III SAB/Gl 143/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w S. na bezczynność Starosty B. w przedmiocie informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem, 3. zasądza od Starosty B. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżące Stowarzyszenie [...] w S. pismem z 3 lutego 2024r. złożyło skargę na bezczynność Starosty B. w przedmiocie informacji publicznej. W uzasadnieniu skazało, że pismem z 17 listopada 2023 r, przesłanym drogą elektroniczną do Starosty B. Stowarzyszenie złożyło wniosek o udzielenie informacji publicznej. Zawierał on prośbę o udzielenie informacji o charakterze czynności administracyjnych realizowanych przez Organ Powiatu B. w ramach stosunków administracyjno-prawnych ze stroną tych stosunków: Spółką dla [...] w S.. Organ nie zareagował w jakiekolwiek formie na wymieniony wniosek. Następnie pismem z 2 stycznia 2024 r. Stowarzyszenie ponownie zawnioskowało o udzielenie informacji publicznej opisanej w piśmie z dnia 17 listopada 2023 r. Jednocześnie poinformowało Organ powiatowy, iż nie uzyskało żadnej odpowiedzi na pismo z dnia 17 listopada 2023 r. Organ również nie zareagował w jakiekolwiek formie także na drugie pismo. W tej sytuacji skarga na bezczynność Starosty B. jest konieczna i uzasadniona. W konsekwencji wniosło o nakazanie Organowi załatwienie sprawy w zakreślonym terminie tj. udzielenie informacji publicznej lub wydanie decyzji administracyjnej uzasadniającej odmowę; stwierdzenie, iż nastąpiła rażąca bezczynność Organu; zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi Organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wyjaśnił, że wbrew treści złożonej skargi pismo skarżącego z 17 listopada 2023 r. nie stanowiło wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący zażądał komentarza i oceny wypowiedzi wskazanej z imienia i nazwiska osoby fizycznej która została jak wskazał wnioskujący złożona w toku postępowania prawdopodobnie przed Sądem Rejonowym w Z.. Złożony wniosek nie dotyczył żadnej informacji którą mógłby posiadać organ do którego został skierowany, a w szczególności poruszona materia nie jest informacją publiczną. Opierając się na art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.) i art. 61 Konstytucji RP Organ wskazał, że złożona prośba o dokonanie oceny wypowiedzi (zeznań?) złożonych przed Sądem w toku postępowania sądowego nie tylko nie pozwala na zakwalifikowanie jej jako dotyczące informacji publicznej ale musi być oceniana jako próba uzyskania stanowiska organu publicznego w kwestiach, które do właściwości tego organu nie należą. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do zarzucenia organowi bezczynności w zakresie załatwienia sprawy oraz nakazania załatwienia tejże w okreśłonym terminie . Nie ma również podstaw do zasądzenia od organu kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 przywołanej ustawy). Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 u.d.i.p. stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez przepisy prawa terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana. Bez znaczenia jest również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z brzmieniem § 1b art. 149 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, został upoważniony w kompetencję o charakterze merytorycznym, uprawniającą go do rozstrzygnięcia we własnym zakresie o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Natomiast na podstawie § 2 art. 149 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż skarga na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa (por. np. wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, wyrok NSA z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2603/13;, sygn. akt I OSK 462/10; postanowienie NSA z 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 262/08, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Go 170/16). Natomiast rozważając wniesioną skargę na bezczynność / przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie udostępnienia informacji publicznej, Sąd w pierwszej kolejności ocenia, czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej i czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Przesądzenie powyższego i tym samym uznanie że skarga jest dopuszczalna, pozwala dopiero na przejście do drugiego etapu kontroli - to jest do rozstrzygnięcia, czy w sprawie występuje bezczynność (por. np. postanowienia NSA w sprawach o sygn. akt: I OSK 1475/12, I OSK 1377/12, I OSK 392/12, I OSK 1445/12). W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Starosta B. jest podmiotem zobowiązanym na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p). Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b) i c) udip, udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o danych publicznych, w tym stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego; treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej. Informacja publiczna jest bowiem kategorią obiektywną i zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p jest nią każda informacja o sprawach publicznych, a ocena czy żądanie ma czy nie ma takiego waloru należy do adresata wniosku. Wskazać należy, że załatwienie wniosku w trybie u.d.i.p. winno mieć postać: 1. czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2. pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3. pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej; 4. pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym; 5. decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji; 6. decyzji odmawiając udostępnienia żądanej informacji gdy stwierdzi, że stanowi ona informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. i że nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego. W rozpatrywanej sprawie Skarżący domagał się wnioskiem z 17 listopada 2023 r. udostępnienia informacji o charakterze czynności administracyjnych realizowanych przez Organ Powiatu B. w ramach stosunków administracyjno-prawnych ze stroną tych stosunków: Spółką dla [...] w S.. Organ jednak nie zareagował w jakiekolwiek formie ani na w/w wniosek, ani na pismo z 2 stycznia 2024r. Zatem w kontekście zaistniałych w tej sprawie okoliczności tut. Sąd stwierdził, bezczynność organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Oceniając bowiem czy bezczynność dotknięta była rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. należy mieć na uwadze, że pojęcie to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny, czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, w tym wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19; z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17). Zaakcentować należy, że stosownie do regulacji art. 13 u.d.i.p., określającej terminy załatwiania spraw, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Ust 2 stanowi, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Sąd nie przesądza charakteru wniosku i waloru zawartego w nim żądania, bowiem ocena i kwalifikacja czy wnioskowana informacja ma czy nie charakter publiczny należy do Organu, który winien stosownie do powyższych trybów załatwić sporny wniosek w zakreślonym terminie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zważyć należy, że Organ bez wątpienia dopuścił się bezczynności pomijając wniosek Skarżącego i nie udzielając żadnej na niego odpowiedzi, podczas gdy sprawa mogła być załatwiona bez zbędnej zwłoki. Powyższe zaś przesądza także o tym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszenia prawa, gdyż doszło do sytuacji oczywistej zwłoki w załatwieniu sprawy, niedającej się w racjonalny sposób usprawiedliwić (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. ----------------------- 5