III SAB/Gl 136/21
PostanowienieWSA w Gliwicach2022-01-24
Skład orzekający: Anna Apollo, Małgorzata Herman, Magdalena Jankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu w przedmiocie wydania zaświadczenia jest dopuszczalna, jeśli strona nie skorzystała z prawa do ponaglenia?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu w przedmiocie wydania zaświadczenia jest dopuszczalna, jeśli strona, przed jej wniesieniem, skorzystała z prawa do ponaglenia organu. Brak skorzystania z ponaglenia skutkuje niedopuszczalnością skargi na podstawie art. 52 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 PPSA. W przypadku, gdy strona wniesie ponaglenie, skarga na bezczynność jest zasadna, a sąd zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w określonym terminie.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego składanie próśb o kserokopie dokumentów, sposób ich rozpatrzenia i datę poinformowania o decyzji. Po ustnej odmowie wydania zaświadczenia, skarżący złożył skargę na bezczynność organu, nie wnosząc wcześniej ponaglenia. WSA odrzucił skargę z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia. Po uchyleniu przez NSA postanowienia WSA i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, WSA ponownie odrzucił skargę, wskazując na brak ponaglenia. Po kolejnej skardze kasacyjnej, WSA, stosując autokontrolę, uchylił swoje postanowienie, uznał skargę na bezczynność za zasadną i zobowiązał organ do wydania zaświadczenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdził bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S., stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał Dyrektora Aresztu Śledczego w S. do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2022 r. na skutek skargi kasacyjnej R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 września 2021 r. sygn. akt III SAB/Gl 136/21 w sprawie ze skargi R.S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie wydania zaświadczenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 września 2021 r. sygn. akt III SAB/Gl 136/21; 2) stwierdza bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S.; 3) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w S. do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 5) przyznaje radcy prawnemu M.B. od Skarbu Państwa tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w obu instancjach wynagrodzenie w kwocie 516,60 zł (słownie: pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy), w tym 96,60 zł (słownie: dziewięćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.
Postanowieniem z 20 września 2021 r., o sygn. III SAB/136/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie wydania zaświadczenia.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 21 kwietnia 2021 r. o sygn. akt III OSK 4185/21 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 20 października 2020 r., sygn. akt III SAB/Gl 151/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie wydania zaświadczenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Dalej podniósł, że pismem z 8 czerwca 2020 r., skarżący przebywający w Areszcie Śledczym w S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu w związku z jego wnioskiem z 29 maja 2020 r. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego składanie przezeń próśb o umożliwienie wykonania kserokopii dokumentów, sposobu rozpatrzenia prośby i daty poinformowania go o decyzji Dyrektora, jako organu właściwego do jego wydania. Skarżący w uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że kopie dokumentów są mu niezbędne celem przesłania do Sądu. Wniosek złożył do wychowawcy oddz. IV, który poinformował go o odmowie wydania zaświadczenia przez Dyrektora. W ocenie skarżącego, zgodnie z art. 217 § 3 k.p.a., działający jako organ Dyrektor winien wydać zaświadczenie nie później niż w terminie 7 dni. Odmowa wydania zaświadczenia ma natomiast formę postanowienia (art. 219 k.p.a.). Dyrektor nie wydał zaświadczenia ani nie wydał postanowienia, co oznacza, że pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, gdyż w sprawie nie znajduje zastosowanie art. 217 § 2 k.p.a., a dodatkowo skarżący nie wskazał przepisu prawa, który obligowałby organ do wydania wnioskowanego przez skarżącego zaświadczenia. Nie wykazał też interesu prawnego do żądania zaświadczenia o wskazanej treści, który musi mieć uzasadnienie w przepisach materialnych. Organ wyjaśnił, że rozpatrzył wniosek zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2013 r., poz. 647, dalej: "rozporządzenie"), z którego nie wynika obowiązek pisemnego uzasadniania rozstrzygnięć podejmowanych przez Dyrektora jednostki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zaskarżonym postanowieniu z 20 października 2020 r. stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Wskazanym na wstępie postanowieniem Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Stwierdził, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r., co wynika z treści § 2, odnosi się jedynie do wniosków osadzonych dotyczących działalności jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, nie zaś do wydawania zaświadczeń na podstawie art. 217 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek strony w żaden zatem sposób nie dotyczy zdarzeń związanych z działalnością organu, ale odnosi się do potwierdzenia faktu dokonywania przez skarżącego określonej czynności - składania przez niego wniosków o wydanie dokumentów, a także dat dokonywania tych czynności oraz sposobu rozpatrzenia tychże próśb. W niniejszej sprawie nie można zatem przyjąć, że skarga w istocie dotyczy sposobu wykonywania czynności przez Dyrektora Aresztu Śledczego. Okoliczności wskazywane przez Sąd I instancji nie mogły więc stanowić dostatecznej podstawy do uznania, że sprawa nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), a w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z uwagi na podniesione okoliczności, NSA uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania celem dokonania szczegółowej analizy żądania skarżącego zawartego we wniosku z 29 maja 2020 r. i ustalenia, czy w niniejszej sprawie można przyjąć, że organ pozostawał w bezczynności w przedmiocie wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., jak również czy ww. żądanie skarżącego dotyczy potwierdzenia faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 k.p.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym postanowieniem z 20 września 2021 r. ponownie odrzucił skargę.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, bowiem dotyczy działalności organów administracji publicznej, skargę wniesie uprawniony podmiot po wyczerpaniu środków zaskarżenia oraz, gdy spełnia ona wymogi formalne i zostanie złożona w terminie.
Zgodnie z art. 217 § 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Stosownie do art. 217 § 3 k.p.a. zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Natomiast zgodnie z art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W zakreślonym w cyt. przepisem siedmiodniowym terminie Dyrektor AŚ nie wydał ani zaświadczenia zgodnie z żądaniem strony ani postanowienia o odmowie jego wydania, wobec czego strona wystąpiła ze skargą na bezczynność organu.
Sąd jednak zauważył, że stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia.
Dalej stwierdził, że z akt nie wynika, aby strona z tego prawa skorzystała. 29 maja 2020 r. wystąpiła z wnioskiem o wydanie zaświadczenia. 1 czerwca 2020 r. została ustnie poinformowana przez wychowawcę o odmowie wydania zaświadczenia, po czym 8 czerwca 2020 r. złożyła skargę na bezczynność Dyrektora AŚ w S..
Tymczasem zgodnie z art. 52 p.p.s.a.:
§ 1. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
§ 2. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z powyższego wynika, że jeżeli skarżący nie wniesie odwołania, zażalenia lub ponaglenia do organu II instancji i od razu zaskarży do sądu administracyjnego decyzję, postanowienie, przewlekłość lub bezczynność organu, to skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., czemu Sąd dał wyraz w postanowieniu z 20 września 2021 r.
Od powyższego postanowienia, skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, wniósł skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu- pisma z 2 czerwca 2020 r. będącego ponagleniem w myśl art. 37 k.p.a. oraz o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego tytułem udzielonej skarżącemu z urzędu pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, oświadczając, że koszty te w całości nie zostały pokryte przez skarżącego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 52 §1 i §2 p.p.s.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, tj. odrzucenie skargi na bezczynność organu w przedmiocie wydania zaświadczenia (czynności z zakresu administracji publicznej), powołując się na fakt, iż skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia w myśl art. 52 § 2 p.p.s.a., wobec czego skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, podczas gdy w niniejszej sprawie skarżący wniósł ponaglenie do organu II instancji, zatem wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, przez co należy uznać, że skarga R. S. była dopuszczalna i winna zostać rozpoznana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Powyższa regulacja wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych, Sąd I instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.
Usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy Sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por. wyrok WSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 269/16; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie oczywistości mieści się zatem w sferze obiektywnej i łączy się z powinnością wykazania, że powołane podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, bez dokonywania głębszej analizy tekstu powołanych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia. (por. B. Dauter (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 179a p.p.s.a., tezy 1 i 3, LEX 2019 r.).
Zaznaczyć należy, że zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji w jej całokształcie. Sąd ten bowiem nie rozpoznaje skargi kasacyjnej jak Sąd II instancji. Z mocy art. 179a p.p.s.a ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej. (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1291/16).
Dokonując oceny wniesionej przez stronę skargi kasacyjnej w świetle art. 179a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przepisu, z oczywistych względów.
Skarżący wykazał, że przed wniesieniem skargi do Sądu dopełnił koniecznej czynności w postaci ponaglenia organu w sprawie wydania zaświadczenia. Kopię tego ponaglenia pełnomocnik skarżącego przedłożył wraz ze skargą kasacyjną. Uzupełnienie tego koniecznego braku i zarazem wymogu spowodowało stwierdzenie niezasadności odrzucenia skargi na podstawie ww. przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i tym samym celowość uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 179a p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł jak w p. 1) sentencji.
W tym stanie rzeczy rozpoznając skargę na bezczynność organu, Sąd stwierdził jej zasadność.
Skarżący 29 maja 2020 r. wystąpił do Dyrektora AŚ w S.. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia w trybie art. 217 k.p.a. W dniu 1 czerwca 2020 r. skarżący został ustnie poinformowany przez wychowawcę o odmowie wydania zaświadczenia. Skarżący przed złożeniem skargi do Sądu ponaglił organ o wydanie zaświadczenia.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że nie istnieje obowiązek wydania stosowanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Poza tym należy wskazać, iż Sąd ocenia skargę na bezczynność na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy.
W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach.
W przedmiotowej sprawie Sąd zgodnie z art. 190 p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wykonując zatem zobowiązanie nałożone przez Naczelny Sad Administracyjny opisanym wyżej postanowieniem Sąd w pierwszej kolejności zobligowany był zbadać treść żądania skarżącego zawartego we wniosku z 29 maja 2020 r. W ocenie Sądu skarżący jasno w swym wniosku wyartykułował to, czego żąda, a mianowicie wniósł o wydanie zaświadczenia potwierdzającego składanie przez niego próśb o umożliwienie wykonania kserokopii dokumentów, sposobu rozpatrzenia prośby i daty poinformowania go o decyzji Dyrektora, jako organu właściwego do jego wydania. Nie ulegało też wątpliwości Sądu, co zresztą przesądził NSA wskazanym wyżej postanowieniem, że pismo skarżącego winno podlegać ocenie przez pryzmat przepisów k.p.a. W konsekwencji wskazać należy, że zgodnie z art. 217 § 1 i 2 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa albo osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego lub przepisu prawa, który wymaga uzyskania stosownego zaświadczenia, to warunki niezbędne, jakie musi spełnić zainteresowany, by móc otrzymać stosowne zaświadczenie, przy czym warunki te mają podstawowe znaczenie wówczas, gdy organ administracji publicznej w ogóle może uczynić zadość żądaniu wnioskodawcy. Innymi słowy, warunki te mają znaczenie prawne w sprawie o wydanie zaświadczenia, gdy - obiektywnie rzecz ujmując - organ administracji publicznej jest władny zaświadczyć to, o co wnosi osoba zainteresowana (tak WSA w Warszawie w wyroku z 9 stycznia 2020 r., sygn.. akt IV SA/Wa 1962/19). Istotą zaświadczenia wydawanego na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 1 k.p.a. jest potwierdzenie pewnego stanu rzeczy - faktów albo stanu prawnego, którego istnienie jest niewątpliwe, niesporne i wynika z prowadzonej przez dany organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Dotyczy zatem czynności faktycznych administracji, co oznacza, że jest aktem wiedzy, a nie aktem woli. Nie zawiera w sobie elementu władztwa administracyjnego i nie jest nastawione na wywołanie skutków prawnych. Nie ma także charakteru interpretacyjnego, jak i nie kształtuje w sposób jednostronny, władczy sytuacji prawnej podmiotu żądającego wydania zaświadczenia.
Nie sposób też nie zauważyć, że już we wniosku o wydanie zaświadczenia skarżący podał, że jego uzyskanie jest niezbędne celem przedłożenia w Sądzie. Oznacza to, że wykazał interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia. Nie może bowiem budzić wątpliwości przysługujące każdemu obywatelowi wynikające z art. 45 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483) prawo do sądu. Skoro zatem skarżącemu potrzebne jest zaświadczenie celem wystąpienia z żądaniem znajdującym oparcie w przepisach prawa, to w ocenie Sądu ma on interes prawy w uzyskaniu zaświadczenia.
Ponadto, ocenić należało, czy spełnione są przesłanki z art. 218 k.p.a., a to, czy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Sąd rozpoznając sprawę nie jest w stanie stwierdzić dokładnie jakimi rejestrami ewidencjami dysponuje organ. Niemniej jednak skoro skarżący zwracał się do organu z prośbami o sporządzenie kserokopii dokumentów, to organ winien ocenić, czy dane w tym zakresie archiwizuje. Jeżeli tak, to winien rozważyć wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego, a jeżeli nie, to winien wydać stosowne postanowienie w tym przedmiocie.
Nie ulega wątpliwości, że termin, w jakim organ powinien rozpatrzyć wniosek skarżącego wynika z art. 217 § 3 k.p.a. W myśl tego przepisu zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. To w tym terminie organ winien wydać zaświadczenie, bądź wydać postanowienie o odmowie jego wydania. Odmowa wydania zaświadczenia zaś jest zasadna m.in. wówczas, gdy organ, do którego skierowano żądanie wydania zaświadczenia jest niewłaściwy w tej sprawie, lub organ nie dysponuje danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia, lub organ nie może spełnić żądania odnośnie do treści zaświadczenia ze względu na zasób posiadanych danych, lub ze względu na zakaz wynikający z przepisów prawa (tak A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, tom II, s.). Oceniając przez pryzmat powołanych wyżej argumentów procedowanie organu Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się bezczynności, bowiem w wyznaczonym terminie nie wydał zaświadczenia ani też nie wydał postanowienia o odmowie jego wydania. Ograniczył się jedynie do udzielenia skarżącemu ustnej odpowiedzi przekazanej przez jego wychowawcę, zatem nie zachował wymaganej w tym zakresie procedury. W związku z tym Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku wyznaczając w tym celu termin 14 dni od daty doręczenia wyroku wraz z prawomocnym wyrokiem (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a). W ocenie Sądu jednak niewydanie zaświadczenia bądź postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia nie było wynikiem złej woli organu, lecz odmiennej, podważonej później interpretacji przepisów prawa. Organ bowiem działał w przekonaniu, że wniosek podlega załatwieniu w trybie przepisów rozporządzenia w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wniosek skarżącego został załatwiony niezwłocznie, a zatem nie można mówić, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu przysługujące mu wynagrodzenie za zastępstwo procesowe przed Sądem I instancji, powiększone o kwotę podatku od towarów i usług zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło