III SA/Gl 976/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z wpisu sądowego od skargi postanawia: zwolnić skarżącego z wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżący R. G. domagał się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia. W uzasadnieniu powyższego podał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i [...] córką. Jedynym źródłem ich utrzymania jest dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Tymczasem w wyniku posiadania zaległości organ podatkowy dokonał zabezpieczenia całego majątku, w tym działki budowlanej o pow. [...] m2, oszczędności w kwocie [...] zł oraz samochodu ciężarowego marki [...] - [...] - rok prod. [...] o wartości [...] zł. Powyższa okoliczność spowodowała, iż bank kredytujący bieżącą działalność wypowiedział umowę kredytową w wyniku czego zakupiony z tych środków samochód został zabrany, a osiągany z działalności zysk uległ zmniejszeniu. Stąd w celu zaspokojenia potrzeb rodziny zmuszony jest korzystać z pomocy rodziców. Dodatkowo jako uzupełnienie złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano kserokopie następujących dokumentów źródłowych: - przydział do lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w C., z którego ustalono, iż skarżący zamieszkuje wraz z żoną i córką w mieszkaniu swoich rodziców, którzy w całości ponoszą koszty jego utrzymania i eksploatacji; - wyjaśnienie w przedmiocie przebywania żony na [...]; - zeznanie podatkowe PIT-36L za [...] r., gdzie zadeklarowano przychód w kwocie [...] zł, koszty jego uzyskania w wysokości [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł; - wykaz środków trwałych wraz z wyciągiem z rachunku bankowego, którego saldo końcowe na dzień [...] r. wynosiło [...] zł; - deklaracje VAT-7 za miesiące od [...] do [...] r., gdzie wykazano następujące podstawy opodatkowania [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł; - rachunek zysków i strat, z którego ustalono, iż poniesiona na dzień [...] r. strata bilansowa kształtowała się w wysokości [...] zł; - zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych wraz z pismami komornika sądowego w przedmiocie zajęcia ruchomości – samochodu [...] oraz nieruchomości w postaci działki gruntowej. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący jest bowiem w stanie bez większego uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny pokryć określoną część należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi do kwoty wynoszącej [...] zł. Z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych wynika wszakże, iż R. G. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął w [...] r. przychód w wysokości [...] zł i poniósł koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł. Z kolei na dzień [...] r. przychód netto ze sprzedaży towarów, mat. i usług wynosił [...] zł, podczas gdy koszty działalności operacyjnej kształtowały się w wysokości [...] zł (vide: rachunek zysków i strat). To oznacza, iż gdyby w ramach ponoszonych wydatków wygospodarował stosowne środki na uiszczenie należnej opłaty sądowej jaką jest wpis sądowy od skargi byłby w stanie ją ponieść w określonej wyżej kwocie. Tym bardziej, że trwające od dłuższego czasu postępowanie powinno było skłonić go do przedsięwzięcia stosownych kroków by zabezpieczyć się finansowo. W orzecznictwie sądowym powszechny jest bowiem pogląd, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Od przedsiębiorców wymaga się przecież przezorności, zapobiegliwości i profesjonalizmu, gdyż prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się ze swej istoty z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Zwłaszcza, że zgodnie z art. 200 ustawy p.p.s.a. w razie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia jego skargi wszelkie poniesione przez niego opłaty na poczet prowadzonego postępowania podlegać będą zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 156/04 niepubl. oraz postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 128/06 niepubl.). Nie można przy tym tracić z pola widzenia faktu, iż skarżący zamieszkuje wraz z żoną i córką w mieszkaniu swoich rodziców, którzy w całości pokrywają koszty jego utrzymania i eksploatacji, stąd ponoszone z tego tytułu wydatki nie mogły być uwzględnione, zwłaszcza że przedłożone do akt dokumenty źródłowe figurują na nazwisko jego matki. Przyjąć zatem należało, iż skarżący R. G. nie wykazał w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jego sytuacja materialna była na tyle trudna, iż uzasadniałaby zastosowanie tej szczególnej instytucji procesowej jaką jest przyznanie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Tymczasem skarżący osiągnął w [...] r. dochód w wysokości [...] zł, co oznacza, iż powinien partycypować w kosztach postępowania zważywszy, że stan rachunków bankowych – jak wynika z przedłożonych do akt wyciągów - wynosi [...] zł. Z kolei poniesiona w [...] r. strata w kwocie [...] zł nie jest spowodowana nierentownością czy brakiem popytu na usługi, które skarżący świadczy (vide: deklaracje VAT-7 za miesiące od [...] do [...] r., gdzie wykazano następujące podstawy opodatkowania: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...]zł), wręcz przeciwnie wysokość ponoszonych kosztów uzyskania przychodu przyczynia się do takiego stanu sprawy. W świetle powyższego przyjąć należało, iż przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a., przesłanka zwolnienia R. G. z obowiązku uiszczenia należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości jest bowiem naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty wpisu sądowego od skargi nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej z obowiązku jego ponoszenia w pełnej wysokości jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.