III SAB/Gl 4/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "A" na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2) stwierdza, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zobowiązuje Wójta Gminy P. do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej z [...] r. w terminie 7 dni od dnia doręczenia akt z prawomocnym wyrokiem, 4) przyznaje stronie skarżącej od Wójta Gminy P. sumę pieniężną w wysokości 100 zł (słownie: sto złotych), 5) zasądza od Wójta Gminy P.na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNENIE Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 67/19 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 4 lipca 2018r. sygn. akt IV SAB/Gl 110/18 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi, a także zasądził na rzecz strony zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu NSA przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że wnioskiem z [...] r. skarżące Stowarzyszenie "A" w J. zwróciło się do Wójta Gminy P. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie" przewidzianego ustawą z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. 2017, poz. 1840 ze zm.). Pismem z [...] r. Stowarzyszenie "A" w J. wniosło skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu tego wniosku. Zarzucono naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2016 r., poz. 1764 ze zm.) dalej zwanej "u.d.i.p.". Podano, że do dnia złożenia skargi podmiot zobowiązany nie udostępnił wnioskowanej informacji, nie powiadomił o powodach opóźnienia ani o terminie, w jakim udostępni informację. Nie wydał też w tym zakresie decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę Wójt wyjaśnił, że udzielił odpowiedzi na wniosek z [...] r. pismem nr [...] wysłanym [...] roku na adres elektroniczny, z którego wysłano ten wniosek, tj. [...]. WSA w Gliwicach wyrokiem z 4 lipca 2018r. sygn. akt IV SAB/Gl 110/18 oddalił skargę jako niezasadną. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie można uznać, że organ pozostawał w bezczynności, bowiem skarżące Stowarzyszenie w dniu wniesienia skargi dysponowało pełną informacją w zakresie objętym wnioskiem z [...] r., co wynika z załączonych do skargi dokumentów w postaci kserokopii pisma nr [...] wysłanego [...] r. oraz kserokopii umowy z [...] r. w zakresie opieki nad bezdomnymi psami i ich wyłapywania. Skargę kasacyjną na ten wyrok złożyło Stowarzyszenie "A", zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że WSA przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, że skarżące Stowarzyszenie w dniu wniesienia skargi dysponowało treścią odpowiedzi na wniosek, bowiem do skargi dołączyło kopię pisma [...] wysłanego [...] r. oraz kopię umowy z [...] r., podczas gdy do skargi wymienionych dokumentów nie dołączono, bowiem Stowarzyszenie nimi nie dysponowało w dacie złożenia skargi. Nadto Stowarzyszenie zarzuciło, że we wniosku z [...] r. podany został adres, na który powinna zostać wysłana odpowiedź, tj. [...]. Organ wysłał ją natomiast na adres [...]. Wyjaśniono, że charakter techniczny tej skrzynki, służącej do wysyłki korespondencji wedle listy mailingowej, wyklucza możliwość przesłania zwrotnie na ten adres odpowiedzi, o czym nadawca został poinformowany w wiadomości wygenerowanej przez system o niemożności doręczenia wiadomości w ten sposób. Podniesiono, że organ, pomimo otrzymania takiej informacji zwrotnej, a także wysłanych przez skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie pism sygnalizujących brak otrzymania odpowiedzi na wniosek, nie wysłał tej odpowiedzi raz jeszcze, tym razem na poprawny adres. Nie załatwił tym samym wniosku w sposób określony przez wnioskującego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazanym na wstępie wyrokiem I OSK 67/19 uchylił zaskarżony skargą kasacyjną wyrok WSA w Gliwicach i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że ustalony przez Sąd stan faktyczny, który jest podstawą rozstrzygnięcia musi wynikać z materiału dowodowego zebranego w sprawie lub z okoliczności, które nie są sporne między stronami. Sąd pierwszej instancji przyjął, że "żądana we wniosku z dnia [...] r. informacja została przez Wójta Gminy P. udzielona w pełnym zakresie, lecz błędnie została wysłana na adres elektroniczny, z którego Prezes Stowarzyszenia "A" wysłała w dniu [...] r. wniosek o udzielenie informacji publicznej". Dalej Sąd zauważył, "że skarżący w dniu wniesienia skargi dysponował pełną informacją w zakresie objętym wnioskiem z dnia [...] r., co wynika z załączonych do skargi dokumentów w postaci kserokopii pisma nr [...] wysłanego w dniu [...] r. oraz kserokopii umowy z dnia [...] r. w zakresie opieki nad bezdomnymi psami i ich wyłapywania". Ta konstatacja Sądu doprowadziła go do stwierdzenia, iż nie można uznać, że organ pozostawał w bezczynności, dlatego Sąd oddalił skargę. Tymczasem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do wniosku, który sformułował Sąd pierwszej instancji. Z akt sprawy nie wynika, aby Stowarzyszenie w dniu wniesienia skargi dysponowało pełną informacją w zakresie objętym wnioskiem z [...] r. Jak trafnie podniosło skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że Stowarzyszenie dysponowało żądanymi informacjami, podczas gdy co prawda zawierające je pismo znajdowało się w aktach sprawy, ale zostało złożone przez organ i to dopiero w toku postępowania sądowego. Skoro zatem brak było podstaw do uznania, że na dzień wniesienia skargi Stowarzyszenie dysponowało pełną informacją, to brak było również podstaw do oddalenia skargi na bezczynność organu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Odnośnie wysłania informacji na błędny adres NSA wyjaśnił, że nie można przyjąć, że odpowiedź podmiotu zobowiązanego wysłana na adres z tzw. listy mailingowej, tj. na adres inny niż wskazany przez podmiot informacyjnie zainteresowany, wywołuje określony skutek prawny i tym samym uwalnia podmiot zobowiązany od zarzutu bezczynności. Ustawa o dostępie do informacji publicznej w art. 14 przewiduje dwa elementy ważne dla procesu udostępniania informacji publicznej, a mianowicie określa wymagania co do sposobu i formy udostępnienia informacji publicznej. To wnioskodawca określa zatem w swoim wniosku, w jakiej formie i w jaki sposób chciałby otrzymać żądane informacje. Natomiast podmiot zobowiązany nie może odmówić udostępnienia informacji publicznej w sposób wskazany we wniosku, jeżeli dysponuje środkami technicznymi umożliwiającymi udostępnienie informacji w żądanej formie i w żądany sposób. W takiej sytuacji dysponent informacji publicznej jest związany sposobem udostępnienia wskazanym we wniosku i nie może go bez zgody wnioskodawcy modyfikować. Tymczasem w analizowanym przypadku podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej udzielił wnioskowanej informacji niezgodnie ze sposobem wskazanym w przedmiotowym wniosku tj. na adres, którego strona nie wskazywała we wniosku, ani w toku całego postępowania, który dodatkowo okazał się sposobem faktycznie nieskutecznym. We wniosku o udostępnienie informacji publicznej Stowarzyszenie wniosło o przesłanie żądanych informacji publicznych na adres [...]. Adres ten we wniosku wytłuszczono aby uniknąć wątpliwości co do tego, w jaki sposób wnioskodawca oczekuje wykonania obowiązku udostępnienia informacji, a mimo to została ona przesłana na inny adres i nie dotarła do adresata, gdyż przesłanie odpowiedzi na wniosek na adres z "listy mailingowej" wykluczało możliwość zapoznania się z tą odpowiedzią przez wnioskodawcę. Końcowo, formułując zalecenia dla Sądu pierwszej instancji NSA wskazał, że rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. WSA ponownie ustali prawidłowo stan faktyczny w sprawie i na jego podstawie orzeknie co do wszystkich żądań zawartych w skardze, stosując się do wyżej przedstawionej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni prawa. W piśmie procesowym z [...] r. skarżący ponowił wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej, jako że Gmina P. jest jedyną gminą, która nie udzieliła Stowarzyszeniu informacji za [...] r., a wniosek strony nie został załatwiony pomimo upływu trzech lat od jego złożenia. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć trzeba, że stosownie do art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Nie obejmuje natomiast ocen dotyczących stanu faktycznego (por. J. P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I OSK 67/19 zwrócił uwagę na konieczność ustalenia stanu faktycznego w oparciu o akta sprawy w zakresie tego, czy na dzień wniesienia skargi skarżąca dysponowała żądaną informację publiczną oraz na konieczność orzeczenia o wszystkich zgłoszonych przez stronę wnioskach. Badając sprawę pod kątem zaleceń NSA Sąd orzekający stwierdził, że w aktach sądowych sprawy (k.15) znajduje się pismo Gminy zawierające odpowiedź na wniosek Stowarzyszenia, ale – jak wynika ze spisu załączników - stanowiła ona załącznik do odpowiedzi na skargę i dopiero po przesłaniu skarżącej tego pisma procesowego, odebranego przez nią [...] r. mogła się ona zapoznać z treścią udzielonej jej odpowiedzi. Z powyższego wynika, że w dacie złożenia skargi (wpływ do Urzędu Gminy [...] r.) nie dysponowała ona żądanymi informacjami. Zasadne zatem było rozpoznanie skargi w pełnym zakresie, tj. również w zakresie wniosku o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej z [...] r. Bezczynność na gruncie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2019.1429 j.t. – dalej powoływana także jako: udip) polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia takiej informacji nie podejmuje tej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Jedynie w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Odnośnie tej kwestii zauważyć należy, że wniosek strony wpłynął do Urzędu Gminy w formie elektronicznej [...] r., a odpowiedź nie dotarła do adresata do [...] r., a zatem w ciągu trzech lat. Stosownie zaś do art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Z uwagi na powyższe w pkt. 1. wyroku, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, a w pkt. 2., że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wydając to rozstrzygnięcie w zakresie pkt. drugiego, Sąd miał na względzie okres przekroczenia terminu do udostępnienia informacji, bo to jest okoliczność prawnie istotna. Tym niemniej należy podkreślić, że skarżąca nie otrzymawszy objętej wnioskiem odpowiedzi dwukrotnie wysłała do Urzędu Gminy korespondencję w sprawie złożonego wniosku: [...] r. monit, a [...] r. ponowny wniosek, tym razem na ePUAP za każdym razem otrzymując potwierdzenie, że wniosek dotarł do adresata, a mimo to odpowiedzi nie otrzymała. Takie procedowanie wniosku świadczy o lekceważeniu petentów i obowiązków służbowych przez pracowników Urzędu Gminy. Gdyby bowiem wówczas podjęli jakąkolwiek próbę wyjaśnienia dlaczego strona zwraca się o informację, którą – jak sądzili – już dysponuje, cała sprawa zakończyłaby się już w [...] r. i nie wymagała sięgnięcia przez skarżącego po środki ochrony w postaci wyroku sądów administracyjnych dwóch instancji. Natomiast wnioskowana informacja – jak sądził organ udostępniona [...]r. a więc i tak z półtoramiesięcznym przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 udip – została przesłana na niewłaściwy adres, tj. ten, z którego wniosek został wysłany mimo, że wnioskodawca wytłuszczoną czcionką wskazał adres, pod którym oczekuje odpowiedzi. Było to spowodowane faktem, że adres z którego wysłano wniosek jest listą mailingową i nie ma możliwości przesłania na niego żadnej wiadomości. Pomimo tego organ wysłał informację na nieprawidłowy adres, inny niż żądała strona. W tym przedmiocie zauważyć należy, że zgodnie z art. 14 ust. 1 udip udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Z powyższego wynika, że to wnioskodawca określa we wniosku, w jakiej formie i w jaki sposób chciałby otrzymać żądane informacje, a podmiot zobowiązany nie może odmówić udostępnienia informacji publicznej we wskazany sposób, o ile tylko dysponuje środkami technicznymi umożliwiającymi udostępnienie informacji w żądany sposób. W przedmiotowej sprawie stan taki nie zaistniał, gdyż powodem nieudostępnienia informacji nie był techniczny brak takiej możliwości, lecz wysłanie jej na niewłaściwy adres. Skoro zaś wnioskodawca wskazał adres właściwy, który organ przeoczył lub zlekceważył mimo, że był podany tłustym drukiem, to takie działanie nie może być uznane za udostępnienie informacji publicznej, biorąc pod uwagę, że nie dotarła ona do adresata. W takim zaś przypadku zasadnym było uwzględnienie skargi w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem, o czym Sąd orzekł w pkt. 3 wyroku, albowiem fakt, że strona jest uprawniona a organ zobowiązany do uzyskania informacji nie był przez nikogo kwestionowany, podobnie jak to, że żądana informacja stanowi informację publiczną; również NSA nie poddał w wątpliwość ani nie nakazał badania tej kwestii. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy Sąd uwzględnił także wniosek strony o przyznanie sumy pieniężnej od organu, o czym orzekł w pkt 4. wyroku. Zasądzając kwotę 100 zł miał na względzie, że skarżąca nie wykazała szkody z powodu nieudostępnienia informacji w terminie, zatem przyznanie sumy pieniężnej w wyższej kwocie było niezasadne. Z drugiej strony uznał jednak, że pomimo tego zasadnym jest uwzględnienie tego wniosku, a to w celu osiągnięcia dyscyplinującego skutku na przyszłość. Tym samym, stosownie do zaleceń NSA Sąd orzekł o wszystkich wnioskach skargi. Z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, gwarantujących obywatelom prawo do uzyskiwania informacji oraz art. 13 ust. 1 i 14 ust. 1 udip, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono mając na uwadze, że sprawa korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, a strona reprezentowana jest przez pełnomocnika będącego adwokatem.