III SAB/Gl 178/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na przewlekłość Wójta Gminy O. w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę. Pismem z 29 sierpnia 2021r. skarżący M.P. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie rozpoznania złożonego przez niego ponaglenia z 16 sierpnia 2021r. Z akt sprawy wynika, że 14 lipca 2021r. skarżący złożył do Rady Gminy skargę na Dyrektora Zakładu Gospodarki Komunalnej. 12 sierpnia tegoż roku został poinformowany, że rozpatrzenie skargi nastąpi do 13 września 2021r., gdyż zachodzi konieczność zajęcia stanowiska przez właściwą komisję Rady Gminy. W piśmie tym został pouczony o prawie do wniesienia ponaglenia, z którego skorzystał składając 16 sierpnia 2021r. pismo w tym przedmiocie. 23 sierpnia 2021r. został poinformowany przez Przewodniczącego Rady, że ponaglenie to będzie rozpoznane na najbliższej sesji Rady Gminy, o której terminie zostanie powiadomiony odrębnie. Pismem z 25 sierpnia 2021r. skarżący został przez przewodniczącego Rady Gminy powiadomiony o posiedzeniu Komisji Skarg, Wniosków i Petycji, zaplanowanym na 2 września 2021r., podczas którego rozpatrywana będzie zarówno skarga na Dyrektora z 14 lipca 2021r., jak i ponaglenie z 16 sierpnia 2021r. Na posiedzeniu tym skarżący był obecny. Mimo tego, pismem z 29 sierpnia 2021r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie ponaglenia. 23 września 2021r. do Sądu wpłynęła uchwała nr [...] Rady Gminy z [...] r., w której uznano skargę strony na Dyrektora [...] za bezzasadną oraz uchwała tegoż organu nr [...] z tej samej daty, w której Rada Gminy stwierdziła, że ponaglenie z 16 sierpnia 2021r. dotyczące przewlekłości Rady Gminy w przedmiocie ww. skargi jest bezzasadne. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy O. - powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA z 13 grudnia 2012r. o sygn. I OPS 3/12, w myśl której uprawnionym do reprezentowania Rady Gminy przed sądami administracyjnymi, jest organ wykonawczy Gminy – wniósł o oddalenie ewentualnie odrzucenie skargi. Stwierdził, że działania Rady Gminy zostały podjęte niezwłocznie, stanowiły możliwe najlepsze rozwiązanie mające na celu wywiązanie się organu z obowiązków proceduralnych, z uwzględnieniem specyfiki organu kolegialnego. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazał, że ponaglenie zostanie rozpoznane na sesji 14 września 2021r., tj. przed datą rozpoznania skargi przez WSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotowa sprawa jest konsekwencją skargi strony na dyrektora gminnej jednostki organizacyjnej z 14 lipca 2021r. Zgodnie z art. 227 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021r. poz. 735)- dalej powoływany jako Kpa, przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Stosownie do art. 229 pkt 3 Kpa organem właściwym do rozpoznania skargi na kierownika gminnej jednostki organizacyjnej jest rada gminy. Po myśli art. 237 § 1 Kpa, organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. Jednak § 4 tegoż artykułu przewiduje i dopuszcza sytuacje, gdy skarga nie zostanie rozpatrzona w terminie jednego miesiąca, gdyż stanowi, że w razie niezałatwienia skargi w terminie określonym w § 1 stosuje się przepisy art. 36-38. Stosownie do art. 36 Kpa: § 1. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. § 2. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Art. 37 Kpa przewiduje prawo do wniesienia ponaglenia zarówno w przypadku bezczynności (tj. niezałatwienia sprawy w terminie), jak i przewlekłości (która ma miejsce wówczas, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej, niż to jest niezbędne do załatwienia sprawy). Kolejne §§ określają obowiązek uzasadnienia ponaglenia i określają tryb postępowania w przedmiocie jego rozpoznania. W szczególności § 5 wskazuje, że organ rozpatruje ponaglenie w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Art. 38 Kpa dotyczy odpowiedzialności pracownika za zwłokę. Odnosząc cytowane regulacje do stanu faktycznego sprawy podnieść należy, że zasadniczo skarga winna być rozpoznana w terminie miesiąca, zatem do 14 sierpnia 2021r. Z zachowaniem tego terminu, bo 12 sierpnia 2021r. Rada Gminy skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 36 § 1 Kpa informując skarżącego o nowym terminie załatwienia sprawy, co zostało uzasadnione koniecznością zajęcia stanowiska przez właściwą komisję i przedstawienie stanowiska Radzie Gminy. Działanie Rady uznać więc należy za zgodne z prawem. Mimo tego, skarżący wniósł ponaglenie i to przewlekłego rozpoznania owego ponaglenia dotyczy skarga. Jak już Sąd wskazał o przewlekłości można mówić, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej, niż to jest niezbędne dla załatwienia sprawy – art. 37 § 1 2 Kpa. A contrario przyjąć należy, że jeśli podejmowane czynności mieszczą się w czasie koniecznym dla jej załatwienia, to nie można mówić o przewlekłości. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na przewlekłość postępowania organu, przedmiotem sądowej kontroli jest więc ocena podejmowanych w toku postępowania działań organu pod kątem zachowania należytej staranności w organizowaniu i prowadzeniu tego postępowania w taki sposób, aby doprowadziło ono w rozsądnym terminie do merytorycznego załatwienia sprawy. Zatem aby skarga na przewlekłość mogła zostać uwzględniona skarżący winien wykazać, że takiej należytej staranności w zorganizowaniu postępowania organ nie dochował, wskutek czego postępowanie było prowadzone dłużej, niż to jest niezbędne do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu z takim stanem nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Faktem jest, że art. 37 § 5 Kpa stanowi o siedmiodniowym terminie dla rozpoznania ponaglenia. Jednak – zdaniem Sądu orzekającego – wykładnia przepisów prawa winna być dokonywana z uwzględnieniem zasady racjonalności ustawodawcy i nie można jej dokonywać w sposób prowadzący do nakładania na adresatów norm prawnych obowiązków niemożliwych do spełnienia. Wyjaśniając powyższe zauważyć należy, że organem właściwym do rozpoznania ponaglenia na działanie rady gminy jest ta sama rada, zatem organ kolegialny. Stosownie do art. 20 ust. 1 zd. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 1372), Rada gminy obraduje na sesjach zwoływanych przez przewodniczącego w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Jednocześnie z § 5 ust. 2 Statutu gminy wynika, że zawiadomienie o zwołaniu sesji przekazuje się radnym oraz wójtowi co najmniej 7 dni przed dniem sesji. Z powyższego wynika, że nie ma realnej możliwości rozpoznania ponaglenia przez Radę Gminy z zachowaniem 7-dniowego terminu, gdyż gdyby nawet Przewodniczący Rady zwołał nadzwyczajną sesję w dniu wpływu ponaglenia (co jest niemożliwe, biorąc pod uwagę możliwość składania pism pocztą elektroniczną poza godzinami pracy Urzędu i w dni wolne od pracy), to musiałby wyznaczyć termin takiej sesji najwcześniej w ósmym dniu (7 dni przed dniem sesji), natomiast rozpatrzenie ponaglenia – zgodnie z literalnym brzmieniem art. 37 § 5 Kpa - winno nastąpić w terminie 7 dni czyli w obrębie tego czasu. Natomiast Statut gminy jest aktem prawa miejscowego i - po myśli art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - źródłem prawa na obszarze jednostki samorządu terytorialnego, w której został ustanowiony. Ponadto zauważyć należy, że wszystkie powyższe rozważania odnoszą się do sytuacji, gdy dochodzi do zwołania sesji nadzwyczajnej. Natomiast strona nie może wymagać od organów gminy zwoływania takich sesji w każdym przypadku, gdy w jej subiektywnym przekonaniu sprawa, z jaką wystąpiła do organu jest szczególnie pilna. W skrajnych przypadkach mogłoby to wręcz doprowadzić do paraliżu jednostki samorządu terytorialnego, gdyby takich skarg, wniosków czy ponagleń wpływało do organu dużo. Rada Gminy przekształciłaby się wówczas z organu obradującego w cyklach co najmniej kwartalnych, w organ obradujący permanentnie. Z pewnością nie takie jest ratio legis terminu do rozpoznania ponaglenia, określonego w art. 37 § 5 Kpa pomijając już dodatkowe koszty i czynności organizacyjne, jakie są związane ze zwołaniem sesji nadzwyczajnej. Ze sposobu procedowania sprawy skargi, jak i ponaglenia wynika, że uzasadnione jest stanowisko organu, który twierdzi, że podejmowane przez Radę działania były staranne, niezwłoczne i zmierzały do jak najszybszego załatwienia zarówno skargi, jak i ponaglenia. Z uwagi na powyższe, Sąd wyraża pogląd, że rozpoznając skargę na przewlekłość w działaniu rady jednostki samorządu terytorialnego należy mieć na względzie kolegialny charakter tego organu i tryb jego działania wynikający z ustawy o samorządzie określonego szczebla (gminnym, powiatowym) oraz obowiązujących na terenie tej jednostki aktów prawa miejscowego, w tym Statutu. O przewlekłości będzie można mówić dopiero wówczas, gdy organ miał realną możliwość załatwienia sprawy procedując ją w zwykłym trybie, lecz bezpodstawnie tego nie uczynił. Taka sytuacja zaś w przedmiotowej sprawie nie zachodzi, zatem na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325) Sąd orzekł o oddaleniu skargi.