III SA/Gl 973/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.G. (G.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. W motywach powyższego wyjaśnił, że problemy finansowe zmusiły go do zlikwidowania prowadzonej działalności gospodarczej. Aktualnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku bezskutecznie poszukującą pracy. Tym bardziej, że w 2011 r. uległ wypadkowi przy pracy i przeszedł operację prawej dłoni. Dodatkowo podjęcie zatrudnienia utrudniają mu problemy z urzędem skarbowym, które sprawiają że pracodawcy nie decydują się przyjąć go do pracy. Poza samochodem marki [...]z roku 2000, którego jest współwłaścicielem i który stanowi przedmiot zajęcia egzekucyjnego, innego majątku nie posiada. Ponadto ten w całości użytkowany jest przez jego żonę, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej i z którą jest w trakcie rozwodu (sprawa wyznaczona na [...]r.). Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 27 lipca 2012 r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie odpisu bądź kserokopii złożonego za 2011 r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w tym okresie dochodów; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez ZUS wskazującego czy w okresie ostatnich sześciu miesięcy były za skarżącego odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne; - oświadczenie czy strona korzysta ze świadczeń z Ośrodka Pomocy Społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie i w jakiej wysokości, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne decyzje wydane w tym przedmiocie, natomiast w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej należało wskazać inne źródła dochodu, z których pokrywane są koszty bieżącego utrzymania; - nadesłanie wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zaświadczenia potwierdzającego likwidację prowadzonej działalności gospodarczej; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych kto jest właścicielem mieszkania podanego w rubryce nr 2.1 formularza jako adres zamieszkania, jaka jest jego powierzchnia oraz na jakich warunkach skarżący z niego korzysta, a nadto kto pokrywa wydatki związane z jego utrzymaniem i w jakiej wysokości, w tym celu należało ponadto przedłożyć odpisy bądź kserokopie rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, wodę, gaz, energię elektryczną oraz telefon, natomiast w przypadku posiadania zadłużenia z powyższego tytułu należało przedstawić stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające podane w tym zakresie dane; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - przedłożenie stosownych dokumentów źródłowych wskazujących na rocznik i wartość samochodu marki [...], którego strona jest współwłaścicielem, a nadto że ten jest w chwili obecnej przedmiotem zajęcia w wyniku prowadzonego przez Urząd Skarbowy w Z. postępowania egzekucyjnego (vide: rubryka nr 9 formularza); - sprecyzowanie czy wnioskodawca nadal kontynuuje leczenie, w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należało udokumentować stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wystawionymi przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należało przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków oraz regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym; - nadesłanie stosownych dokumentów źródłowych obrazujących źródła i wysokość osiąganych przez żonę w okresie od maja do lipca 2012 r. dochodów oraz posiadanych przez nią składników majątku, a nadto złożonego przez żonę zeznania podatkowego za 2011 r.; - wyjaśnienie czy wyznaczona na dzień [...]r. sprawa rozwodowa została zakończona, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne orzeczenia sądu wydane w tym przedmiocie. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy wezwanie to przesłane zostało na adres ul. [...]w Z. i wobec nieobecności adresata pozostawione na okres 14 dni w urzędzie pocztowym do odbioru, o czym stosowne zawiadomienia w postaci awiza umieszczono w skrzynce na korespondencję. Ponieważ przesyłka nie została odebrana zwrócono ją do tut. Sądu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". W tej sytuacji zgodnie z art. 73 powołanej dalej ustawy doręczenie uważa się za skutecznie dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Z uwagi na to, że pierwsze awizo pozostawiono w skrzynce na korespondencję 8 sierpnia 2012 r. powyższe wezwanie uznano za doręczone 22 sierpnia 2012 r. To oznacza, że zakreślony do jego wykonania termin upłynął 29 sierpnia 2012 r. (tj. w środę) i nie został dotrzymany, jako że do dnia dzisiejszego wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Dlatego też jego bierność w tym zakresie musi być postrzegana jako nienależyte wykazanie przewidzianych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06 oraz z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia 27 lipca 2012 r. weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa. Orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że przedstawione w treści formularza informacje nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Źródła dochodu, z którego skarżący pokrywa wydatki związane z bieżącym utrzymaniem oraz ich wysokość nie zostały bowiem w żaden sposób podane. Co więcej pomijały one kwestie odnoszące się do mieszkania położonego przy ul. [...]w Z. , w którym skarżący zamieszkuje. Brak było w nich również stosownych wyjaśnień odnoszących się do żony skarżącego i jej sytuacji finansowej na dzień składania wniosku, jako że sprawa rozwodowa została wyznaczona dopiero na dzień [...]r. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.