III SA/Gl 999/11
PostanowienieWSA w Gliwicach2011-11-21
Skład orzekający: Barbara Brandys- Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, przysługuje prawo pomocy w pełnym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu), czy też prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od opłat sądowych lub ustanowienie adwokata)?Ratio decidendi
Prawo pomocy w pełnym zakresie przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od opłat sądowych lub ustanowienie adwokata, przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W przypadku posiadania nieruchomości, która nie służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, nawet jeśli jest obciążona hipoteką, sąd może ograniczyć prawo pomocy do zwolnienia od kosztów sądowych, odmawiając przyznania pełnomocnika z urzędu.Stan faktyczny
Skarżący J. O. złożył skargę na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. w przedmiocie rent strukturalnych. Wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, powołując się na niskie dochody (emerytura i renta strukturalna) oraz wysokie koszty utrzymania i leczenia. Posiadał również nieruchomości, które były obciążone hipotekami. Referendarz sądowy przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ale odmówił ustanowienia adwokata. Skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia.Rozstrzygnięcie
Sąd postanowił zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie odmówić prawa pomocy (tj. odmówić ustanowienia adwokata z urzędu).Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Barbara Brandys- Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. O. (O.) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rent strukturalnych w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie odmówić prawa pomocy.
Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika w osobie adwokata
z urzędu.
Żądanie to rozszerzył następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres złożonego wniosku wskazał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
W jego uzasadnieniu wyjaśnił, iż jest osobą rozwiedzioną prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z córką (studentką [...] roku studiów dziennych). Ich jedynym źródłem utrzymania jest emerytura skarżącego w kwocie 1.016,58 zł netto oraz renta strukturalna w kwocie 181,00 netto. Tymczasem ponoszone wydatki za mieszkanie, gaz, energię elektryczną, telefon i Internet wynoszą ok. 800,00 zł. Dodatkowo ze względu na stan zdrowia, ok. 120,00 zł wydaje na zakup niezbędnych leków. Natomiast w rubryce nr 7 formularza podał, iż posiada mieszkanie spółdzielcze o pow. 73 m2, a także dom w budowie stanowiący majątek dorobkowy zgromadzony w małżeństwie lecz ze względu na koszty sądowe jego podział nie został jeszcze dokonany. Ponadto po rodzicach odziedziczył też nieruchomość o pow. 0,8511 ha, w skład której wchodzi dom wybudowany w [...] r.
Postanowieniem z 10 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W pozostałej części odmówił prawa pomocy.
To postanowienie stało się przedmiotem sprzeciwu skarżącego, w którym podniósł, że nieruchomości, których jest właścicielem obciążone są kredytami hipotecznymi.
Na wezwanie Sądu z [...] r. skarżący przedłożył odpisy z ksiąg wieczystych dotyczące dwóch nieruchomości, z których jedna stanowi własność M.O., a druga jest przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącego.
Sąd zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,
poz. 1270 ze zm., odtąd p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu który nie został odrzucony postanowienie referendarza traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie
do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku
w całości. Mając na uwadze wysokość miesięcznych dochodów skarżącego, które kształtują się na poziomie 1.197,58 zł netto, podczas gdy ponoszone tytułem koniecznego utrzymania i leczenia wydatki wynoszą ok. 920,00 zł (por.: dokumenty źródłowe nadesłane do akt o sygn. II SA/Gl 155/11) uznać należało, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym należne opłaty sądowe i wydatki, do których zalicza się również wpis od skargi
w kwocie 100,00 zł. W chwili obecnej nie dysponuje on bowiem wystarczającą kwotą środków pieniężnych na ich poniesienie. Tym bardziej, że jego sytuacja finansowa,
jak wynika z akt administracyjnych, uległa pogorszeniu na skutek obniżenia wysokości dotychczas otrzymywanej renty strukturalnej.
Zarazem jednak nie negując podniesionego w sprzeciwie faktu obciążenia należącej do skarżącego nieruchomości w B. hipotekami z różnych tytułów Sąd zwraca uwagę, że nie stoją one na przeszkodzie w zbyciu lub wydzierżawieniu wspomnianej nieruchomości, która nie służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych skarżącego. Oznacza to, że jakkolwiek skarżący może mieć problemy w zdobyciu w krótkim czasie środków pozwalających na pokrycie wpisu w bieżącej sprawie, zarazem jednak w dalszej perspektywie czasowej byłby w stanie podjąć działania zmierzające do pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika, który na obecnym etapie postępowania nie jest niezbędny. Dlatego też Sąd postanowił ograniczyć prawo pomocy do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych odmawiając przyznania pełnomocnika z urzędu.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 260 w zw. z
art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sąd postanowił orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło