III SAB/Gl 30/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska- Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys- Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na bezczynność B stowarzyszenie zwykłe w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza bezczynność stowarzyszenia, oraz że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązuje stowarzyszenie do rozpoznania wniosku strony skarżącej w terminie 14 dni. "A" sp. z o.o. w Z. (dalej: Strona, skarżąca spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę z [...] r. na bezczynność "B" (dalej: Stowarzyszenie) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Pismem z [...] r. "A" sp. z o.o. w Z. wniosła o udzielenie następujących informacji: 1. W jakim zakresie Stowarzyszenie korzystało w okresie od 30.05.2016 r. do dnia 30.07.2018 r. ze środków publicznych, z jakich tytułów, w jakiej wysokości? 2. Czy Stowarzyszenie zobowiązane zostało do zwrotu dotacji na realizację zadania publicznego "Segregujemy i odzyskujemy", z jakiej przyczyny, w jakiej wysokości, czy dokonano zwrotu, czy toczy się w tym zakresie postępowanie egzekucyjne? 3. W jakiej wysokości Stowarzyszenie uzyskało środki pochodzące ze zbiórek publicznych w roku 2016, 2017 i do 30 lipca 2018 roku? 4. Wniosła o udostępnienie kopii sprawozdań obejmujących rozliczenie środków pochodzących ze zbiórek publicznych w roku 2016, 2017 i do 30 lipca 2018r., obejmujące zadania i wydatki, na które w/w środki były wydatkowane? Strona skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, iż ww. informacje są szczególnie istotne dla interesu publicznego. Stowarzyszenie powołuje się na realizację działalności pożytku publicznego, co wymaga transparentności podejmowanych działań. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż Stowarzyszenie przekazuje do wiadomości publicznej jedynie część informacji, uniemożliwia to opinii publicznej pełną ocenę komentowanych przez Stowarzyszenie spraw. Nieodzowne jest wyjaśnienie opinii publicznej jak Stowarzyszenie realizuje wymagania i cele regulaminowe, w jaki sposób organizuje działalność. Stowarzyszenie nie opublikowało w jakiejkolwiek postaci sprawozdań z własnej działalności oraz rozliczeń pozyskanych środków. Dodatkowo skarżąca spółka wniosła o przesłanie powyższych informacji drogą elektroniczną. Pismem z [...] r. zatytułowanym "Odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej" Stowarzyszenie poinformowało, że w okresie zakreślonym we wniosku o udostępnienie informacji publicznej Stowarzyszenie korzystało ze środków publicznych w zakresie działalności w sferze zadań publicznych, zbieżnej z celami działalności stowarzyszenia wymienionymi w Regulaminie: promowania postaw ekologicznych, działalności na rzecz rodziny, macierzyństwa, rodzicielstwa, upowszechniania i ochrony praw dziecka, upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji: - z tytułów wsparcia realizacji zadań publicznych mieszczących się w zakresie celów działalności Stowarzyszenia, na podstawie złożonych wniosków o wsparcie realizacji zadań publicznych, podpisanych umów i przyznanych dotacji; - w wysokości zgodnej z przedłożonymi wnioskami o wsparcie realizacji zadań publicznych i podpisanymi umowami. Dodatkowo Stowarzyszenie pismem z [...] r. powiadomiło stronę, iż nie dysponuje informacją publiczną w zakresie pkt 2-4 wniosku. Pismem z [...] r. strona skarżąca reprezentowana w sprawie przez fachowego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu skarżąca spółka wskazała, że bezczynność Stowarzyszenia prowadzi do naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6 ustawy z 6 września 2001r. o udostępnienie informacji publicznej oraz art. 4a i 4b ustawy z 24 kwietnia 2003r. o pożytku publicznym i wolontariacie, a to poprzez: - brak udostępnienia wnioskowanej przez Skarżącą informacji dotyczącej gospodarowania środkami publicznymi, - udzielenia przez Stowarzyszenie odpowiedzi ogólnikowych i wymijających, nieadekwatnych do złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, oraz wniosła o zobowiązanie Stowarzyszenia do udzielenia informacji na wniosek Skarżącej z [...] r. w zakresie dotyczącym pkt 1 i 2 tego wniosku. Pełnomocnik skarżącej spółki powołując się w uzasadnieniu skargi na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz wojewódzkich sądów administracyjnych zauważył, iż Stowarzyszenie nie udzieliło stronie skarżącej odpowiedzi adekwatnej do treści wniosku. Udzielona odpowiedź ma charakter ogólnikowy, niepełny oraz wymijający, co pozwala mówić o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Pełnomocnik wskazał, że Stowarzyszenie nie odpowiedziało na zadane we wniosku pytania. Podkreślił także, że organ zobowiązany do udzielenia informacji dopuszcza się bezczynności nie odpowiadając konkretnie na pytanie o to w jakiej wysokości wydatki określonej kategorii zostały zaplanowane w uchwale budżetowej. Następnie pełnomocnik skarżącej spółki powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne argumentował, że o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej świadczy nie tylko brak udzielenia informacji, ale także przedstawienie informacji innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku. Końcowo pełnomocnik skarżącej dodał, że w niniejszej sprawie Stowarzyszenie formułuje odpowiedź unikającą odpowiedzi na zadane pytanie, odpowiada w sposób powodujący, że Skarżąca jako wnioskodawca nie uzyskuje informacji o oczekiwanej treści. Stowarzyszenie nie wskazuje konkretnie w jakiej wysokości korzystało ze środków publicznych. Pełnomocnik podkreślił, iż między odpowiedziami wyrażonymi w dwóch pismach Stowarzyszenia z [...] r. zachodzi sprzeczność i niekonsekwencja. Zaznaczył także, iż bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji w niniejszej sprawie jest tym dalej idąca, iż dotyczy podmiotu, który powołuje się często na zasadę przejrzystości działań w sferze publicznej. Stowarzyszenie występujące w niniejszej sprawie jako organ administracji nie udzieliło odpowiedzi na powyższą skargę pomimo trzykrotnego wezwania tutejszego Sądu, jak również po wymierzeniu przez Sąd postanowieniem z 10 kwietnia 2019 r. grzywny w wysokości 100 zł. W nadesłanych wraz ze skargą aktach administracyjnych oprócz wniosku z [...] r., dwóch pism z [...] r. oraz pisma tut. Sądu z 25 października 2018 r. przekazującego skargę organowi nie ujawniono żadnych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 t.j. ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a art. 149 p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b omawianego przepisu stanowi, że Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie § 2 art. 149 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Prawo do informacji zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ust. 1, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), zwanej dalej u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Informacją publiczną jest zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych. Podkreślić też należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. W niniejszej sprawie niesporne jest, że Stowarzyszenie z uwagi na dysponowanie majątkiem publicznym jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Nadto, nie budzi wątpliwości, że dane dotyczące przyznanych stowarzyszeniu dotacji oraz dotyczące ich zwrotu o udostępnienie, których strona skarżąca zwróciła się wnioskiem z [...] r., stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów tej ustawy, albowiem dotyczą majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach (art. 6 ust. 1 pkt 5d u.d.i.p.). Spór istnieje co do tego, czy stowarzyszenie wywiązało się z obowiązku udostępnienia informacji publicznej, przekazując skarżącemu żądane informacje. Przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Mając zatem na względzie treść powyższego przepisu Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność Stowarzyszenia, zakreślił organowi termin 14-dniowy do rozpoznania wniosku, liczony od dnia doręczenie prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że skarżący domagał się udzielenia następujących informacji: 1. W jakim zakresie Stowarzyszenie korzystało w okresie od 30.05.2016 r. do 30.07.2018 r. ze środków publicznych, z jakich tytułów, w jakiej wysokości? 2. Czy Stowarzyszenie zobowiązane zostało do zwrotu dotacji na realizację zadania publicznego "Segregujemy i odzyskujemy", z jakiej przyczyny, w jakiej wysokości, czy dokonano zwrotu, czy toczy się w tym zakresie postępowanie egzekucyjne? 3. W jakiej wysokości Stowarzyszenie uzyskało środki pochodzące ze zbiórek publicznych w roku 2016, 2017 i do 30 lipca 2018 roku? 4. Wniosła o udostępnienie kopii sprawozdań obejmujących rozliczenie środków pochodzących ze zbiórek publicznych w roku 2016, 2017 i do 30 lipca 2018r., obejmujące zadania i wydatki na które w/w środki były wydatkowane? Zakres żądanych danych nie pozostawia wątpliwości, albowiem wyraźnie we wniosku wskazano, co jest przedmiotem zainteresowania wnioskodawcy. Sąd w składzie obecnym nie ma wątpliwości, że świetle ustaleń faktycznych uznać należy, że organ pozostaje w bezczynności w udzieleniu skarżącej spółce wnioskowanych informacji w zakresie objętym wnioskiem. Oczywistym dla Sądu jest, że zakres wniosku z [...] r. jest znacznie szerszy od udzielonej odpowiedzi. Organ jednak nie udzielając odpowiedzi na skargę poprzez odniesienie się do jej zarzutów pozbawił się uprawnienia do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie. Sąd natomiast w oparciu o nadesłane przez organ akta administracyjne i argumentację zawartą w skardze nabrał przekonania o zasadności skargi. Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U.2019.351 t.j. ze zm.) zasady rzetelnego i jasnego prowadzenia księgowości wymagają ewidencjonowania między innymi takich zdarzeń jak wpływ środków finansowych jak i ich rozchód. Stowarzyszenie zwykłe jako podmiot organizacyjny ma obowiązek prowadzenia księgowości co najmniej w formie uproszczonej ewidencji przychodów i rozchodów. Takie prowadzenie ewidencji jest uproszczone lecz sformalizowane. Uproszczona ewidencja obejmuje zbiory zapisów, obrotów (sum zapisów), które tworzą: 1. zestawienie przychodów i kosztów; 2. zestawienie przepływów finansowych; 3. karty przychodów pracownika; 4. wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych związanych z prowadzoną działalnością. Uproszczona ewidencja zawiera także sporządzony w języku polskim, opis zasad jej prowadzenia. Dopuszczalne jest jednocześnie prowadzenie jej zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej. W świetle powyższych informacji trudno przyjąć za wiarygodne, że Stowarzyszenie nie posiada informacji na temat swoich przychodów a nawet ewentualnej egzekucji należności. Zatem stwierdzić należy, że nie udzielając kompletnej odpowiedzi na wniosek skarżącej spółki z [...] r. Stowarzyszenie nie wykonało ciążącego na nim obowiązku, gdyż informacje takie wbrew twierdzeniom zawartym w piśmie z [...] r. posiadać powinno. Rozpatrując przedmiotowy wniosek Stowarzyszenie mogło albo udostępnić żądaną informację lub też, kierując się dyspozycją art. 5 u.d.i.p., odmówić w drodze decyzji jej udostępnienia z uwagi na ograniczenia wynikające z przepisów o ochronie informacji niejawnych lub o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Brak udostępnienia informacji publicznej w żądanym zakresie powoduje, że Stowarzyszenie pozostaje w bezczynności. W świetle powyższych ustaleń skargę na bezczynność Stowarzyszenia w rozpoznaniu wniosku Skarżącej z [...] r. o udostępnienie informacji publicznej należy uznać za uzasadnioną. Sąd ponadto stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 grudnia 2017r., sygn. IV SAB/Po 72/17). Tak w niniejszej sprawie nie było. Stowarzyszenie zareagowało na wniosek i udzieliło odpowiedzi w zakreślonym terminie. Mimo, że Stowarzyszenie w istocie zajęło stanowisko jedynie odnośnie części wniosku, to jednak nie można mu zarzucić lekceważenia pytającego czy też braku reakcji na zadane pytanie. Nie jest rażącym naruszeniem prawa udzielenie odpowiedzi w takim zakresie, w jakim organ uważa, że jest kompletna, tym bardziej, że Stowarzyszenie nie jest organem administracji publicznej sensu stricto lecz stosownie do art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2015, poz. 1393 ze zm.), jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych, które co do zasady opiera działalność na pracy społecznej swoich członków. Nie sposób tym samym do stowarzyszenia odnosić analogiczne standardy wymagań, jakie stawiane są organom administracji publicznej. Wobec powyższego orzeczono jak w pkt II wyroku. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak sentencji wyroku.