III SA/Gl 990/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 9.247 zł wnioskodawca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb związanych z utrzymaniem miejsca zamieszkania. Wskutek postanowień organów skarbowych zakończona została działalność firmy, która do 2013 r. generowała dochód. W wyniku ciągłego wzrost kursu franka szwajcarskiego o 100 % wzrosły raty kredytu, których aktualnie wnioskodawca nie jest w stanie spłacać. Umowa kredytowa został wypowiedziana i grozi wnioskodawcy licytacja domu, w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Oprócz kredytu mieszkaniowego, na stronie ciąży obowiązek spłat innych rat kredytowych, zaciągniętych w ramach prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej. Były mąż skarżącej nie płaci systematycznie rachunków, a obecny mąż szuka aktualnie lepszego zatrudnienia. W utrzymaniu dzieci pomaga świadczenie uzyskiwane z programu "500+". Wnioskodawca prowadzi sześcioosobowe wspólne gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzą: mąż A. K.; oraz jej córki: J. ([...] lat), A. ([...] lat), E. ([...] lat) i A. ([...] lat). Wnioskodawca jest współwłaścicielem ½ domu o powierzchni [...] m2 – aktualnie bank wypowiedział umowę kredytową. Zadłużenie wobec banku wynosi 2.300.000 zł, podczas, gdy wartość rynkowa całości domu zamyka się w kwocie 780.00 zł. Poza domem, wnioskodawca nie posiada żadnych innych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Posiada jednak samochód osobowy marki Peugeot 208 SW z 2004 r., o wartości około 4.000 zł. Zarówno skarżąca, jak i jej małżonek są zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, lecz ich wynagrodzenie netto wynosi – odpowiednio – 678 zł (1/2 etatu) i 277,52 zł (1/4 etatu). Z programu "500+" uzyskuje rodzina kwotę 2.000 zł, z kolei alimenty na dzieci w kwocie 850 zł nie są płacone systematycznie przez zobowiązanego. Z tytułu umowy użyczenia, strona uzyskuje kwotę 4.000 zł, która jest przeznaczana na pokrycie kosztów utrzymania domu. Wnioskodawca oszacowała swoje łączne miesięczne wydatki na kwotę 10.500 zł – nie wliczając w to kosztów zakupu żywności i paliwa. Wnioskodawca oświadczyła, że na jej miesięczne wydatki składają się następujące kwoty: 200 zł (lekarstwa); 300 zł (opłaty za media); 200 zł (spłata kredytów). Do życia pozostaje jej około 250 zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 3 października 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę za pośrednictwem jego pełnomocnika procesowego o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na wezwanie do akt nadesłano szereg dokumentów, w tym: zeznania podatkowe za 2015 r. i zaświadczenia o pobieranym wynagrodzeniu wnioskodawcy i jej męża; pismo A w M. dotyczące wstrzymania świadczenia wnioskodawcy swoich usług w postaci dostawy wody i odprowadzania ścieków oraz kserokopie rachunków, z których wynika, że gospodarstwo domowe wnioskodawcy ma zaległości w regulowaniu opłat za paliwo gazowe oraz energię elektryczną. Do akt dołączono również szereg wezwań do zapłaty, nakazów zapłaty oraz postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej, z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji (postanowienie z dnia [...]r.). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. M., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny. Wnioskodawca zdołała w sposób dostateczny wykazać swój aktualny stan majątkowy. Z przedstawionego materiału źródłowego wynika, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, co skutkuje uwzględnieniem jej wniosku w całości u zwolnieniem jej od kosztów sądowych. Skarżąca pozostaje w sześcioosobowym gospodarstwie domowym, w skład którego wchodzi jej mąż i cztery niepełnoletnie córki wnioskodawcy. Skarżąca i jej mąż są zatrudnieni na niepełny etat – ich łączne wynagrodzenie oscyluje w granicach około 1.500 zł netto. W ramach świadczenia z programu "500+" uzyskuje rodzina wnioskodawcy kwotę 2.000 zł, natomiast za "użyczenie" domu (de facto wynajęcie domu) – kwotę 4.000 zł. Należy jednak podkreślić, że wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, a przede wszystkim ze spłatami rat kredytowych – rzeczywiście w sposób istotny przekraczają dochód wspólnego gospodarstwa domowego skarżącej. O ciężkiej sytuacji finansowej wnioskodawcy świadczy fakt, że zalega ona z opłatami za podstawowe media, w tym za wodę, prąd i gaz. Okoliczność ta została w sposób zadowalający udokumentowana odpowiednimi pismami wierzycieli. Faktem jest również niespłacanie kredytu, o czym świadczy wypowiedzenie umowy kredytowej przez bank i szereg pism w kwestii spłaty zadłużenia kredytowego, kierowanych do skarżącej. W efekcie, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżąca rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w tej sprawie – nawet w części, bez narażenia na realny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu siebie samej i swojej rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.