III SA/Gl 997/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 2 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (postanowienia o niedopuszczalności odwołania) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści wniesionej do tut. Sądu skargi K.K. zamieściła dodatkowy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie to powtórzyła następnie na druku urzędowego formularza, czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia 13 czerwca 2011 r. W jego uzasadnieniu powołując się obszernie na poglądy doktryny i orzecznictwa wskazujące na przysługujące każdemu obywatelowi prawo do sądu, które nie może podlegać ograniczeniom z uwagi na kosztowność wymiaru sprawiedliwości, podała, iż sama prowadzi gospodarstwo domowe. Poza domem innych składników majątku nie posiada. Jej źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza, która nie przynosi dochodu. Zatrudnia wszakże cztery osoby, nie mniej jednak podatki, które zapłaciła za ubiegły rok wynosiły: 372.694,00 zł (VAT), 441.113,00 zł (PIT-5L), 2.466,00 zł (PIT-4) oraz 23.969,25 zł (ZUS). Natomiast w bieżącym roku tytułem podatków uiściła następujące kwoty: 216.507,00 zł (VAT), 9.356,93 zł (ZUS), 95.014,00 zł (PIT-5L) oraz 1.805,00 zł (PIT-4). Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia 15 lipca 2011 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku przez: - przedłożenie odpisu bądź kserokopii złożonego za 2010 r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości wszystkich osiągniętych w roku 2010 dochodów lub poniesionych strat; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, podatek od nieruchomości itp., oraz wskazanie źródeł dochodu, z którego te są pokrywane; - przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, natomiast w przypadku gdyby uzyskanie takich wyciągów (w związku z zajęciem) nie było możliwe należało nadesłać zaświadczenie z banku informujące o wysokości zajęć, o sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku; - udokumentowanie aktualnym odpisem z księgi wieczystej lub kopią stosownego aktu notarialnego wielkości posiadanej przez skarżącą nieruchomości wymienionej w rubryce nr 7.1 formularza; - nadesłanie odpisów lub kserokopii składanych w ciągu ostatnich trzech miesięcy, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą deklaracji VAT, a także prowadzonych za wskazany okres ksiąg handlowych bądź podatkowej księgi przychodów i rozchodów, raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów źródłowych wskazujących na stan cywilny skarżącej; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczone zostało w dniu 9 sierpnia 2011 r. do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Do dnia dzisiejszego pozostało ono jednak bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powołanej jako p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie strony od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, iż użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" rozumie się jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca do dnia dzisiejszego nie wykonała wezwania z dnia 15 lipca 2011 r. Wobec powyższego weryfikacja złożonego przez nią oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu spowoduje uiszczenie występujących w sprawie kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu w wysokości 100,00 zł. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku. W orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Tym bardziej, że przedstawione w treści formularza dane odnoszące się m.in. do prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, która nie przynosi dochodu (vide: rubryka nr 10) w kontekście ponoszonych przez nią wydatków (vide: rubryka nr 5), zaliczanych do zwykłych kosztów tejże działalności, w tym podatku VAT, nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Dotyczy to również posiadanych przez stronę składników majątku wymienionych w rubryce nr 7.1 oraz źródeł, z których finansowane są koszty ich bieżącej eksploatacji i w jakiej wysokości. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.