III SAB/Gl 260/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa B. w przedmiocie informacji publicznej 1. stwierdza bezczynność organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem, 3. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa B. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący K. K. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznych. Wskazał w niej, że 21 marca 2022r. wystąpił do ww. organu z wnioskiem o udostępnienie następujących informacji publicznych: 1/ skanu lokalnej polityki mieszkaniowej Nadleśnictwa (wraz ze sporządzonymi do niej wykazami lokali), zatwierdzonej przez Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych do 31 grudnia 2012r., 2/ skanu lokalnej polityki mieszkaniowej Nadleśnictwa opracowanej do 31 sierpnia 2015r. (wraz ze sporządzonymi do niej wykazami lokali), zatwierdzonej przez Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, o której mowa w zarządzeniu nr 48 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z 19 czerwca 2015r. ws. wprowadzenia "Wytycznych do Zaktualizowanych Polityk Mieszkaniowych dla jednostek Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe na lata 2015-2030", 3/ skanu opracowanego przez Nadleśnictwo Programu Gospodarowania Zasobami Lokalowymi (wraz z wykazami lokali), zatwierdzonego przez Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, o którym mowa w zarządzeniu nr 53 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z 30 lipca 2018r. ws. wprowadzenia "Wytycznych do opracowania Programu Gospodarowania Zasobami lokalowymi w jednostkach organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe". Skarżący podniósł, że pomimo upływu 14 dniowego terminu do udzielenia odpowiedzi, organ nie udzielił żądanej informacji ani w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku, co wskazuje, że dopuścił się bezczynności. Wskutek bezczynności organu skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W oparciu o ww. zarzuty, wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Uzasadniając ten wniosek stwierdził, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, gdyż żądane w treści wniosku informacje nie stanowią informacji publicznej. Wskazał bowiem, że dokumentacja wskazana w treści wniosku strony poza tym, że w części ma charakter archiwalny, to nie obejmuje spraw związanych z wykonywaniem przez Nadleśniczego Nadleśnictwa B. spraw publicznych. Polityka mieszkaniowa stanowi dokument obejmujący wewnętrzne sprawy Lasów Państwowych i nie stanowi o faktach związanych z wykonywaniem władzy publicznej. Dokument taki wytwarzany jest na potrzeby własne i stanowi co najwyżej prognozy związane z planowanym sposobem postępowania jednostek Lasów Państwowych. Po wtóre, informacja nie dotyczy organu zobowiązanego do stosowania, gdyż podmiotem takim jest jedynie podmiot reprezentujący Skarb Państwa, a Nadleśnictwo takim podmiotem nie jest. Konsekwencją faktu, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej jest fakt, że sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Z ostrożności procesowej wskazał, że ewentualna bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, gdyż nieudzielenie informacji nie było działaniem celowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że nie istnieje obowiązek wydania stosownego aktu lub podjęcia określonej czynności. Poza tym należy wskazać, że Sąd ocenia skargę na bezczynność na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 1429) – dalej powoływana jako udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne (...) oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne (...). Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f udip, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują. Przenosząc powyższe regulacje na stan faktyczny przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Jest to największa w Unii Europejskiej organizacja zarządzająca lasami należącymi do Skarbu Państwa (źródło: https://www.lasy.gov.pl/pl/nasza-praca/pgl-lasy-panstwowe/organizacja). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2022r., poz. 672 t.j.) lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Stosownie do ust. 3 i 4: 3. W ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. 4. Nadzór nad Lasami Państwowymi sprawuje minister właściwy do spraw środowiska. Wreszcie stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy o lasach, Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Z powyższego wynika zatem wprost, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe jest państwową jednostką organizacyjną i dysponuje (zarządza) majątkiem publicznym. Zatem pytania dotyczące polityki mieszkaniowej czy programu gospodarowania zasobami lokalowymi oraz wykazów lokali, jako dotyczące majątku Skarbu Państwa pozostającego w dyspozycji Lasów Państwowych, z pewnością stanowią informację publiczną. Natomiast Nadleśniczy jako że jest uprawniony do reprezentacji państwowej jednostki organizacyjnej oraz jest dysponentem środków publicznych, należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, w tym o majątku, którym dysponuje. Wniosek ten wynika w szczególności z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2a ustawy o lasach, zgodnie z którymi Nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu. W szczególności nadleśniczy: 1) reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania; 2a) bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych. Wskazuje to, że w sprawie została spełniona zarówno przesłanka przedmiotowa (żądana informacja ma charakter informacji publicznej), jak i podmiotowa (adresat wniosku należy do grupy podmiotów zobowiązanych do jej udostępnienia). Stosownie do art. 13 ust. 1 udip, informacja publiczna podlega udostępnieniu zasadniczo w terminie 14 dni od wpływu wniosku. Co prawda termin ten może być przedłużony, tym niemniej nie zmienia to zasady, że w podstawowym 14 dniowym terminie organ winien był podjąć reakcję na wniosek – udostępnić ją, wydać decyzję o odmowie udostępnienia, poinformować, że daną informacją nie dysponuje czy wreszcie przedłużyć termin załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca – w zakreślonym terminie organ nie podjął jakiejkolwiek reakcji na złożony wniosek. Trudno zatem przyjąć, że – co z ostrożności podnosił organ w skardze – w sprawie nie zachodzi brak woli załatwienia sprawy. To wskazuje nie tylko, że zasadny jest zarzut bezczynności (czyli że organ nie załatwił sprawy w terminie), ale także, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (z powodu postawienia wniosku strony bez jakiegokolwiek, nawet merytorycznie wadliwego załatwienia), o czym orzekł Sąd w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. Jednocześnie w punkcie 2. Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a., przy czym składa się nie jedynie wpis od skargi, gdyż strony działały osobiście.