III SA/Gl 97/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w K., skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowenie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Ubiegły rok obrotowy spółka zamknęła niewielkim zyskiem w kwocie 10.975,05 zł. Aktualnie firma ma natomiast poważne problemy ze spłatą bieżących zobowiązań – z tytułu usługi księgowej, czynszu za wynajem lokali. Spółka tymczasem nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami finansowymi, ani majątkiem, który mogłaby spieniężyć. Brak jednocześnie stałych, bieżących i pewnych dochodów, pozwalających na racjonalne zaplanowanie wydatków. Z oświadczenia spółki, zawartego na druku urzędowego formularza PPPr wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego zamyka się w kwocie 5.000 zł. Brak oświadczenia wnioskodawcy odnośnie wartości jej środków trwałych (wg bilansu za ostatni rok obrotowy). Z oświadczenia zawartego na druku formularza PPPr wynika, że spółka aktualnie nie posiada rachunków bankowych, natomiast w rubryce nr 10 druku formularza PPPr, spółka zawarła sformułowanie, że nie posiada majątku. Załącznikiem do druku formularza PPPr było sprawozdanie finansowe za 2015 r. (informacja dodatkowa oraz bilans i rachunek zysków i strat – sporządzone na dzień 31 grudnia 2015 r.) oraz szereg upomnień obligujących do regulacji zaciągniętych zobowiązań (dokumenty wystawione zostały w drugiej połowie 2016 r.) oraz zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i decyzja ZUS w tym przedmiocie z dnia 20 października 2016 r., której adresatem jest D. M.. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 21 marca 2017 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy – w szczególności miało na celu nadesłanie aktualnych dokumentów i przedłożenie raportu kasowego spółki, wyciągów bankowych oraz przedłożenie ewidencji środków trwałych. W odpowiedzi na ww. wezwanie, spółka nadesłała do akt następujące materiały źródłowe: deklaracje VAT-7K za trzy pierwsze kwartały 2016 r.; zeznanie CIT-8 za rok 2015; pisma z banków, z których wynika, że spółka nie ma aktualnie aktywnych rachunków bankowych oraz szereg tytułów wykonawczych i zawiadomień o wszczęciu postepowania egzekucyjnego przeciwko D. M.. W piśmie przewodnim z dnia 20 kwietnia 2017 r. wnioskodawca stwierdziła, że z uwagi na utratę płynności finansowej zmuszona jest do zmiany firmy księgowej i z tego to powodu wydłuża się czas przygotowania i przedłożenia części dokumentacji. Czas tego wydłużenia określono w piśmie na jeden miesiąc – do dnia 20 maja 2017 r. Z tego powodu spółka złożyła wniosek o przedłużenie terminu do nadesłania reszty dokumentacji i materiałów źródłowych. Zarządzeniem z dnia 27 kwietnia 2017 r. wniosek skarżącej spółki został uwzględniony i przedłużono termin do pełnego wykonania wezwania referendarza sądowego z dnia 21 marca 2017 r. o 21 dni od dnia doręczenia zarządzenia uwzględniającego wniosek. Wezwanie to doręczono skarżącej spółce dopiero w dniu 23 maja 2017 r. Termin upłynął więc z dniem 13 czerwca 2017 r. Podkreślić jednak należy, że sama spółka, w piśmie z dnia 20 kwietnia 2017 r., wnioskowała o przedłużenie terminu do dnia 20 maja 2017 r. De facto miała więc dwa miesiące do nadesłania dokumentów. Termin ten jednak upłynął bezskutecznie. Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły do akt dokumenty, obrazujące aktualny stan majątkowy wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając niniejszą sprawę stwierdzić trzeba, że wnioskująca spółka nie wykazała spełniania przesłanek skutkujących uwzględnieniem jej wniosku. W nadesłanych do akt spawy materiałach źródłowych brak jest wielu istotnych dokumentów, o które spółka była wzywana w sposób jasny i wyraźny pismem referendarza sądowego z dnia 21 marca 2017 r. W zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się wprawdzie określanie i ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia danej sprawy, to jednak na użytek niniejszego postępowania wpadkowego w tej sprawie, przyjąć należy wartość przedmiotu zaskarżenia wskazaną przez wnioskodawcę w skardze i na druku formularza PPPr tj.: kwotę [...] zł, stanowiącą kwotę kary pieniężnej. Kwota to wskazana została także przez organ w odpowiedzi na skargę. W takim przypadku pobierany jest od takiej kwoty wpis sądowy stosunkowy, który wyniesie 1.500 zł – kwota obliczona na podstawie § 1 pkt 3 rządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że brak jest dokumentów i materiałów źródłowych obrazujących aktualną kondycję finansową spółki. Brak, przykładowo, sprawozdania finansowego za 2016 r., brak raportu kasowego spółki oraz ewidencji środków trwałych. O kondycji podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą można wnioskować na podstawie dwóch rodzajów dokumentów. Pierwszy rodzaj dokumentów stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami ustanowionymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Niezależnie od tych dokumentów, przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste, aktualne możliwości finansowe, tj. dostęp do tzw. "żywej gotówki". Do takich dokumentów należą wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, jak również tzw. raporty kasowe, które wskazują w sposób bezpośredni ile gotówki znajduje się w kasie podmiotu w określonym dniu, wskazujące z reguły poszczególne, jednostkowe obroty pieniężne (wpływy i wypływy z kasy przedsiębiorstwa). Zaznaczyć należy, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy musi poprzedzać analiza stanu majątkowego wnioskodawcy dokonana na podstawie przedłożonego materiału źródłowego. Rzetelna analiza kondycji finansowej podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą nie może opierać się jedynie na dokumentach księgowych, obrazujących stan przedsiębiorcy aktualny na koniec 2015 roku. Nie można dokonać rzetelnej analizy kondycji finansowej spółki bez uwzględnienia aktualnego sprawozdania finansowego. Trudno opierać analizę stanu spółki, dokonywaną w końcu czerwca 2017 r., opierając się jedynie na dokumentach obrazujących stan spółki na dzień 31 grudnia 2015 r. Brak jest również raportu kasowego spółki, dokumentu, które wskazuje na stan "żywej gotówki" w kasie spółki. Dokument ten wskazuje, potwierdza również brak środków pieniężnych w kasie przedsiębiorcy lub też znikomą ich ilość. Stan majątku spółki obrazuje również aktualna ewidencja środków trwałych podmiotu gospodarczego. Co istotne, oba powyższe dokumenty wskazują na rzeczywisty stan majątkowy spółki. Jeżeli przedsiębiorca rzeczywiście pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, to te dokumenty fakt ten w sposób pełny potwierdzają. W sytuacji, w której brak tych dokumentów, można stwierdzić, że wniosek o przyznanie prawa pomocy opiera się de facto w głównej mierze jedynie na oświadczeniach wnioskodawcy, które nie są poparte żadnymi materiałami źródłowymi. Ta sama uwaga odnosi się również do deklaracji podatkowych VAT-7K, ostatnia bowiem deklaracja, jaką nadesłała wnioskodawca do akt sprawy, to deklaracja za trzeci kwartał 2016 r. Do akt nadesłane natomiast zostały zawiadomienia o wszczęciu postępowań egzekucyjnych i tytuły wykonawcze, w przeważającej jednak części podmiotem zobowiązanym i egzekwowanym nie jest wnioskująca spółka, lecz M. D. – osoba fizyczna, wspólnik tej spółki oraz członek jej zarządu. Tymczasem stroną niniejszego postępowania sądowego oraz wnioskodawcą w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest osoba prawna – kapitałowa spółka prawa handlowego. Brak jest więc podstaw do tego, aby przy ocenie kondycji finansowej takiej spółki posiłkować się obciążeniami finansowymi jej wspólników, czy osób wchodzących w skład organów takiej spółki. Co do części dokumentów egzekucyjnych odnoszących się do samej spółki stwierdzić należy, że obrazują one częściowo obciążenia finansowe wnioskodawcy, jednak nie ma możliwości skonfrontowania ich z materiałami obrazującymi aktualny stan aktywów spółki (aktualne sprawozdanie finansowe – za 2016 r.) oraz ewidencją środków trwałych spółki oraz jej raportem kasowym. Nie należy również tracić z pola widzenia tego, że spółka nie wykazała w żaden sposób, aby miała aktualnie jakiekolwiek zaległości płatnicze, np. z tytułu czynszu za wynajem lokali, budynków, czy też opłat za media. Reasumując, wnioskodawca nie wykazała, że nie ma aktualnie dostatecznych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Podsumowując, należy stwierdzić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.