III SAB/Gl 145/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi O. K. na przewlekłość Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy 1) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 2) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) oddala skargę w pozostałym zakresie; 4) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 12 marca 2025 r. O. K. – obywatel Ukrainy (dalej: Strona, Skarżący) – złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów procesowych poprzez przekroczenie terminu do wydania decyzji i sprawa nadal nie została załatwiona, czym naruszono art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 37 § 4, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej k.p.a.). Wobec takiego przekroczenie terminów do załatwienia wniosku wniosła o: stwierdzenie przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu administracji do załatwienia sprawy w terminie 7 dni; przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 5000 zł; zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podkreślił, że Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 30 sierpnia 2021r. Dopiero po 6 miesiącach tj. 21 lutego 2022r. nastąpiło osobiste stawiennictwo w urzędzie. Następnie 30 stycznia 2025r. Strona wniosła o informację o stanie sprawy, a potem ponaglenie. Zaakcentowała, że jej wniosek był złożony przed wejściem w życie ustawy z 12 marca 2022r., a jej przepisy nie mają zastosowania w tej sprawie. Powołała się na regulacje prawne i orzecznictwo. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił ciąg chronologiczny zdarzeń i powołał się na art. 100 d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.; zwana dalej u.o p.o.U.) podkreślając, że jej zakresem objęte są postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców i skoro z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw we wnioskowanym zakresie, i wprowadzone zostało wyłączenie stosowania w tym czasie przepisów o bezczynności i przewlekłości - to tym samym bezzasadny jest sformułowany przez skarżącego zarzut i wnioski skargi. Zaakcentował, że celem w/w regulacji jest umożliwienie dostosowania procedur i funkcjonowania administracji do zaistniałej wyjątkowej sytuacji migracyjnej i nie oznacza zaprzestania przez wojewodę realizacji wniosków pobytowych, które są realizowane zgodnie z kolejnością ich wpływu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wskazuje, że na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl art. 12 § 2 K.p.a. sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. Pojęcie bezczynności czy przewlekłego procedowania w konkretnej sprawie zdefiniowane zostało pośrednio w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., regulującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo wniesienia ponaglenia na bezczynność, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Zatem z bezczynnością czy przewlekłością procedowania organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia albo nie podjął stosownej czynności materialnej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W analizowanej sprawie Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 30 sierpnia 2021r. Dopiero po 6 miesiącach tj. 21 lutego 2022r. nastąpiła możliwość osobistego stawiennictwa w urzędzie. Następnie 30 stycznia 2025r. Strona wniosła o informację o stanie sprawy, a potem ponaglenie. Zauważyć należy, że skoro Strona złożyła wniosek w sierpniu 2021r. tym samym na zmianę ustawowego terminu załatwiania tej kategorii spraw tj. jego przedłużenie albo zawieszenie nie mają wpływu kolejne regulacje art. 100c i 100d u.o.p.o.U, na które powołał się organ w odpowiedzi na skargę. Stosownie do art. 100c tej ustawy: 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę ,b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Norma z art. 100d brzmi analogicznie z tą jedynie różnicą, że bieg terminów na załatwienie ww. nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie do dnia 30 września 2025r. Z powyższego wynika, że przepisy te znajdują zastosowanie tylko do spraw zainicjowanych po 12 marca 2022 r., a nie do wszystkich spraw prowadzonych przez organ. Natomiast wniosek z jakim wystąpił Skarżący złożony był w sierpniu 2021r. i tym samym nie mieści się w zakresach powyższych regulacji prawnych. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził przewlekłość procedowania w sprawie w oparciu o art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie, działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd nie stwierdził, aby przewlekłość ta nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Pojęcie "rażące" znaczy tyle, co "szczególnie jaskrawe", "ponad miarę". Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej sprawie zwłoka organu w załatwieniu sprawy nie wyniknęła z celowego unikania jej załatwienia, lecz wysokiego wpływu wniosków w tym zakresie spraw i błędnego przekonania, że znajdują do niej zastosowanie art. 100c i 100d u.o.p.o.U., tzn. że bieg terminu na jej załatwienie zostaje zawieszony do 30 września 2025r. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność czy przewlekłość, zobowiązuje organ do załatwienia w określonym terminie wniosku. Zatem z uwagi na ilość wpływu niezałatwionych dotąd wniosków cudzoziemców Sąd postanowił zakreślić organowi 14- dniowy termin na załatwienie sprawy Skarżącego. W ocenie Sądu nie było także podstaw do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16). Skarżący uzasadnił żądanie w tym zakresie powołując się na orzecznictwo, rażące naruszenie terminów z k.p.a., konieczność zadośćuczynienia i cel takiej sankcji. Natomiast w żaden sposób nie wskazywała aby okres oczekiwania na załatwienie sprawy pozbawił go możliwości zatrudnienia osób i terminowego wykonywania zobowiązań oraz finalnie utratę korzyści finansowych, co jak można przypuszczać, miało zostać zrekompensowane właśnie przyznaniem od organu sumy pieniężnej. W konsekwencji więc w powyższych zakresach żądań skargę oddalono. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) - ustalonego na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 535). ----------------------- 4