III SAB/Gl 274/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.) Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Wójta Gminy G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa; 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy; 3) zasądza od Wójta Gminy G. w na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca K. B. w dniu 5 listopada 2021 roku wystąpiła do Urzędu Gminy G. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Wniosła o sporządzenie wykazu aktualnie obowiązujących dokumentów stanowiących o działaniach, w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19 w roku 2019, oraz w I i II kwartale 2020 roku, a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres mailowy Wnioskodawcy, oraz sporządzenie wykazu dokumentów (w tym również projektów) stanowiących o działaniach na lata nie objęte dokumentami wskazanymi w pkt 1 Wniosku, w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych, a także miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres mailowy Wnioskodawcy. Skarżąca wymieniła przykładowo pewne rodzaje dokumentów, związane z informacjami publicznymi, których udostępnienia się domagała. Wniosek skarżącej miał postać emaila, przesłanego na adres elektroniczny Urzędu Gminy G. 13 grudnia 2021 roku Wójt Gminy G. udzielił skarżącej informacji publicznej, o którą wnosiła, zgodnie z treścią wniosku, przesyłając skany żądanych dokumentów w formie elektronicznej, wraz z pismem przewodnim o sygnaturze [...]. Wcześniej, w dniu 7 grudnia 2021 roku, wobec nieotrzymania odpowiedzi, skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, 2) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 4) przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Uzasadniając te żądania, skarżąca wywiodła, iż w dniu 5 listopada 2021 roku skierowała do organu – w celu pozyskania materiału źródłowego do badań naukowych – wniosek o udostępnienie informacji publicznej w opisanym powyżej zakresie, wybierając jako sposób i formę udostępnienia przesłanie informacji pocztą elektroniczną, względnie poprzez przekazanie informacji poprzez wskazanie linków (hiperłączy) kierujących do żądanych dokumentów. Skarżąca wskazała, że termin udostępnienia informacji upłynął, zgodnie z artykułem 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo przekroczenia tego terminu podmiot zobowiązany nie udzielił skarżącej jakiejkolwiek odpowiedzi. Nie zawiadomił jej również o powodach opóźnienia, nie wskazał terminu przekazania informacji, nie zawiadomił o braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem, nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych z udostępnieniem informacji, nie wskazał zaleceń co do zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej; zdaniem skarżącej można stąd wywieść wniosek, że tego rodzaju okoliczności nie nastąpiły. Pozostawienie wniosku bez odpowiedzi wskazuje jednoznacznie na bezczynność podmiotu. Wnioskodawczyni twierdzi, że przez wzgląd na charakter pracy naukowej wielokrotnie występuje do organów reprezentatywnych samorządu terytorialnego Polski oraz innych podmiotów o udzielenie informacji publicznej. Brak żądanych informacji wiąże się dla wnioskodawczyni z uniemożliwieniem skutecznego zakończenia projektu badawczego oraz czyni materiał źródłowy niepełnym. W ocenie skarżącej na uwagę zasługuje również to, że prowadzone badania dotyczą bezpieczeństwa i zdrowia ludności, co potwierdza szczególną wartość wyników badań wobec ogółu społeczeństwa. Do skargi dołączono kopie licznych wniosków o udostępnienie informacji publicznej, skierowane do wielu gmin, niebędących stronami postępowania. W odpowiedzi na skargę, sporządzoną dnia 15 grudnia 2021 roku, Wójt Gminy G. wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość i stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ wniósł o niewymierzanie mu grzywny, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i o nieobciążanie organu kosztami postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko, organ wskazał, że jego zaniechanie nie miało postaci rażącego naruszenia prawa. Również, zdaniem organu, przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie było znaczne. Nie wynikało ono również z oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy. W istocie opóźnienie wynikło z omyłkowego zaniechania pracownika, odpowiedzi (tj. udostępnienia żądanej informacji publicznej) udzielono skarżącej niezwłocznie po otrzymaniu przez organ skargi. Nie można więc zarzucić, aby organ uchylał się od udzielenia informacji publicznej. Wójt wywodził, że uwzględnienie skargi w zakresie żądania zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej nie może nastąpić, skoro organ nie pozostaje już w stanie bezczynności, a odpowiedź została udzielona. W tym kontekście organ domagał się umorzenia postępowania na zasadzie artykułu 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j., Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga została rozpoznana przez WSA w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 4 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania na skutek złożonej skargi badany jest tylko zarzut bezczynności podmiotu zobowiązanego. Zdaniem Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie jedynie częściowo (pkt 1 wyroku). Sąd dokonując kontroli według wyżej wskazanych kryteriów zauważył, że strona skarżąca przed dniem wyrokowania otrzymała już informację publiczną, której się domagała. Choć więc samo opóźnienie w załatwieniu sprawy pozostaje faktem – niezależnie od jego prawnej oceny – nie jest możliwe, aby sąd administracyjny zobowiązał stronę do wykonania obowiązku, który już wcześniej, przed wydaniem wyroku, został zrealizowany. W tej zatem części skarga nie mogła zostać uwzględniona, a postępowanie należało umorzyć (pkt 2 wyroku). Jeśli chodzi o sam fakt bezczynności, należy w ocenie Sądu zważyć, że postępowanie, którego dotyczy skarga na bezczynność złożona przez skarżącą, jest postępowaniem do pewnego stopnia odformalizowanym, do którego generalnie nie stosuje się ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (dalej k.p.a.), chyba, że miałoby dojść do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Odformalizowanie postępowania w sprawach związanych z informacją publiczną ma jednak swoje granice, wyznaczone obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności przepisami regulującymi ustrój organów administracji publicznej i samorządu terytorialnego. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca w dniu 5 listopada 2021 r wystąpiła o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek nie został jednak skierowany wprost do wójta gminy, a więc organu właściwego do jego rozpatrzenia w myśl art. 26 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dziennik Ustaw z 2020 roku, pozycja 713, ze zm.) dalej jako: u.s.g. Adresatem wniosku skarżącej był Urząd Gminy G. Wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy (art. 33 ust. 1 tejże ustawy), lecz to bynajmniej nie oznacza, aby urząd gminy posiadał status odrębnego organu administracji publicznej, bądź, jak chce profesjonalny pełnomocnik skarżącej, "podmiotu zobowiązanego". To niewątpliwe uchybienie doczekało się próby korekty w treści skargi, gdzie strona przeciwna, w części tytułowej, została nazwana "Urząd Wójta Gminy G.", w dalszej jednak części już jest zwana po prostu Wójtem. Nie przeceniając znaczenia omawianej okoliczności, należy jednak zauważyć możliwy związek pomiędzy dokonanym przez samą skarżącą określeniem adresata podania i terminem jego załatwienia, na który, jak podaje Wójt, miała wpływ niezawiniona pomyłka któregoś z pracowników urzędu gminy. Pomyłka ta mogła zapewne również implikować opóźnienie w przekazaniu sprawy Wójtowi, lecz ani to, ani okoliczność przeciwna nie wynikają z zaprezentowanych przez strony dowodów. Trzeba nadmienić, że do wójta należy z mocy art. 33 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, kierowanie działalnością urzędu gminy i związana z tym odpowiedzialność za wykonywanie zadań publicznych. Od tej odpowiedzialności wójt nie może się zwolnić, aczkolwiek jej podstawa nie pokrywa się w pełni z zarzucaną w skardze. Badając kwestię załatwienia sprawy w ustawowym terminie, Sąd przyjął w tym kontekście, że choć do opóźnienia doszło – termin dokonania czynności materialno – technicznych związanych z udostępnieniem informacji publicznej wynosi 14 dni, licząc od dnia wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej) – to jednak błędne oznaczenie adresata stoi na przeszkodzie dokładnemu i jednoznacznemu określeniu początku biegu tego terminu. Z kolei oddalenie skargi na wskazanej podstawie również było niemożliwe, skoro fakt opóźnienia przyznał Wójt Gminy w treści odpowiedzi na skargę. Prawidłowym rozwiązaniem, mieszczącym się w granicach przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest, zdaniem Sądu, stwierdzenie bezczynności organu bez rażącego naruszenia prawa (pkt 1 wyroku). Należy dodać, że w przypadku skarg na bezczynność w sprawach z zakresu informacji publicznej, w przypadku udzielenia przez podmiot zobowiązany informacji w terminie określonym w art. 13 ust. 1 lub ust. 2u.d.i.p., przedmiotem kontroli sądu jest prawidłowość udzielonej informacji, a więc po pierwsze, czy odpowiada ona treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz po drugie, czy podmiot zobowiązany prawidłowo ustalił, że żądane dane nie mieszczą się w zakresie pojęcia "informacja publiczna" lub że część z nich nie podlega ujawnieniu. W sytuacji, gdy sąd administracyjny uzna, że podmiot zobowiązany błędnie uznał, że określone dane nie stanowią informacji publicznej lub nie podlegają udostępnieniu - wówczas sąd powinien uznać, że organ znajduje się w bezczynności i zobowiązać go do udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2019 r. I OSK 2685/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zaś gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 20 czerwca 2002 r., II SA/Lu 507/02). W omawianym przypadku nie było sporne, że skarżąca domagała się udostępnienia jej informacji należących do kategorii informacji publicznych oraz że informacje te zostały jej, choć z opóźnieniem, udostępnione. Rozpatrując sprawę Sąd stwierdził, że organ wprawdzie pozostawał przez pewien czas w bezczynności, lecz z opisanych wyżej przyczyn bezczynność ta nie przybrała postaci rażącego naruszenia prawa. Organ wykonał ustawowy obowiązek udzielenia informacji publicznej, zgodnie z wnioskiem skarżącej, lecz uczynił do dopiero po otrzymaniu odpisu skargi, a więc z przekroczeniem ustawowego terminu. Opóźnienie jednak nie było znaczne. Nadto do nieudostępnienia doszło w wyniku omyłkowego zaniechania pracownika organu, który nie uchylał się od udzielenia informacji publicznej. Dlatego też skarga ta jest częściowo zasadna. Nie miały dla sprawy znaczenia argumenty, zaprezentowane przez skarżącą, dotyczące jej pracy naukowej. Skoro wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie podlega rozpatrzeniu w oparciu o kryteria interesu prawnego, to konsekwentnie należy przyjąć, że istnienie po stronie wnioskodawcy takiego interesu nie może prowadzić do rozpoznania wniosku w jakimś szczególnym, pozaustawowym trybie. Orzekając o kosztach postępowania, Sąd miał na względzie, że w chwili udzielania odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, spór przed sądem administracyjnym był już zawisły. Dlatego to, na mocy przepisów dotyczących kosztów postępowania sądowego, żądanie ich zasądzenia było uzasadnione. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji. ----------------------- 6