III SAB/Gl 242/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2019 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na bezczynność B sp. z o.o. w K. w przedmiocie informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. ,,A’’ S.A. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca spółka) wniosła skargę na bezczynność ,,B’’ sp. z o.o. (dalej: spółka energetyczna) z siedzibą w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, polegającej na odmowie udzielenia skarżącej spółce informacji publicznych, tj. określenia (zgodnie z sub. 3.5. umowy z [...] r.) względnie wydanie innej opinii, analizy, stanowiska lub tym podobnych wydanej przez inżyniera kontraktu dotyczącej występowania w bloku [...] ewentualnej usterki polegającej na okresowej utracie drożności zsypów. Pismem z [...] r. skarżąca spółka skierowała do spółki energetycznej wnioski o udostępnienie na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, określenia (zgodnie z sub. 3.5 umowy z dnia [...] r.), względnie przekazania innej opinii, analizy bądź stanowiska wydanego przez Inżyniera Kontraktu dotyczącego występowania w bloku [...] ewentualnej usterki, polegającej na okresowej utracie drożności zsypów oraz umów zawartych przez spółkę energetyczną z Inżynierem Kontraktu. W odpowiedzi pismem z [...] r. spółka energetyczna w zakresie udostępnienia "umowy na pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu..." dotyczącej inwestycji pn. "budowa nowego bloku ciepłowniczego z kotłem fluidalnym, turbiną ciepłowniczo-kondensacyjną wraz z gospodarkami towarzyszącymi (...)" przekazała skany odpowiednich dokumentów. W zakresie określenia (zgodnie z sub. 3.5 umowy z [...] r.), względnie przekazania innej opinii, analizy bądź stanowiska wydanego przez inżyniera kontraktu dotyczącego występowania w bloku [...] ewentualnej usterki polegającej na okresowej utracie drożności zsypów", spółka energetyczna odmówiła dostępu do żądanego dokumentu twierdząc, iż nie jest on informacją publiczną. Skarżąca spółka wywiodła skargę do sądu administracyjnego na bezczynność spółki energetycznej w udostępnieniu informacji publicznej, polegającą na odmowie udzielania wnioskowanych informacji publicznych, zarzucając naruszenie art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 61 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski poprzez odmowę udostępnienia "określenia (zgodnie z sub. 3.5 umowy z [...] r.) względnie innej opinii, analizy stanowiska lub tym podobnych wydanej przez inżyniera kontraktu dotyczące występowania w bloku [...] ewentualnej usterki polegającej na okresowej utracie drożności zsypów, jako następstwo błędnego zapatrywania, że dokumenty te nie stanowią informacji publicznej, gdy faktycznie dokumenty to stanowią informację publiczną. W związku z powyższym skarżąca spółka wniosła o: 1. zobowiązanie spółki energetycznej do udostępnienia informacji publicznej w zakresie opisanym we wniosku z [...] r.; 2. stwierdzenie, że bezczynność skarżącej spółki miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych; 4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z szeregu dokumentów szczegółowo opisanych w skardze. W odpowiedzi na skargę spółka energetyczna wniosła o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie o jej oddalenie, argumentując, że informacja żądana przez skarżącą spółkę nie mieści się w zakresie przedmiotowym oraz podmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak również z uwagi na brak bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.), nakłada na sąd administracyjny obowiązek zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, tzn. czy nie zachodzi jedna z przesłanek określonych w tym przepisie. Powołany przepis stanowi, że Sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Aby ocenić postępowanie spółki energetycznej w kontekście przewlekłości postępowania, w pierwszym rzędzie ocenić trzeba, czy strona wnosząca skargę na działanie organu była uprawniona do złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej. W ocenie Sądu orzekającego tylko osoby fizyczne i stowarzyszenia są podmiotami uprawnionymi do składania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Przymiotu takiego nie posiadają osoby prawne. Należy tu przypomnieć, iż zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy kto ma w tym interes prawny. Natomiast wedle treści art. 50 § 2 p.p.s.a., inny podmiot, który nie ma interesu prawnego jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego tylko wtedy, gdy to uprawnienie przyznają mu przepisy ustawy. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa zatem ściśle krąg podmiotów, które mogą skutecznie dochodzić swoich spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podmioty takie mają obowiązek wylegitymować się "interesem prawnym", który ma "charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji" (J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2006, s. 134). Interes prawny w ujęciu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest pojęciem obiektywnym, nie wynikającym z subiektywnego przeświadczenia skarżącego czy jego interpretacji przepisów prawa administracyjnego, lecz z konkretnego brzmienia przepisu, który ustanawia dla skarżącego konkretne prawa lub nakłada na niego określone obowiązki. Tak zatem "interes prawny skarżącego jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego lub procesowego (w odniesieniu do postanowień), kształtujących istotę sprawy administracyjnej, w której skarga jest wnoszona i które pozwolą sądowi ocenić, czy skarga jest wniesiona we własnej sprawie oraz interes prawny w doprowadzeniu zaskarżonego aktu lub czynności do stanu zgodnego z obiektywnym porządkiem prawnym" (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2005 s. 214). Bezwzględnie więc podmiot wnoszący skargę musi wylegitymować się interesem prawnym opartym na przepisach prawa. W innym przypadku jego skarga podlega odrzuceniu. W rozpatrywanej sprawie spółka akcyjna, będąca osobą prawną, nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi na bezczynność spółki energetycznej, gdyż przepis art. 2 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, ze zm.), zwanej dalej u.d.i.p., nie przewiduje uprawnienia osoby prawnej do występowania do innego podmiotu, zobowiązanego na podstawie art. 4 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej, o udzielenie informacji. Przypomnieć należy, że przepisy u.d.i.p. są rozwinięciem przepisu art. 61 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Wedle brzmienia art. 61 Konstytucji, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy (ust. 4). Przepis konstytucyjny zatem przyznawał prawo do informacji tylko obywatelom polskim. Obywatelem polskim, zgodnie z unormowaniami rozdziału 2 ustawy z dnia 16 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 28, poz. 353 ze zm.), jest tylko osoba fizyczna, która z urodzenia lub na wniosek nabyła polskie obywatelstwo. Przepis konstytucyjny ograniczał zatem uprawnienia do otrzymania informacji publicznej tylko do osób fizycznych, będących obywatelami polskimi. Przywołany przepis konstytucyjny nie odnosi się do przyznania tego prawa podmiotom gospodarczym, posiadającym status osób prawnych. Przepisy u.d.i.p. są rozwinięciem przepisu konstytucyjnego. Konkretyzują one konstytucyjne uprawnienia obywatelskie. Ustawodawca, używając słowa "każdy" w treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., rozszerza to pojęcie, jednakże w przekonaniu sądu orzekającego może się ono odnosić tylko do stowarzyszeń. (por. wyrok SN z 14.12.2012 r. sygn. I CSK 234/12, publ. LEX 1307997). Należy podnieść, że w dotychczasowym orzecznictwie, sądy administracyjne stosowały wykładnię rozszerzającą przytoczonego wyżej przepisu, uznając, że skoro prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, oznacza to poszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych, w stosunku do art. 61 Konstytucji RP. Użyty w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. zwrot "każdemu" oznacza zarówno osoby fizyczne, osoby prawne, jak i jednostki organizacyjne, niemające osobowości prawnej (por. np. wyrok z 6 września 2016 r. sygn. I OSK 1172/16). Jednak Sąd orzekający nie podziela tego stanowiska. Termin ten nie może odnosić się do osób prawnych, gdyż ustawa ta ma służyć do "bezpłatnego informowania obywateli w sposób i czasie zapewniający aktualną wiedzę o stanie państwa, samorządów i instytucji publicznych oraz ich majątku (Uzasadnienie do poselskiego projektu ustawy o dostępie do informacji publicznej Druk Sejmowy nr 2094, z dnia 30 czerwca 2000 r., s. 18). Celem ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej jest informowanie obywateli o stanie "spraw publicznych", a nie zdobywanie przez organy administracji publicznej informacji od innych podmiotów (por. wypowiedź T. Górzyńskiej zamieszczoną w Biuletynie nr 3614/III kad. Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących prawa obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także dotyczących jawności procedur decyzyjnych /nr 3/). Tak więc, biorąc pod uwagę cel i sens ustawy o dostępie do informacji publicznej, przyjętej dla urzeczywistnienia idei transparentności władzy publicznej, należy wskazać, iż sformułowanie "każdy" oznacza każdego człowieka lub podmiot prawa prywatnego. Takie rozumienie pojęcia "każdemu" potwierdza stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, zaprezentowane w wyroku z dnia 25 maja 2009 r. o sygn. akt SK 54/08 (vide: punkt 2 rozważań - OTK-A 2009/5/69; Dz. U. Nr 84, poz. 713), zgodnie z którym "termin "każdy" obejmuje osoby fizyczne, a także osoby prawne prawa prywatnego w zakresie praw konstytucyjnych, które przysługują osobom prawnym", a nadto zostało potwierdzone przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt: I OSK 1002/09 i I OSK 1003/09, opublikowane w CBOSA). Reasumując spółce akcyjnej nie przysługuje uprawnienie do żądania od spółki energetycznej udzielenia informacji w ramach u.d.i.p., bowiem osoba prawna nie mieści się w kategorii podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, określonych w art. 2 ust. 1 u.d.i.p.. To z kolei powoduje, iż nie ma ona interesu prawnego do złożenia skargi do sądu administracyjnego w zakresie bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.