III SA/Gl 968/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Iwona Bogucka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 stycznia 2005r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nadania uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego 1/ uchylono zaskarżoną decyzję; 2/ zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 25 listopada 2002 r. E. M. zwrócił się do Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego o nadanie mu uprawnień rzeczoznawcy górniczego, w zakresie spraw określonych w § 3 ust. 2, § 5 ust. 1d, § 5 ust. 4, § 6 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zagrożeń naturalnych w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. nr 94, poz. 841) oraz w § 327 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. nr 139, poz. 1169). Do wniosku zostało dołączone pismo Katedry Geomechaniki, Budownictwa Podziemnego i Ochrony Powierzchni Politechniki [...] z dnia [...] 2002 r., zawierające zgodę na korzystanie przez wnioskodawcę z laboratorium do badania próbek skalnych, oraz wykaz publikacji, oświadczenie o korzystanie z praw publicznych, dyplomy poświadczające wykształcenie i kwalifikacje, opinia Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa. Decyzją z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego odmówił wnioskodawcy nadania uprawnień rzeczoznawcy we wskazanym zakresie. Odmowę uzasadniono faktem, że nie posiada on stosownego zaplecza naukowo-badawczego, umożliwiającego badanie górotworu, co jest konieczne dla wydawania opinii w zakresie zagrożeń tąpaniami w kopalniach węgla i rud miedzi. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy E. M. domagał się przyznania mu uprawnień rzeczoznawcy zgodnie z wnioskiem, podnosząc, iż żaden przepis nie uzależnia ich przyznania od przesłanki posiadania własnego laboratorium. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy swoje uprzednie rozstrzygnięcie. Podniósł, że osoba zlecająca badania własności geomechanicznych skał, może nie posiadać narzędzi do kontroli rzetelności wykonanych badań, co mogłoby mieć wpływ na bezpieczeństwo eksploatacji. Decyzja wydana na skutek ponownego rozpoznania sprawy, została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2004 r. w sprawie o sygn. 3/II SA/Ka 634/03. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że kryteria przyznawania uprawnień rzeczoznawcy górniczego wskazuje art. 78 "a" ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. nr 27, poz. 96 ze zm.). Przepis ten zakreśla organowi granice uznania administracyjnego, uprawnienia mogą być przyznane osobom spełniającym wymagania określone w przepisie, ale nie muszą. Decyzja odmawiającą nadania uprawnień nie może jednak być arbitralna, winna zatem zawierać dokładne uzasadnienie stanowiska organu, z odniesieniem tak do stanu faktycznego, jak i prawnego. Dla oceny kwalifikacji kandydata na rzeczoznawcę istotne będzie stwierdzenie, czy dysponuje on wiedzą pozwalającą zarówno na przeprowadzenie badań, jak i dokonanie oceny ich wyników. Sąd podkreślił, że w toku postępowania organ nie poczynił stosownych ustaleń, nie wyjaśnił czy wnioskodawca, legitymujący się dyplomem, nabył wiedzę niezbędną do wydania opinii w sprawach objętych wnioskiem, np. z zakresu oceny właściwości geomechanicznych pokładów, która pozwalałaby mu wykonać prawidłowo badania i wydać rzetelną opinię. Kwestie te powinny być rozważone indywidualnie w odniesieniu do wszystkich spraw objętych wnioskiem. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r., odmawiającą nadania uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że dla oceny kwalifikacji wnioskodawcy wzięto pod uwagę, że we wniosku nie przedstawił on z okresu odbytej praktyki zawodowej dokumentów potwierdzających, że osobiści wykonywał badania własności geomechanicznych skał lub wydawał opinię, lub ocenę ich wyników. Wobec tego organ przyjął, że nie dysponuje on wiedzą pozwalającą mu osobiście wykonywać badania we własnym lub wynajętym laboratorium oraz należycie oceniać ich wyniki, a tym samym wydać rzetelną opinię. Podkreślono, że przepisy wymagają aby rzeczoznawca wykonywał określone badania własności skał. Zalecając laboratorium wykonywanie takich badań, wnioskodawca nie dysponuje zarówno zapleczem laboratoryjnym, jak i narzędziami kontroli, nie ma możliwości sprawdzenia rzetelności wykonanych badań. W skardze złożonej do Sądu E. M. wniósł o uchylenie wydanych rozstrzygnięć, zarzucając im naruszenie art. 78 a ust. 5 ustawy prawo geologiczne i górnicze oraz art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu podniósł, że wymóg przedstawienia dokumentów poświadczających osobiste wykonywanie określonych badań nie wynika z żadnego przepisu prawa, nie został mu też wskazany w odpowiedzi na jego pismo z dnia [...] 2003 r., dotyczące zapytania co do warunków, jakie winien spełniać kandydat na rzeczoznawcę. Skarżący podał, że takie doświadczenie posiada, wskazując na zakres wykonywanych przez siebie obowiązków zawodowych, w tym na będące efektem doświadczenia zawodowego, publikacje dotyczące zagrożeń tąpaniami oraz patenty i wynalazki, tudzież udział w pracach komisji do spraw tąpań. Skarżący podkreślił, że obowiązek uzyskania kompletnego materiału dowodowego w sprawie obciąża organ, który winien z własnej inicjatywy zgromadzić niezbędne w jego przekonaniu dokumenty. W skardze zarzucono również, że w efekcie organ nie uwzględnił zaleceń zawartych w wyroku Sądu, który polecił zbadać czy kandydat na rzeczoznawcę dysponuje wiedzą, zaś zaskarżoną decyzję oparto na zarzucie, że strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających osobiste wykonywanie badań. W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie, podając iż decyzję wydano po ponownej szczegółowej analizie wniosku strony z dnia [...] 2002 r. oraz dołączonych do niego dokumentów i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a, Sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek taki został zgłoszony, a organ odwoławczy nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, co uprawniało Sąd do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Oceniając zasadność złożonej skargi, Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a, ocena prawna i zalecenia co do dalszego postępowania, zawarte w wyroku Sądu z dnia 19 kwietnia 2004 r., były wiążące dla organu. W uzasadnieniu tego wyroku zostało podkreślone, iż granice uznania organu są wyznaczone przesłankami uzyskania uprawnień rzeczoznawcy, wskazanymi w art. 78 "a" ust. 3 ustawy prawo geologiczne i górnicze. Zgodnie z tym przepisem, rzeczoznawcą może być osoba, która korzysta w pełni z praw publicznych, posiada dyplom ukończenia wyższej uczelni technicznej oraz stwierdzenie kwalifikacji co najmniej osoby wyższego dozoru ruchu oraz co najmniej 5 lat praktyki w wyższym dozorze ruchu, po uzyskaniu tego stwierdzenia. Sąd podkreślił, że dla oceny kompetencji kandydata na rzeczoznawcę istotne jest stwierdzenie, czy dysponuje on odpowiednią wiedzą , której poziom i zakres winien być oceniony indywidualnie do wszystkich żądań objętych wnioskiem. Tymczasem organ uznając brak kwalifikacji wnioskodawcy, nie odniósł się w żaden sposób do stanu faktycznego. Po pierwsze należy zauważyć, że od daty złożenia wniosku do daty wydania decyzji minęło prawie dwa lata. Organ nie zbadał jednak, czy w tym czasie zaszły jakiekolwiek okoliczności, mogące wpłynąć na rozstrzygnięcie. Nadto rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o przekonanie, że wnioskodawca nie dysponuje stosowną wiedzą, wymaganą dla rzeczoznawcy. Wniosek taki organ wyprowadził z faktu, że do wniosku nie dołączono dokumentów potwierdzających osobiste wykonywanie badań własności geomechanicznych skał. Należy podkreślić, iż brak w aktach sprawy takich dokumentów nie oznacza, że strona nimi nie dysponuje. Na takiej podstawie organ nie był zatem uprawniony przyjąć, że strona nie posiada wymaganej wiedzy. Brak w aktach wskazanych dokumentów nie jest bowiem tożsamy z wykazaniem, że strona żądanego doświadczenia i wiedzy nie nabyła. Wniosek wyprowadzony przez organ w żaden sposób nie wynika zatem z podanych przesłanek i należy go uznać za przedwczesny i nieuzasadniony. Jednocześnie organ nie dokonał żadnej oceny materiałów już w sprawie zgromadzonych, która mogłaby uzasadniać wniosek o braku dostatecznych kwalifikacji. Równocześnie należy zgodzić się w całej rozciągłości ze skarżącym, że zasady i przepisy procedury administracyjnej nakładają obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, na organ prowadzący postępowanie. Wobec tego, skutecznym argumentem dla uzasadnienia udzielonej odmowy nie może być zarzut nie przedłożenia określonych dokumentów, jeżeli przepisy prawa nie nakładają obowiązku ich złożenia wraz z wnioskiem, a organ winien był w tym zakresie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. W ocenie Sądu nie został również uzasadniony zarzut zagrożeń wynikający ze zlecenia przez skarżącego dokonywania badań laboratoryjnych innym jednostkom, albowiem nie odniesiono się do treści pisma Katedry Geomechaniki Politechnik [...] z dnia [...] 2002 r., zaś z jego treści nie wynika, czy zgoda na wykonywanie badań dotyczy przyjmowania zleceń od E. M., czy też wykonywania przez niego w laboratorium badań osobiście, nie została także zweryfikowana aktualność i skuteczność tego oświadczenia. Reasumując powyższe uwagi należało zatem stwierdzić, że wydana w sprawie decyzja nie odpowiada wymogom prawa i standardom przyjmowanym dla decyzji uznaniowych. Jakkolwiek bowiem w przypadku sądowej kontroli takich decyzji, Sąd nie bada zasadności udzielonej odmowy, to jednak jest zobowiązany kontrolować, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z prawem, czy przedstawiona argumentacja znajduje uzasadnienie w materiale faktycznym a wprowadzone z niego wnioski są poprawne z punktu widzenia reguł rozumowania. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt "c" P.p.s.a orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 209 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie wykonalności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 152 P.p.s.a.