III SA/Gl 992/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Joanna Pasiecznik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. D. na akt Wojewody Śląskiego z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr SOIII.626.1.28.2024 w przedmiocie wynagrodzenia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu 1) uchyla zaskarżony akt, 2) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym aktem z 18 sierpnia 2025 r. Wojewoda Śląski - dalej organ - przyznał adwokatowi P. D. - dalej strona, pełniącemu funkcję kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu M. P. w postępowaniu administracyjnym kwotę 135,08 zł wynagrodzenia w tym podatek VAT - 22.08 zł. Stan sprawy jest następujący: Decyzją z dnia 7 kwietnia 2025 r. znak sprawy [...] Wojewoda Śląski unieważnił, na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Z. z dnia 28 maja 2024 r. sygn. akt [...], paszport serii [...] numer [...] wydany 17 lutego 2020 r. M. P. przez Konsula w H. z terminem ważności do 17 lutego 2030 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona kuratorowi w dniu 18 kwietnia 2025 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt [...] adwokat P. D. został ustanowiony kuratorem dla nieznanej z miejsca pobytu M. P., celem reprezentowania interesów nieobecnej w postępowaniu administracyjnym o unieważnienie paszportu prowadzonym przez Wojewodę Śląskiego. Ustanowienie kuratora nastąpiło na wniosek organu administracji publicznej - Wojewody Śląskiego, który złożył stosowny wniosek do sądu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. Pismem z dnia 2 czerwca 2025 r. P. D. zwrócił się o przyznanie wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu M. P. w wysokości 480 zł, powiększonego o podatek VAT, razem 590,40 zł oraz o zwrot wydatków w sprawie z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W piśmie skierowanym do organu strona wskazała, iż poświęciła ogółem 6 godzin na wykonanie następujących czynności w sprawie; fotokopia akt + dojazd - 3 godziny, lektura i analiza akt spawy - 2 godziny, poszukiwanie strony w dostępnych rejestrach publicznych -1 godzina. Wykazała także wydatki poniesione w związku z pełnieniem funkcji kuratora w kwocie 17,00 zł (opłata skarbowa od pełnomocnictwa). Organ w odpowiedzi na wniosek strony aktem z dnia 18 sierpnia 2025. r przyznał stronie wynagrodzenie w wysokości 135,08 zł. W uzasadnieniu aktu wskazał, iż w obowiązujących aktach prawnych brak jest przepisów ustawowych wprost rozstrzygających zasady ustalania wysokości wynagrodzenia kuratora ustanowionego w postępowaniach administracyjnych. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera regulacji w tym zakresie, a zatem uzasadnionym na podstawie orzecznictwa sądowoadministracyjnego jest odpowiednio w drodze analogii (a nie wprost) zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536). Organ wskazał iż w myśl § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej,, kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 220 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. W odniesieniu do spraw nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, wysokość stawek minimalnych ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju (§ 1 ust. 2). Stosownie do zapisu § 2 cyt. rozporządzenia kuratorowi przysługuje również zwrot uzasadnionych wydatków poniesionych w związku ze swoimi czynnościami, przy czym wysokość zwrotu nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Z powyższych przepisów stosowanych w drodze analogii zdaniem organu wynika co do zasady, że wysokość wynagrodzenia adwokata P. D. ustanowionego kuratorem w postępowaniu administracyjnym nie może przekraczać 40% stawek minimalnych przewidzianych przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie ani być mniejsza niż 60 zł. Organ wskazał, że kurator pełniący obowiązki za nieznaną z miejsca pobytu stronę w postępowaniu o unieważnienie paszportu działa w sprawie nieokreślonej w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie. Do obowiązków kuratora należy w szczególności poczynienie starań zmierzających do ustalenia miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomienie o stanie jej spraw. Niejednokrotnie kurator nie posiada realnej możliwości ustalenia aktualnego miejsca pobytu strony, skoro również Prokuratura i organ paszportowy nie były w stanie tego uczynić. W tych okolicznościach organ uznał za stosowne zastosowanie analogii z § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, w którym zapisano, że stawki minimalne wynoszą w sprawach z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie nie wymienionej odrębnie - 240 zł. W konsekwencji powyższego uznał przyznanie stronie za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu M. P. w postępowaniu o unieważnienie paszportu łącznie kwotę 135,08 zł, w tym wynagrodzenie w wysokości 40% stawki minimalnej określonej w § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, tj. 96 zł + 22,08 zł podatek VA. Bez zmian pozostawił zwrot wydatków poniesionych w niniejszej sprawie w kwocie 17,00 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił organowi: 1. obrazę prawa materialnego - § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w postępowaniu poprzez zastosowanie niekonstytucyjnych zasad ustalania wynagrodzenia kuratora jako 40% stawki minimalnej, podczas gdy wysokość wynagrodzenia winna zostać określona w wysokości stawki minimalnej w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, 2. obrazę prawa materialnego § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez brak jego zastosowania przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu, podczas gdy wskazany przepis winien stanowić podstawę ustalania wynagrodzenia w postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym wniósł o zmianę zaskarżonej czynności z zakresu administracji w całości, poprzez przyznanie wynagrodzenia w kwocie 480 zł powiększonego o obowiązującą stawkę podatku VAT w stawce 23%. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżony akt narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Wyjaśnić należy, że zaskarżony akt w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 kpa stanowi akt z zakresu administracji publicznej - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 143 ) dalej p.p.s.a. - dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie, a zatem podlega kognicji sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3193/19). Wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego, ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 kpa należy do kosztów postępowania administracyjnego. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11) stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach kpa, ani w przepisach szczególnych, to nie budzi żadnych wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa prawa - art. 2 Konstytucji RP (por. wyroki; WSA w Warszawie z 10 lipca 2014 r., sygn. akt IV S/VWa 930/14; WSA w Poznaniu z 16 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 38/16; WSA w Gliwicach z 8 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/GI 577/16; WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/GI 529/17, WSA w Gliwicach z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/GI 643/18). W wykonywanie obowiązków kuratora nie jest bowiem wpisany element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Dzięki udziałowi w postępowaniu kuratora, postępowanie w sprawie może się prawidłowo toczyć, co leży w interesie stron i w interesie publicznym. Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności. Poza sporem w niniejszej sprawie jest to, że w rozpoznawanej sprawie na wniosek Wojewody Śląskiego postanowieniem z dnia 10.10.2024r. o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. ustanowił skarżącego kuratorem dla M. P., której miejsce pobytu nie było znane w celu reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym o unieważnienie paszportu. Z akt sprawy wynika, że skarżący wywiązał się z obowiązków kuratora. Oznacza to, że organem właściwym dla ustalenia i wypłaty wynagrodzenia jest organ prowadzący postępowanie zasadnicze, tj. Wojewoda Śląski. Kwestia przyznawania wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 kpa nie została unormowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego ani w przepisach szczególnych. Wobec tego ustalenie wysokości wynagrodzenia kuratora osoby nieobecnej (nieznanej z miejsca pobytu) powinno nastąpić w drodze analogii przez zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków podniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Taki pogląd prezentowany jest zarówno w orzecznictwie, jak również w doktrynie (por. wyroki: WSA w Warszawie z 20 listopada 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 571/21, WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 270/24, P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 34). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 22(5) ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Z kolei § 1 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W niniejszej sprawie na zasadzie analogii należy także stosować przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2023 r., poz. 1964), które zostały wydane na podstawie art. 16 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o adwokaturze. Przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, nie określają wysokości stawek w sprawach o unieważnienie paszportu. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r., który stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W ocenie Sądu właściwymi stawkami w sprawie o unieważnienie paszportu będą stawki minimalne w innych sprawach określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie dla których przewidziano stawkę minimalną wynoszącą 480 zł. Wskazać należy, że kurator ustanowiony na podstawie art. 34 kpa w zw. z art. 184 k.r.o. jest uprawniony do reprezentowania nieobecnego w toku całego postępowania administracyjnego, jeżeli nie ustaną przesłanki, na podstawie których doszło do ustanowienia takiego kuratora. Skoro skarżący został ustanowiony na podstawie powołanego postanowienia kuratorem, celem reprezentowania nieobecnej strony postępowania w sprawie o unieważnienie paszportu to powinien uzyskać wynagrodzenie obejmujące reprezentację osoby nieobecnej przed organem właściwym w tej sprawie. Organ powinien rozważyć także i to, iż pomimo, że powołane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. określa wysokość wynagrodzenia kuratora wskazując, że powinno się ono zawierać w przedziale od 60 zł do nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie, określonych w przepisach wykonawczych, a organ uprawniony jest do jego określenia w obszarze wytyczonym tymi kwotami, to nie można uznać, że może to być wynagrodzenie całkowicie dowolne i pozostające poza kontrolą. Aby bowiem kontrola w tym zakresie była możliwa, a także dla realizacji zasady przekonywania, organ powinien wskazać, jakimi kryteriami kierował się przyznając wynagrodzenie w danej wysokości, mając na uwadze regulacje z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie organ nie dokonał oceny nakładu pracy kuratora, czy ilości i rodzaju czynności podjętych przez kuratora, które były konieczne dla wykonania zadań wynikających z tej funkcji oraz poniesionych przez niego wydatków. W tym zaś zakresie skarżący wskazał jakich czynności dokonał w sprawie i jakie wydatki poniósł. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art.119 pkt 2 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku. ----------------------- Sygn.. akt III SA/GI 992/25 Sygn.. akt III SA/GI 992/25 Sygn.. akt 111 SA/GI 992/25