III SA/Gl 989/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 września 2016 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi R. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. Wnioskodawca, reprezentowany w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, wraz ze skargą na ww. decyzję złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uwagi na to, że powyższe żądanie nie zostało wyrażone w przewidzianej przepisami formie, pismem z dnia 5 sierpnia 2016 r. strona skarżąca została wezwana, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (wg załączonego wzoru), w terminie siedmiu dni, licząc od daty doręczenia wezwania. Równocześnie w wezwaniu wskazano rygor pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, w przypadku niezastosowania się do powyższego wezwania. W zakreślonym terminie wpłynęła do tutejszego Sądu uwierzytelniona przez pełnomocnika strony kserokopia wypełnionego i podpisanego przez skarżącego druku urzędowego formularza PPF. Z uwagi na to, że żądanie złożone zostało na uwierzytelnionej przez pełnomocnika procesowego kserokopii, referendarz sądowy, pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. wezwał skarżącego, za pośrednictwem jego pełnomocnika, do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez jego osobiste, własnoręczne podpisanie, bądź też nadesłanie do akt sprawy własnoręcznie przez skarżącego odpisu tego wniosku. W wezwaniu wskazano siedmiodniowy termin do jego wykonania i wskazano rygor pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w przypadku niezastosowania się do wezwania. Wezwanie powyższe zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi procesowemu skarżącego w dniu 9 września 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zawierającej to wezwanie, znajdującego się w aktach sądowych sprawy. Wezwanie to pozostało jednak bez odpowiedzi. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 29 września 2016 r. pozostawił wniosek R. Ł. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W terminie ustawowym, wpłynął do tutejszego Sądu sprzeciw od ww. zarządzenia referendarza sądowego. W osobiście wniesionym sprzeciwie, skarżący stwierdził, że mimo zachodzących przesłanek, określonych w art. 246 i 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przyznano mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów i wniosek jego pozostawiono bez rozpoznania, pomimo tego, że został on przez niego złożony. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, bądź o uchylenie zarządzenia i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący stwierdził, że jego pełnomocnik procesowy dostarczył do Sądu uwierzytelniony przez siebie za zgodność z oryginałem odpis druku PPF. Odpis ten zawierał wszystkie wymagane elementy – w tej sytuacji skarżący nie rozumie, dlaczego nie został uwzględniony ten druk przez rozpoznającego wniosek, skoro ten odpowiadał oryginałowi i został potwierdzony przez osobę, która posiada kompetencje do takich czynności. Pozostawiając bez rozpoznania wniosek, "nikt w żaden sposób nie pochylił się nad jego treścią". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie zmienia albo utrzymuje w mocy. Rozpoznając sprzeciw, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Jednocześnie, z treści art. 257 P.p.s.a., wynika, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Należy podkreślić, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest pismem procesowym kwalifikowanym, co oznacza, że oprócz wymogów przypisanych mu na mocy art. 46 i następnych "P.p.s.a.", powinien zostać złożony na stosownym druku. Wniosek w tej sprawie został wprawdzie złożony na urzędowym druku, zawierał jednak brak formalny w postaci braku własnoręcznego, oryginalnego podpisu strony. Strona została w tej sytuacji wezwana za pośrednictwem swojego pełnomocnika procesowego do uzupełnienia tego braku formalnego. Z treści art. 257 P.p.s.a., wynika bowiem jednoznacznie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego braków formalnych strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, obliguje rozpoznającego wniosek, tj. sąd, a w tym przypadku referendarza sądowego, do wydania zarządzenia o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania. Tymczasem, stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo procesowe strony, w tym wniosek o przyznanie prawa pomocy, powinno zawierać podpis strony (w tym przypadku, druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF powinien zawierać własnoręczny, odręczny podpis wnioskodawcy). Warunku tego nie spełnia podpis skserowany, nawet wtedy, gdy zawierający go formularz jest odpisem (w tym przypadku kserokopią) uwierzytelnionym za zgodność z oryginałem przez adwokata reprezentującego wnioskodawcę w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej. Z tego właśnie powodu, referendarz sądowy wezwał stronę, za pośrednictwem jej pełnomocnika procesowego, pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. – do uzupełnienia braku formalnego złożonego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jego osobiste, własnoręczne podpisanie, bądź też poprzez nadesłanie do Sądu własnoręcznie podpisanego odpisu tego wniosku. Tymczasem, wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. W aktach sprawy pozostał więc jedynie odpis (kserokopia) druku urzędowego formularza PPF. Formę kserokopii miał cały dokument – łącznie z podpisem wnioskodawcy. Z uwagi na to, że do akt nie nadesłano druku formularza PPF z własnoręcznym podpisem wnioskodawcy, jak również wnioskodawca nie złożył własnoręcznego podpisu na druku formularza, znajdującym się w aktach sprawy – stwierdzić należy, że brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony. Wniosek taki, należało więc pozostawić bez rozpoznania, działając na podstawie art. 257 P.p.s.a. Dla porządku stwierdzić należy, że z pewnością braku tego nie konwaliduje pieczęć adwokata "za zgodność z oryginałem", umieszczona na przesłanej do akt sprawy kserokopii druku formularza PPF i jego własnoręczny podpis zamieszczony na tej pieczęci. Powyższa forma poświadczenia za zgodność odpisu dokumentu zamiast oryginału dokumentu przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, dotyczy tylko i wyłącznie dokumentu, na który strona powołuje się w piśmie procesowym (art. 48 § 1 i § 3 P.p.s.a.). Taka forma poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu dokumentu, dokonana przez występującego w sprawie pełnomocnika procesowego strony, ma charakter dokumentu urzędowego (art. 48 § 4 P.p.s.a.). Tymczasem wniosek o przyznanie prawa pomocy jest pismem procesowym w rozumieniu art. 46 P.p.s.a. i nie stanowi dokumentu w rozumieniu art. 48 P.p.s.a. Ogólne wymogi pisma procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowane są w art. 46 i 47 P.p.s.a. Wprawdzie dopuszczalne jest dołączenie do oryginału pisma procesowego jego odpisów także w formie uwierzytelnionej fotokopii (art. 47 § 2 P.p.s.a.), nie zmienia to jednak faktu, że w aktach sprawy powinien znajdować się oryginał pisma procesowego. Odnosi się to tym bardziej do kwalifikowanych pism procesowych, które inicjują postępowanie sądowoadministracyjne i jego kolejne etapy (np. skarga, skarga kasacyjna), bądź też inicjują postępowania wpadkowe (np. wniosek o przyznanie stronie prawa pomocy, mający formę pisma kwalifikowanego – druku rzędowego formularza PPF i PPPr). W przedmiotowej sprawie brak jest jednak oryginału urzędowego formularza PPF, (brak jest oryginału pisma procesowego), spełniającego warunki formalne określone w art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Oryginał tego pisma (wniosku) jest bowiem obarczony brakiem formalnym w postaci braku podpisu strony (wnioskodawcy), który nie został uzupełniony. Poświadczenie za zgodność z oryginałem kserokopii wniosku o przyznanie prawa pomocy przez adwokata występującego w sprawie nie może bowiem zostać uznana za uzupełnienie braku formalnego pisma procesowego. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 257 w zw. z art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a.