III SA/Gl 975/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia 1 października 2024 r., nr SKO.K/41.3/1944/2024/15618/EŚ w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 1 października 2024r., nr SKO.K/41.3/1944/2024/15618/EŚ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Starosty W. (dalej: Starosta) z 2 sierpnia 2024r. sygn. akt [...] w sprawie skierowania K. D. (dalej: Skarżący) na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. Z akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z dnia 21 maja 2024r. sygn. akt [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej w W. (dalej: Prokurator) złożył do Starosty wniosek o skierowanie Skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wniosku Prokurator wskazał, że biegli lekarze psychiatrzy stwierdzili u Skarżącego uzależnienie od alkoholu. Do wniosku dołączył opinię sądowo - psychiatryczną z dnia 21 lutego 2024r. sporządzoną przez dwóch specjalistów psychiatrii dotyczącą stanu zdrowia psychicznego Skarżącego. Starosta w decyzji z 2 sierpnia 2024 r. orzekł o skierowaniu Skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. Od tej decyzji Skarżący złożył odwołanie. Dołączył do niego kserokopie zaświadczeń lekarskich. Po ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO przedstawiło mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne. Dalej podkreśliło, że przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie wymaga, aby organ udowodnił, że u kierującego istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem. Podstawą skierowania na badania lekarskie jest jedynie powzięcie samych uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującego. Przeprowadzone przez lekarzy specjalistów w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy badanie lekarskie wyjaśni te okoliczności. Uprawnienie starosty do skierowania na badania lekarskie należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem ww. przepisów jest spowodowanie, by osoba w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim dojdzie do sytuacji, w której osoba ta narazi siebie, jak też innych uczestników ruchu na utratę zdrowia bądź życia. W ocenie SKO zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w stosunku do Skarżącego istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia, obligujące do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Wynikające z opinii biegłych ustalenia, w tym przede wszystkim fakt uzależnienia od alkoholu rodzą - wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu - uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia Skarżącego i to w zakresie istotnie związanym z korzystaniem z uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Gliwicach Skarżący zarzucił decyzji naruszenie: 1. art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy przez: - pominięcie faktu orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 03 września 2024r. przesłanego SKO w dniu 04 września 2024 r. stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych skarżącego do kierowania pojazdami w tym kategorii typ "B", - błędne przyjęcie, że ww. orzeczenie lekarskie nie czyni zadość wnioskom wynikających z analizy opinii biegłych z dnia 21 lutego 2024 r. potwierdzającej fakt uzależnienia kierującego od alkoholu ponieważ zostało ono przeprowadzone w innym zakresie przedmiotowym, nie pod kątem zweryfikowania zaistniałych uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującego, które mogą być wyjaśnione przez przeprowadzenie badań jedynie przez WOMP, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 104 § 2 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. przez nieuzasadnione rozszerzenie zapisu wydanej decyzji przez Starostę z 02 sierpnia 2024 r., która w osnowie stanowi, że Skarżącego kieruje na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B - bez wskazania, iż te badania Skarżący miałby wykonać w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy tj. nieuzasadnione uzupełnienie skarżonej decyzji stanowiące przekroczenie granic kontroli, -naruszenie zapisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców ustalające, że badania dokonuje każdy uprawniony lekarz, który ocenia stan zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, a nie wyłącznie jednostka wskazana. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wobec spełnienia warunku tj. wykonania stosownych badań przez skarżącego w myśl art. 105 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu Skarżący wyeksponował to, że pomimo przedstawionego orzeczenia lekarskiego nr [...] r. z 03 września 2024 r. wystawionego przez uprawnionego lekarza do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców, lekarza wpisanego do ewidencji uprawnionych lekarzy [...] prowadzonej przez Marszałka Województwa [...] SKO utrzymało decyzję Starosty w mocy. W ocenie Skarżącego nawet jeżeli organ administracji inspirowany stanowiskiem Prokuratury miał uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy - Skarżącego, to wykonanie badania do którego Skarżący był zobowiązany się poddać i wydanie stosownego orzeczenia z zapisem braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami czyni zadość nałożonego na Skarżącego obowiązku badań. Powyższe zatem oznacza, że Skarżący w toku postępowania spełnił narzucony wymóg weryfikacji stanu jego zdrowia, który winien zakończyć postępowanie administracyjne jego umorzeniem, czego nie uczyniło SKO. Niezrozumiałe jest dla Skarżącego twierdzenie SKO w zakresie twierdzeń, że przedstawiony dokument nie podważa wniosków wynikających z analizy opinii biegłych z dnia 21 lutego 2024 r. potwierdzającej fakt uzależnienia kierującego od alkoholu, ponieważ orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami podnosząc błędnie, że badanie które miało miejsce, zostało przeprowadzone w innym zakresie przedmiotowym - nie pod kątem zweryfikowania zaistniałych, uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierującego. Powyższe w sposób ewidentny deprecjonuje decyzję wydaną przez Starostę, w której orzekł o skierowaniu Skarżącego na badania lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. Oznacza to, że badania lekarskie, które winien przeprowadzić Skarżący będą zrealizowane jeżeli w tym zakresie podda się stosownemu badaniu, co uczynił przesyłając już do SKO stosowne orzeczenie lekarskie, które dotyczy istoty, podstaw zapisanych w decyzji Starosty. Tym samym SKO przekroczyło granice, albowiem wskazując ośrodek medyczny niejako starał się uzupełnić decyzję Starosty W., co jest niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Jak wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożyło SKO, a Skarżący nie sprzeciwił się temu wnioskowi w przepisanym terminie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z 1 października 2024r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z 2 sierpnia 2024r. w sprawie skierowania Skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 1210; dalej: u.k.p.), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Powyższa regulacja pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., wedle którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należałoby ustalić, czy w sprawie istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia Skarżącego, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. W orzecznictwie wskazuje się, że muszą być one na tyle oczywiste, aby nie było wątpliwości co do tego, że istotnie stan zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy wymaga, aby został oceniony w badaniu lekarskim, które potwierdzi istnienie bądź nie przeciwwskazań do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z 30 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2019/14). Ponadto przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Zadaniem organów administracji jest zatem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób, który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że "mają być uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej (por. wyrok WSA w Olsztynie z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 103/25). Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy Prokurator wnioskiem z dnia 21 maja 2024r. zwrócił się do Starosty o skierowanie Skarżącego na badania lekarskie wskazując, że biegli lekarze psychiatrzy stwierdzili u Skarżącego uzależnienie od alkoholu. Do wniosku dołączył opinię sądowo - psychiatryczną z dnia 21 lutego 2024r. sporządzoną przez dwóch specjalistów psychiatrii dotyczącą stanu zdrowia psychicznego Skarżącego potwierdzającą powyższy fakt. Z opinii wynika, że Skarżący jest uzależniony od alkoholu, po terapii uzależnień, nadal okazjonalnie spożywa alkohol, częściowo krytyczny względem uzależniania. W przeszłości krótko (od listopada 2022r. do września 2023r.) leczył się psychiatrycznie i korzystał z pomocy psychologicznej w związku z zaburzeniami adaptacyjnymi. Z opinii wynika również, że Skarżący jest od 4 lat trzeźwiącym alkoholikiem, potwierdza objawy abstynencji, ciągi opilcze, najdłuższy ciąg trwał 10 dni. W 2022r. był leczony odwykowo w B., wcześniej w U. 4 lata temu, wtedy przestał pić. W ocenie Sądu istniały zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia Skarżącego, uzasadniające jego skierowanie na badanie lekarskie. Sąd w składzie orzekającym popiera stanowisko SKO co do tego, że uzależnienie od alkoholu i inne opisywane okoliczności związane ze zdrowiem Skarżącego mogą mieć taki wpływ na jego zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Tej oceny nie zmienia analiza dostarczonych przez Skarżącego dokumentów, a mianowicie: 1. kserokopia zaświadczenia lekarskiego z dnia 30 stycznia 2024 r. wystawionego przez lekarza med. B. R., z którego wynika, że Skarżący korzystał z pomocy psychiatrycznej od listopada 2022r. z powodu zaburzeń nastroju, krótka farmakoterapia citalopramem, potem fluoksetyną, aktualnie od września 2023r. nie stosuje farmakoterapii; aktualnie w wyrównanym stanie psychosomatycznym; 2. kserokopia zaświadczenia z dnia 31 stycznia 2024 r. wystawionego przez biegłą sądową psychoterapeutkę, seksuolog klinicznego E. F., z którego wynika, że Skarżący w okresie od 25 sierpnia 2022r. do 12 stycznia 2023r. korzystał ze wsparcia terapeutycznego w związku z problemami emocjonalnymi i osobistymi, zrezygnował z dalszych konsultacji w momencie gdy uznał, że jego funkcjonowanie oraz samopoczucie uległo poprawie; 3. potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia orzeczenia lekarskiego z dnia 03 września 2024r. nr [...] o braku u Skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - określonymi w prawie jazdy kategorii; AM, Al, A2, A, BI, B, B+E, T, wydanego na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami przez K. W. uprawnionego lekarza do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców - Przychodnia O. dr K. W. M. Poradnia Medycyny Pracy, ul. W., R.. Zdaniem Sądu przedłożone przez Skarżącego zaświadczenia z dnia 30 stycznia 2024r. i z dnia 31 stycznia 2024r. zawierają wprawdzie informację o przebiegu leczenia w okresie od listopada 2022r. do września 2023r., ale brak w nich jest jednoznacznego orzeczenia co do stanu zdrowia Skarżącego. Z tego powodu nie wpływają one na istnienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia Skarżącego. Takiego wpływu nie może mieć także – wydane na podstawie 75 ust. 1 pkt 2 u.k.p. - orzeczenie lekarskie z dnia 03 września 2024r. o braku u Skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii; AM, Al, A2, A, BI, B, B+E, T. Poprzedzające jego wydanie badanie lekarskie miało na celu ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami u osoby przedłużająca ważność prawa jazdy określonej kategorii lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, a nie ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia, przeprowadzanego na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Nie jest uzasadniony zarzut Skarżącego co do tego, że uprawnionym do zweryfikowania zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia jest jedynie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Tak określony wymóg wyraźnie został określony w art. 75 ust. 5 u.k.p. Jak bowiem wynika z jego treści badania osób, o których mowa w ust. 1 pkt 3-5, przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Takie orzeczenie może być następnie poddane kontroli w trybie odwoławczym określonym w art. 79 ust. 4-7 u.k.p. Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 u.k.p.). Jest to jedyna procedura weryfikacji orzeczeń lekarskich w ramach ustawy o kierujących pojazdami. Podkreślić przy tym wypada, że tego rodzaju orzeczeniem nie jest przedłożona przez Skarżącego kserokopia orzeczenia lekarskiego z 03 września 2024r. nr [...] z Poradni Medycyny Pracy w R. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie takiego naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jak również naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy zgodnie z przepisami prawa (art. 6 k.p.a.), prawidłowo, w oparciu o całokształt wystarczająco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego (art. 7 k.p.a.). Na tej podstawie, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a., organy słusznie ustaliły, że w sprawie zaistniały podstawy do skierowania Skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, ze względu na uzasadnione zastrzeżenia co do Jego kwalifikacji, co znalazło wyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniach decyzji obu instancji odpowiadających wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Z uwagi na powyższe skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł w wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.