkolenia Kucharz stwierdzono nieprawidłowości związane z określeniem przez Beneficjenta warunków udziału w postępowaniu o udzieleniu zamówienia i kryteriów oceny ofert.
W warunkach udziału w postępowaniu (Rozdział VIII, pkt. 1.4 Zaproszenia do składania ofert) Beneficjent wskazał, że zamówienie może być zrealizowane przez Wykonawców znajdujących się w sytuacji ekonomicznej i finansowej, spełniającej wymogi określone w treści Zaproszenia, tj. posiadających zdolność kredytową lub środki finansowe na rachunku bankowym w wysokości co najmniej 60 000,00 zł, co winni oni udowodnić, przedkładając stosowną dokumentację. Ponadto, środki, o których mowa nie mogą mieć charakteru środków publicznych, czyli nie mogą pochodzić z dotacji, przeznaczonej na realizację ściśle określonego umową o dofinansowanie celu. Wprowadzenie tak określonego wymogu eliminuje z udziału w procedurze wykonawców, którzy z różnych powodów, nie zawsze ekonomicznych a wynikających choćby ze sposobu prowadzenia działalności nie gromadzą takich środków finansowych na rachunku. Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że Beneficjent dąży do podjęcia w współpracy z podmiotami o silnej pozycji ekonomicznej, ale ze względu na obowiązek stosowania zasady konkurencyjności nie do zaakceptowania jest tworzenie barier uniemożliwiających złożenie oferty przez oferentów nie posiadających środków bieżących w wymaganej wysokości.
Narusza zasadę konkurencyjności warunek udziału w postępowaniu (Rozdział VllI, pkt. 1.5 a Zaproszenia do składania ofert) by Wykonawcy dysponowali odpowiednim potencjałem i doświadczeniem zapewniającym wykonanie zamówienia, tj. wykazali, iż należycie zrealizowali co najmniej 100 godzin szkoleniowych z zakresu tematycznego objętego niniejszym zamówieniem lub pokrewnego, natomiast wartość zrealizowanych szkoleń nie mogła być mniejsza, niż wartość złożonej oferty. Zgodzić się trzeba z ZWŚ, że to nie wartość zrealizowanych szkoleń powinna być wskaźnikiem potencjału i doświadczenia oferenta. Nie bez znaczenia jest fakt, że wybrana przez beneficjenta oferta tego warunku nie spełniała.
Za uzasadnione zastrzeżenia ZWŚ Sąd uznał warunek zawarty w Rozdział IX, pkt. 10 Zaproszenia do składania ofert), zawierający żądanie wystawienia przez oferenta weksla in blanco przed podpisaniem umowy wraz z deklaracją na rzecz Zamawiającego, zabezpieczającego dochodzenie przez Zamawiającego zapłaty odszkodowania i roszczeń w związku z nieprawidłowym wykonaniem umowy lub brakiem jej wykonania oraz ustalonych kar umownych, mającego na celu zagwarantowanie prawidłowej realizacji umowy Natomiast warunki skorzystania z weksla przez Zamawiającego zostały określone dopiero w zapisach § 10 pkt 8 umowy z 15 lutego 2019 r. zawartej z Wykonawcą. W praktyce oznaczało to przeniesienia całej odpowiedzialności za wykonanie tej części projektu na wykonawcę. Tak sformułowany warunek ogranicza dostęp konkurencji do zamówienia.
W Rozdziale XIII – Wadium, zaproszenia do składania ofert zawarto warunek wniesienia przez oferentów wadium w formie pieniężnej w wysokości 2 500,00 zł, przed upływem terminu składania ofert w postępowaniu, przelewem - na rachunek bankowy Zamawiającego (decyduje data uznania na rachunku bankowym Zamawiającego) wskazując, iż do oferty należy dołączyć potwierdzenie wpłaty wadium. Wadium następnie miało zostać zwrócone oferentom niezwłocznie po podpisaniu umowy z wyłonionym Wykonawcą. Jak wskazano w pkt. 5 Rozdziału XIII Zapytania, Wadium mogło zostać zatrzymane przez Zamawiającego w przypadku odmowy zawarcia umowy przez wyłonionego Wykonawcę lub uchylania się od warunków określonych w Zapytaniu ofertowym. I o ile wysokość wadium nie budzi zastrzeżeń, to wymóg formy wniesienia wadium (wyłącznie przelew środków na konto bankowe Zamawiającego) nie znajduje w tym przypadku uzasadnienia (s.77 zaskarżonej decyzji).
W § 10 umowy zawartej z Wykonawcą określono kary umowne. Do Zaproszenia do składania ofert nie dołączył wzoru umowy wskazującego dokładny wymiar tych kar. Beneficjent ustalając wysokość kar, wskazanych w lit. d), e), f), nie doprecyzował zapisów umowy co do poziomu niezgodności realizacji zamówienia z harmonogramem; poziomu niezgodności z umową; nie określił stopnia braku należytej staranności; stopnia niezgodności z umową opracowanego programu oraz zawartości merytorycznej zajęć, czy też braku rzetelności i uchybień,. Oznacza to więc, że każda, nawet najdrobniejsza niezgodność, niestaranność, nierzetelność i błąd winny skutkować nałożeniem 100% korekty finansowej na Wykonawcę zamówienia. Stanowi to przeniesienie całkowitej odpowiedzialności za prawidłową realizację projektu na wykonawcę, co jest naruszeniem § 38 ust 1 umowy o dofinansowanie projektu. Wynika z niego, że prawa i obowiązki Beneficjenta wynikające z umowy, nie mogą być przenoszone na osoby trzecie (s. 78- 79 zaskarżonej decyzji).
Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów co do tego, że Beneficjent dokonał zawężenia kręgu Wykonawców, stosując nieproporcjonalne i ograniczające konkurencję warunki zamówienia, co doprowadziło do pozbawienia możliwości ubiegania się o zamówienie przez potencjalnych oferentów, mogących postrzegać zamówienie przez pryzmat tak sformułowanych wymogów, jako obarczone zbyt wysokim ryzykiem. Były zatem podstawy do zastosowania Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 971). Ustalona w oparciu o jego regulacje korekta finansowa w wysokości 25% wartości na przedmiotowe zamówienie odpowiada stwierdzonym nieprawidłowościom. (s. 81-82 zaskarżonej decyzji)
Wobec stwierdzonych nieprawidłowości niezbędne stało się dokonanie korekty kosztów pośrednich. Według § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie - koszty pośrednie projektu rozliczane stawką ryczałtową, zdefiniowane w Wytycznych stanowią 20% poniesionych, udokumentowanych i zatwierdzonych w ramach projektu wydatków bezpośrednich. Jednocześnie – co wynika z § 5 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie - Beneficjent zobowiązany był do wniesienia wkładu własnego pieniężnego, pochodzącego ze środków prywatnych w kwocie 49 807,38 zł. Z części C.2 - Zakres finansowy wniosku o dofinansowanie projektu wynika, zaplanowano wniesienie wkładu własnego w ww. kwocie, w ramach kosztów pośrednich, jako 5% ich wartości. Skoro uznane zostały koszty niekwalifikowane
Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów co do mających miejsce uchybień w zarządzaniu projektem, które zostały wskazane s. 171-172 decyzji DWUP. Wobec tego uzasadnionym było nałożenie korekty poprzez obniżenie o 2 punkty procentowe stawki ryczałtowej kosztów pośrednich wynikające z umowy o dofinansowanie za cały okres realizacji projektu tj. stawka ryczałtowa kosztów pośrednich wynikającej z umowy o dofinansowanie za cały okres realizacji projektu, tj. stawka ryczałtowa kosztów pośrednich po korekcie możliwa do rozliczenia - ustalona zostaje na poziomie 18%.
Podkreślenia wymaga, że podstawą nałożenia korekty na koszty pośrednie była umowa o dofinansowanie oraz Wytyczne, co została dokładnie wykazane przez organ I Instancji na s. 175-178 decyzji. Zatem – wbrew zarzutom Beneficjenta – to nie Taryfikator był podstawą do nałożenia korekty na koszty pośrednie. Posłużono się nim jedynie do ustalenia wielkości punktów procentowych korekty za uchybienie powstałe w czasie realizacji projektu cele wykluczenia dowolności w tym zakresie.
Beneficjent zarzucił ZWŚ naruszenie art. 54 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 7 Ordynacji podatkowej polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji w całości podczas gdy rozstrzygnięcie Organ II instancji powinno uwzględniać przerwę w naliczaniu odsetek. Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi w sprawie wynika, że zarówno organ I i II instancji informował kilkakrotnie Beneficjenta o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy ze względu na szczególnie złożony charakter postępowania a także konieczność dokonania analizy materiału dowodowego. Jednakże na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, Sąd nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić wystąpienia okoliczności określonych w art. 54 § 4 Ordynacji podatkowej, a więc określić, czy opóźnienie to nastąpiło z winy strony, czy też z przyczyn niezależnych od organu. Orzekające w sprawie organy również nie wyjaśniły przyczyn zaistniałego opóźnienia w wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Z art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej wynika natomiast, że przepisu § 1 pkt 3 i 7 nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. W doktrynie dominuje podgląd, zgodnie z którym aby ocenić czy przedłużenie terminu biegu postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej, należy mieć na względzie złożoność sprawy, liczbę i rodzaj przeprowadzonych dowodów, terminowość i celowość czynności podejmowanych przez organ w toku postępowania, a także prawidłowe zorganizowanie postępowania, korzystanie z pomocy prawnej z zagranicy, czas niezbędny do dokonania czynności organizacyjnych (np. wezwanie świadków, pozyskanie informacji w obrocie międzynarodowym). Jeżeli czynności te zajmowały odpowiednią ilość czasu i były uzasadnione z uwagi na zawiłość sprawy, jej etap i konieczność respektowania uprawnień stron postępowania, to uznać należy, że przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (por. S. Babiarz (w:) B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, S. Babiarz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 54). Ponadto ocena, czy rzeczywiście do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciele lub przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu, w rozumieniu art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej musi być dokonana w stanie faktycznym konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1311/14). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że ZWŚ nie przeanalizował skrupulatnie i nie ocenił, czy terminowość podejmowanych w sprawie czynności procesowych przemawia za zastosowaniem odstępstwa od nienaliczania odsetek.
Analizując sprawę ponownie organ II instancji powinien wziąć pod uwagę okoliczności wskazane przez Sąd w zakresie kwalifikowalności wydatków, mające znaczenie dla ponownego ustalenia wysokości zwrotu dofinasowania. Powinien także zbadać istnienie podstaw do wyłączenia naliczania odsetek za zwłokę. W przypadku zaś stwierdzenia zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej konieczne jest ich szczegółowe uargumentowanie.
Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego Beneficjenta zawartego w skardze. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie zastępuje ponadto organów w prowadzeniu postępowania i rozstrzyganiu danej sprawy (nie jest też III instancją), a tego typu dowody winny być przedkładane na etapie toczącego się postępowania administracyjnego a nie postępowania sądowego. Trzeba też pamiętać, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze podatkowej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Postępowanie przed sądem administracyjnym nie może też zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych, bowiem sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy podatkowe.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. zasądzając od ZWŚ na rzecz Beneficjenta kwotę 13 626 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy w kwocie 2809 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 10 800 zł (określone w § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. - Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) oraz opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło