III SAB/Gl 101/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. L. na bezczynność Prezydenta Miasta G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezydent Miasta G. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje Prezydenta Miasta G. do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 3. zasądza od Prezydenta Miasta G. na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 26 lutego 2025r. skarżący P.L. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta G. w załatwieniu jego wniosku z 26 stycznia 2025r. o udzielenie informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że 26 stycznia 2025r. złożył do Urzędu Miasta G., działającego na rzecz Prezydenta pismo zawierające dwie petycje oraz wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej organizacji parkingu giełdy samochodowej, o której mowa w regulaminie parkingów opublikowanym na stronie MZUK, stanowiącym załącznik do uchwały nr [...]. W odpowiedzi udzielonej 31 stycznia 2025r. a więc z zachowaniem terminu wynikającego z udip, Prezydent Miasta poinformował skarżącego, że nie dysponuje danymi objętymi wnioskiem, które znajdują się prawdopodobnie w MZUK, a udip nie nakłada na Prezydenta Miasta obowiązku poszukiwania informacji, której nie posiada. W związku z powyższym, skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie go do udzielenia mu żądanej informacji w terminie 14 dni. Zdaniem skarżącego Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności. MZUK jest bowiem gminną jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, stanowiącą część struktury samorządu miasta. Zatem na Prezydencie jako organie odpowiedzialnym za całość funkcjonowania Gminy ciąży obowiązek skierowania jego wniosku do właściwej komórki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, gdyż Prezydent Miasta nie był zobowiązany do przekazania wniosku miejskiej jednostce organizacyjnej. Jednocześnie bez zbędnej zwłoki powiadomił stronę, że nie jest w posiadaniu informacji oraz o tym, w czyim posiadaniu się ona znajduje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z ze zm., dalej - "k.p.a.") przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el.). Jakkolwiek przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie w przypadku udip dopiero na etapie ewentualnego wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej albo umorzenia postępowania stosownie do art. 16 udip, to – zdaniem Sądu - zasadne i celowe jest zastosowanie ich w drodze analogii także do niezałatwienia w terminie sprawy informacji publicznej. Zagadnienia dot. informacji publicznej reguluje ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 902 – zwana dalej "udip"). Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami udip polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji lub też, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Przy rozpoznawaniu spraw, których przedmiotem jest informacja publiczna na wstępie rozważenia wymaga czy adresat żądania jest właściwy w sprawie jej udostępnienia w myśl udip oraz czy treść informacji mieści się w pojęciu informacji publicznej. Odnośnie tej kwestii stwierdzić trzeba, że adresatem wniosku był Prezydent Miasta, a więc organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, realizującej zadania z zakresu administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Oznacza to, że Prezydent Miasta jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zresztą organ nie kwestionował faktu, że należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do ujawnienia informacji publicznych, a jedynie to, że nią nie dysponuje. Nadto z wnioskiem wystąpiła osoba fizyczna, zatem z pewnością mieści się ona zarówno w ustawowym pojęciu "każdy", jak i Konstytucyjnym "obywatel". Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 udip, informację publiczną stanowi również informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym m.in. o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (pkt 3 lit. a) oraz dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (pkt 4 lit. a tiret pierwsze). Podobnie informacją taką są dane o majątku jednostek samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c udip). Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów. Odnośnie treści żądania, to obejmowało ono udostępnienie organizacji parkingu, wymienionej w regulaminie parkingów giełdy samochodowej, stanowiącym załącznik do uchwały Rady Miasta nr [...]. Zauważyć zatem przyjdzie, że odnosi się ono do treści załącznika do uchwały Rady Miejskiej; przynajmniej organ nie twierdził ani nie wykazał, że jest inaczej. W takim zaś razie niewiarygodne jest stwierdzenie organu, że nie dysponuje informacjami, o których mowa w załączniku do uchwały. Z tego powodu Sąd stwierdził bezczynności organu, o czym orzekł Sąd w punkcie 1. wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Biorąc pod uwagę, że organ nie wykazał w sposób wiarygodny, że istotnie taką informacją nie dysponuje, choć wydaje się, że powinien, jako że odnosi się do treści załącznika do uchwały Rady Miejskiej i określa organizację i zasady korzystania z parkingu stanowiącego mienie gminy, Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem, co może polegać na ujawnieniu interesującej stronę informacji, jak i na przekonującym wyjaśnieniu z jakiego powodu żądaną informacją nie dysponuje. Sąd nie podziela bowiem stanowiska skarżącego, że Prezydenta Miasta jako organ odpowiedzialny za całość funkcjonowania gminy obciąża obowiązek skierowania jego wniosku do właściwej komórki, która jest w posiadaniu odpowiednich danych. Wyjaśniając powyższe wskazać należy, że udip wśród podmiotów zobowiązanych do ujawnienia informacji wymienia nie tylko organy władzy publicznej, ale także podmioty reprezentujące (...) jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (art. 1 ust. 1 pkt 4 udip), co oznacza, że także na takich podmiotach ciążą samoistne obowiązki w zakresie udip, jeśli to one – a nie wójt, burmistrz czy prezydent miasta – są w posiadaniu właściwych danych. Z powyższego wynika zatem, że z woli ustawodawcy obowiązek ujawniania danych stanowiących informację publiczną obciąża także osoby kierujące jednostkami organizacyjnymi samorządu terytorialnego, a nie tylko organ wykonawczy takiej jednostki samorządu terytorialnego. Takie rozumienie cytowanego przepisu wynika nie tylko z zasad wykładni językowej, ale także celowościowej: poszukiwanie interesujących wnioskodawcę danych nakładałoby na organ jst dodatkowe obowiązki, które – po pierwsze - wprost nie wynikają z żadnych przepisów, w tym udip, a – po wtóre - dodatkowo stawiałoby taki organ w roli pośrednika w przekazywaniu informacji, co niewątpliwie nie służy ani szybkości załatwienia sprawy ani właściwemu rezultatowi, np. w sytuacji, gdyby udzielona odpowiedź nie satysfakcjonowała pytającego i wymagała doprecyzowania czy uzupełnienia, a zatem ponownego pośrednictwa organu gminy w jej uzyskaniu od właściwej jednostki. Jednocześnie, działając na podstawie art. 149 § 1a ppsa Sąd nie twierdził, aby bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Pojęcie "rażące" znaczy tyle, co "szczególnie jaskrawe", "ponad miarę". Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej sprawie organ nie pozostawił wniosku strony bez reakcji, lecz go procedował i terminowo udzielił stronie odpowiedzi, co wyklucza możliwość uznania bezczynności za rażąco naruszającą prawo. Sąd zasądził także od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł, na które składa się jedynie wpis od skargi, gdyż skarżący działał osobiście.