III SAB/Gl 32/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi "A". Sp. z o.o. w L. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. J. K. w przedmiocie informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2) oddala skargę w pozostałym zakresie; 3) zasądza od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. J. K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z [...] r. skarżąca "A" Sp. z o.o. wniosła skargę na bezczynność Komornika Sądowego zarzucając w niej nierozpatrzenie przez Komornika wniosku z [...] r. o udzielenie informacji o ubezpieczycielu, z którym zawarł on obowiązkową umowę ubezpieczenia i nr. polisy. W skardze zażądała: 1/. zobowiązania Komornika do rozpoznania wniosku z [...] r., 2/. stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3/. przyznania sumy pieniężnej, 4/. zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że pismem z [...] r. wystąpiła o udzielenie ww. informacji i do dnia złożenia skargi Komornik nie podjął w tej sprawie jakiejkolwiek czynności. Zdaniem strony, bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż komornik z racji swych kwalifikacji winien znać i stosować prawo, a sporna kwestia jest przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych, co pozwoliło komornikowi ustalić obowiązki, jakie na nim ciążą. Brak reakcji stanowi zignorowanie wniosku strony. Nadto skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na spór skarżącej z Komornikiem brak podjęcia czynności jest swego rodzaju szykaną względem strony. Natomiast bezczynność Komornika skutkuje brakiem możliwości zgłoszenia przez skarżącą roszczenia odszkodowawczego, powstałego w związku z zaniechaniami organu egzekucyjnego w toku prowadzonych przez niego czynności. Wyjaśniła, że nie składała do organu ponaglenia, gdyż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dot. informacji publicznej nie jest to konieczne dla skutecznego wywiedzenia skargi. W odpowiedzi na skargę Komornik wniósł o jej oddalenie w całości. Stwierdził, że skarga jest bezprzedmiotowa, gdyż skarżąca żądała informacji, które nie stanowią informacji publicznej; nie wskazała też adresu, na jaki odpowiedź miałaby być udzielona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2018r., poz. 1330 ze zm., dalej "u.d.i.p.") nie definiuje pojęcia bezczynności, zatem należy tej definicji poszukiwać przez analogię w innych przepisach. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. (bezczynność). Z bezczynnością mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ będąc do tego zobowiązanym, w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo zaistnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji lub podjęciem innych czynności. Tak więc – mówiąc w skrócie - warunkiem stwierdzenia bezczynności jest sytuacja, gdy organ nie czyni tego, do czego jest zobligowany przepisami prawa. Stosownie natomiast do owych przepisów szczególnych, powołanych w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. czyli art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (...). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Zatem bezczynność w sprawach informacji publicznej polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia takiej informacji nie podejmuje tej czynności w terminie wskazanym w u.d.i.p., ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Natomiast w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, w celu chronienia się przed zarzutem bezczynności, adresat wniosku winien pisemnie poinformować wnoszącego podanie o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Z powyższego wynika, że organ, do którego wnioskodawca skierował wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie może go zignorować pozostawiając go bez żadnego rozpatrzenia. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby Komornik wydał decyzję administracyjną albo w jakikolwiek sposób poinformował Spółkę o zajętym stanowisku. W odpowiedzi na skargę Komornik stwierdził, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Tym niemniej, z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wnika, nawet jeśli adresat wniosku uważa, że informacja nie posiada waloru informacji publicznej zobowiązany jest poinformować o tym wnioskodawcę, czego w przedmiotowej sprawie nie uczynił. Skoro bowiem sprawa dotyczy wiadomości niemających charakteru informacji publicznej, to nie ma podstaw do procedowania jej w trybie u.d.i.p., ale winna ona być załatwiona w terminie określonym w art. 35 lub wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Zatem – nie wnikając w to, czy merytorycznie prawidłowe jest stanowisko organu co do tego, że informacja objęta wnioskiem istotnie nie posiada waloru informacji publicznej, co na tym etapie sprawy byłoby przedwczesne – zarzut bezczynności rozumiany jako brak rozpatrzenia wniosku czy to w trybie u.d.i.p. czy K.p.a. okazał się trafny, gdyż udzielenie wnioskodawcy informacji o sposobie jego załatwienia było zasadne. Nadto Komornik podniósł, że we wniosku nie wskazano, na jaki adres winna być przesłana odpowiedź. W tej kwestii zauważyć należy, że we wniosku o udostępnienie danych znalazła się dyspozycja: "Informację proszę o przesłanie w ciągu 7 dni na adres Spółki", a w treści pisma wnioskodawca podał sygnaturę akt sprawy egzekucyjnej prowadzonej przez Komornika, do którego skierowany został wniosek oraz sygnaturę sprawy sądowej, co stanowi wskazanie adresu strony właściwego dla doręczeń. Zatem adres wnioskodawcy był w posiadaniu organu. Z uwagi na powyższe w pkt. 1. wyroku, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rozważając tę kwestię, Sąd miał na uwadze, że w orzecznictwie wskazuje się na stopniowanie naruszeń prawa: od "zwykłego", przez "naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy", aż po "rażące naruszenie prawa", konstatując, że to ostatnie stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa, a utożsamianie tego pojęcia z każdym naruszeniem prawa nie jest słuszne. Z treści odpowiedzi na skargę nie wynikało bowiem, aby nieudzielenie odpowiedzi wynikało z zamiaru zignorowania wniosku, a raczej z błędnego przekonania Komornika, że w sytuacji, gdy uznał on, że dana informacja nie jest informacją publiczną, to nie ma obowiązku podjąć żadnych dalszych czynności. Jednocześnie Sąd nie przyznał skarżącej sumy pieniężnej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16). Ponieważ w niniejszej sprawie okoliczności takich nie stwierdzono, a zwłoka wynikała nie z zamiaru uniknięcia załatwienia sprawy lub lekceważenia obowiązków przez organ, co uzasadniałoby zastosowanie środka dyscyplinującego, lecz z błędnego przekonania o zbędności działań, Sąd także w tym zakresie oddalił skargę. Końcowo Sąd wyjaśnia, że analizując zagadnienie legitymacji skarżącej do wystąpienia ze skargą na bezczynność Sąd oparł się na treści art. 103 § 1 w zw. z art. 104 K.c., uznając, że w istocie osoba fizyczna składająca wniosek o udzielenie informacji działała jako reprezentant Spółki. Stosownie bowiem do art. 104 K.c. jednostronna czynność prawna dokonana w cudzym imieniu bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w cudzym imieniu, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umocowania. Natomiast w myśl art. 103 § 1 K.c. jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta. Odnosząc cytowane regulacje do stanu faktycznego sprawy Sąd uznał, że Spółka składając skargę i stwierdzając, że "skarżąca wystąpiła do komornika o udzielenie informacji ..." (akapit 1. uzasadnienia skargi) w istocie potwierdziła czynność dokonaną przez osobę fizyczną podpisaną pod wnioskiem, a skarżony organ na to się zgodził. W odpowiedzi na skargę odniósł się bowiem merytorycznie do skargi stwierdzając, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, a jednocześnie nie podniósł kwestii formalnych, w szczególności braku tożsamości pomiędzy wnioskodawcą a skarżącą Spółką czy też braku umocowania osoby fizycznej do działania w imieniu skarżącej. Końcowo Sąd podkreśla, że na obecnym etapie sprawy nie przesądza o tym, czy żądana informacja wina być udostępniona jako informacja publiczna, czy też nie, jednak wniosek winien być rozpatrzony a informacja o sposobie tego rozpatrzenia – przekazana stronie. Z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, gwarantujących obywatelom prawo do uzyskiwania informacji, 14 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.