III SA/Gl 988/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 września 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" w R. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części dofinansowania projektu współfinansowanego ze środków objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 500 zł (pięćset złotych), 2. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, oświadczyła że choć posiada kapitał podstawowy rzędu 14.604.262,24 zł, to jej kapitał własny jest wielkością ujemną wynoszącą (-) 15.856.557,22 zł, jako że za ostatni rok obrotowy odnotowano stratę na poziomie 2.590.212,77 zł. Wprawdzie rachunek bankowy prowadzony w "A" S.A. wykazuje saldo dodatnie wynoszące 15.257,70 zł, jednakże z kwoty tej w pierwszej kolejności reguluje zobowiązania z tytułu wynagrodzeń pracowniczych oraz dostaw, których brak skutkować może zagrożeniem życia i zdrowia pacjentów. Dodatkowo powołano się na stan środków w kasie, których saldo na dzień 30 czerwca 2018 r. wynosiło 9.109,39 zł, posiadane środki trwałe, których wartość oszacowano na kwotę 29.222.917,19 zł oraz zaksięgowane inwestycje krótkoterminowe, które wraz ze środkami pacjentów znajdującymi się w depozycie Szpitala wynoszą 3.722.466,37 zł, przy zobowiązaniach krótkoterminowych, które kształtują się na poziomie 4.263.996,29 zł. Do wniosku dołączono analizę sytuacji finansowej za pierwsze półrocze bieżącego roku wraz z bilansem, rachunkiem zysków i strat, zestawieniem zmian w kapitale własnym oraz rachunkiem przepływów pieniężnych za 2017 r. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 26 września 2018 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Stwierdził, że nie wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bądź, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo, że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na ten cel. Zdaniem referendarza zgromadzone na koniec roku 2017 środki w kasie i na rachunkach w kwocie 4.979.636,92 zł powodują, że choć wnioskodawca zalicza się do podmiotu o szczególnym charakterze, który zobowiązany jest w pierwszej kolejności z posiadanych środków zapewnić pacjentom należytą opiekę, to nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym bardziej, że za pierwsze półrocze bieżącego roku wykonał świadczenia ponad limit kontraktu, których wartość oszacowano na 1.017.191,27 zł a jego wniosek o sfinansowanie nadwykonań zostanie rozpatrzony przez SOW NFZ po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Od postanowienia referendarza sądowego wpłynął w ustawowym terminie sprzeciw. Wniesiono w nim o zmianę ww. postanowienia przez przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z opłat sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca podkreślił, że fakt, iż środki zgromadzone na koniec 2017 roku w kwocie 4.979.636,92 zł oraz wartość nadwykonań (czyli świadczeń, które Szpital wykonać musiał np. z uwagi na ratowanie życia pacjenta lub orzeczoną detencję) analizowany musi być w kontekście kosztów Szpitala, które za okres od stycznia do czerwca 2018 roku wyniosły 30.638.516,88 zł. Wskazał także, że sama informacja o terminie rozpatrzenia wniosku o sfinansowanie nadwykonań nie oznacza automatycznej zapłaty za te nadwykonania, ani zapłaty w całości czy też zapłaty jakichkolwiek odsetek. Podkreślił także, że jest podmiotem o szczególnym charakterze, jego celem jest ratowanie życia i zdrowia ludzkiego, oraz że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, i że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo, że podjął wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na ten cel. Powyższe, jego zdaniem, jednoznacznie wynika z przedstawionych za wnioskiem dokumentów, w tym z opisowej analizy sytuacji finansowej Szpitala. Podkreślił, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w wyniku błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, że sytuacja finansowa wnioskodawcy pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania, podczas gdy jego sytuacja finansowa jest dramatyczna a mierne środki finansowe przeznaczone muszą być na leczenie pacjentów, w tym zakup leków i wynagrodzenie personelu Szpitala. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącej, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, jednak tylko w części. Dokonując analizy przedłożonego przez skarżącą materiału źródłowego stwierdzić należy, że faktycznie uiszczenie wpisu sądowego od skargi w pełnej wysokości stanowiłoby dla niej nadmierne obciążenie finansowe. Uiszczenie pełnej kwoty wpisu sądowego od skargi mogłoby zanadto obciążyć budżet Szpitala. W efekcie szkodę mogliby ponieść także i pacjenci. Szpital powinien więc w pierwszej kolejności mieć możliwość sprawnego funkcjonowania. Jednocześnie jednak, Sąd musi mieć na uwadze, to, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, więc powinno ono sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt: II FZ 987/12, LEX nr 1274301). Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, o czym stanowi art. 199 P.p.s.a. Obowiązek ten ciąży na niej, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd nie traci z pola widzenia jednak tego, że Szpital zalicza się do podmiotu o szczególnym charakterze, który zobowiązany jest w pierwszej kolejności z posiadanych środków zapewnić pacjentom należytą opiekę, jest bowiem podmiotem, którego celem jest ratowanie życia i zdrowia ludzkiego. Sąd ma także na uwadze sporą wysokość należnego w tej sprawie wpisu od skargi. Uwzględniając powyższe rozważania, w ocenie Sądu częściowe uiszczenie kosztów sądowych w kwocie 500 zł a to jest niespełna 8 % należnej kwoty wpisu sądowego nie powinno narazić strony skarżącej na utratę płynności finansowej i taką kwotę jest ona w stanie wygenerować i tym samym ponieść przynajmniej minimalne koszty postępowania. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.