III SA/Gl 976/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...[ w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. postanowienie skarżąca spółka złożyła na druku urzędowego formularza PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że z powodu przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług firma jest na granicy upadłości i nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych oraz na wynagrodzenie dla radcy prawnego. Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 10.000 zł, wartość jej środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 0 zł. Spółka oświadczyła, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w kwocie (-) 1.567.399,43 zł. Z oświadczenia zawartego na druku formularza PPPr wynika, że spółka posiada aktualnie rachunek bankowy w "B" – nie ma na nim zdeponowanych żadnych środków finansowych. Na druku formularza PPPr zaznaczono, że zobowiązania wynosiły 2.997.453,69 zł. Stałe wydatki firmy stanowią: księgowość (200 zł); biuro (120 zł) oraz poczta (150 zł). W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 22 grudnia 2017 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Wezwano wnioskodawcę, między innymi, o raport kasowy obrazujący stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca i wyciąg z rachunku bankowego skarżącej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wnioskująca spółka nadesłała dokumenty, w tym: zeznania podatkowe CIT-8 za 2016 r.; deklaracje VAT-7 za okres od lipca 2017 r. do listopada 2017 r.; rachunek zysków i strat oraz bilans za 2016 r. i wyciąg z rachunku bankowego w "C" za okres od lipca 2017 r. do września 2017 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z analizy przedłożonych materiałów źródłowych nie wynika, aby skarżąca w rzeczywistości spełniała przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. Spółka nie wykazała, że spełnia te przesłanki. Na wstępie stwierdzić należy, że przedmiotem skargi w przedmiotowej sprawie jest postanowienie organu podatkowego w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym W sprawach, w których przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postepowaniu administracyjnym (także podatkowym) pobiera, się co do zasady, wpis stały od skargi w kwocie 100 zł – na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z zeznania podatkowego CIT-8 za 2016 r. wynika, że spółka poniosła w roku podatkowym 2016 stratę w wysokości (-) 1.556.426,57 zł, przy czym przychód za ten rok wyniósł 7.276.256,47 zł, przy kosztach jego uzyskania rzędu 8.832.683,04 zł. Odnośnie poniesionej straty związanej z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą należy stwierdzić, że nie należy utożsamiać tej straty z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. W tej sytuacji za ugruntowanym w doktrynie poglądem stwierdzić należy, iż nic nie stoi na przeszkodzie by w ramach wspomnianych kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Tym bardziej, że koszty sądowe należą do normalnych kosztów takiej działalności, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej – jako element tej działalności – wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Z kolei planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 P.p.s.a., jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (por. M. Kowalska, A. Malmu-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Z analizy nadesłanych do akt sprawy deklaracji podatkowych VAT-7 wynika, że spółka jedynie w lipcu 2017 r. osiągnęła obrót, wyrażający się kwotą podatku należnego w kwocie 11.200 zł. Faktem jest, że deklaracje za kolejne miesiące (do listopada 2017 r. włącznie) wskazują na to, że spółka nie osiąga obrotu. Nie zmienia to jednak faktu, że w tej sprawie skarżąca nie wykazała stanu swojej żywej gotówki – nie wypełniając tym samym innych punktów wezwania referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2017 r. Stwierdzić należy, że spółka nie jest objęta postępowaniem egzekucyjnym, a jednocześnie nie znajduje się w stanie upadłości. Fakt taki nie został bowiem w sprawie wykazany. Z analizy sprawozdania finansowego wynika, że skarżąca posiadała na koniec 2016 roku kwotę 4.628,69 zł – kwota środków pieniężnych w kasie i na rachunkach (bilans – aktywa obrotowe – inwestycje krótkoterminowe – środki pieniężne i inne aktywa pieniężne). Ponadto, co niezmiernie istotne, wnioskodawca nie nadesłała do akt sprawy raportów kasowych – pomimo tego, że pismem z dnia 22 grudnia 2017 r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania raportów kasowych spółki z ostatnich trzech miesięcy. Jest to istotny brak w zakresie materiału źródłowego, ponieważ raport kasowy wskazuje na dostęp podmiotu do tzw. "żywej gotówki". Analiza raportu pozwala stwierdzić, czy przedsiębiorca w rzeczywistości dysponuje gotówką (a jeżeli tak, to w jakim rozmiarze), bądź pozwala stwierdzić, że podmiot ten gotówką nie dysponuje. Kolejnym istotnym mankamentem jest również brak w zakresie wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez spółkę w "B". Na druku urzędowego formularza PPPr spółka podała, że posiada rachunek w "B" o nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie o przedłożenie wyciągu z tego rachunku, spółka przedłożyła do akt sprawy wyciąg z rachunku bankowego w "C" o nr [...]. Rachunek ten posiada jednak podmiot: "A" Sp. z o.o. w S., a nie "A" Sp. z o.o. w W. Z załączonego do akt sprawy KRS-u (wg stanu na dzień 27 października 2017 r.) nie wynika, aby skarżąca spółka posiadała swoje oddziały (podmioty powiązane), funkcjonujące poza W. Wynika z tego, że spółka posiada więcej aniżeli tylko jeden rachunek bankowy. Nie sposób wykluczyć, że na innych rachunkach bankowych wnioskodawca posiada jednak zdeponowaną gotówkę. Reasumując, wnioskodawca w ogóle nie przedłożyła do akt sprawy wyciągu ze swojego rachunku bankowego. Dla porządku stwierdzić należy, że tego typu nieścisłości w kwestii udokumentowania stanu środków zdeponowanych na rachunku bankowym spółki miały również miejsce w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 749/17. Na druku urzędowego formularza PPPr w tej sprawie spółka podała, że posiada jeden rachunek bankowy w "C" o nr [...], a w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego nadesłała do akt sprawy wyciąg z rachunku bankowego – o nr [...]. Rachunek ten prowadziła w tym banku "A" Sp. z o.o. w S. – a więc inny podmiot, aniżeli wnioskująca w tej sprawie spółka. Wątpliwości w tej kwestii nie zostały przez wnioskodawcę wyjaśnione w sprzeciwie wniesionym na postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2017 r. Z powyższego wynika, że w sprawie występują istotne braki w zakresie udokumentowania dostępu wnioskodawcy do tzw. żywej gotówki. W aktach brak jest bowiem w ogóle raportu kasowego spółki, natomiast nadesłane wyciągi z rachunku bankowego, są wyciągami z rachunku o innym numerze, niż wskazany na druku PPPr. Wątpliwe jest, czy jest to w ogóle wyciąg z rachunku bankowego wnioskującej spółki. Brak jest więc w aktach sprawy wyciągu z rachunku bankowego, którego numer został wskazany na druku formularza PPPr. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.