III SAB/Gl 424/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Małgorzata Herman, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt i pracę cudzoziemca oddala skargę. Pismem z 29 marca 2024 r. B. P. – obywatel Ukrainy (dalej: skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt i pracę cudzoziemca zarzucając naruszenie: Organowi zarzucono następujące naruszenia przepisów prawa: 1) art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz U. z 2021 r. poz. 2354 z późn. zm., zwanej dalej "u.c.") poprzez nie wydanie decyzji z wniosku skarżącego, podczas gdy organ miał taki obowiązek, a także gdy wszelkie przesłanki wydania zezwolenia zostały spełnione, co obligowało organ do wydania decyzji zezwalającej na pobyt; 2) art. 77 § 1 w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "KPA") poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania, a w konsekwencji nie wydanie decyzji w zakresie złożonego przez skarżącego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, min. poprzez niepodejmowanie czynności oraz pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu cudzoziemca; 3) art. 12 § 1 i 2 w związku z art. 35 § 1-3 i art. 8 § 1 KPA poprzez zaniechanie szybkiego i prostego działania w sprawie nieskomplikowanego postępowania dotyczącego zezwolenia na pobyt czasowy, nadmierne komplikowanie tego postępowania i podejmowanie zbędnych czynności wyjaśniających, co doprowadziło do powzięcia niesłusznych wątpliwości organu, a nadto naraziło skarżącego na straty i zaburzyło zaufanie do organu administracji publicznej; 4) art. 61 § 3 KPA w zw. z art. 6 KPA poprzez uznanie i przyjęcie jako prawidłowej praktyki organu, postrzeganie daty konwalidacji wniosku z braków formalnych za datę wszczęcia postępowania administracyjnego, a nie daty skutecznego doręczenia żądania strony do organu, co stanowi ewidentny przykład błędnej wykładni przepisów, sprzecznej z powszechną i utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych; 5) art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r (Dz.U. z 2021 r. poz. 2354 z późn. zm., zwanej dalej "u.c." w zw. z art. 64 § 2 KPA i art. 106 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 r. w zw. z art. 7 i 77 KPA, poprzez brak koncentracji działań organu polegających na niezwłocznym dokonaniu oceny formalnej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i wezwania strony do uzupełnienia oczywistych braków formalnych m.in. w postaci bezpośredniego stawiennictwa w urzędzie w celu złożenia odcisków palców, okazania oryginału paszportu etc.; 6) art. 6 oraz art. 8 § 1 KPA, poprzez sprzeniewierzenie się wszystkim wyżej wymienionym przepisom, których niezastosowanie objawiło lekceważące podejście organu wobec strony i doprowadziło do naruszenia fundamentalnej zasady praworządności skutkującej wyłącznie utratą (a nie pozytywnym pogłębieniem) zaufania strony do organu władzy publicznej który uchylił się od spełnienia obowiązku rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w terminie ustawowym. W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o: 1) orzeczenie, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonej sprawie administracyjnej; 2) zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w terminie 30 dni kalendarzowych od daty prawomocności wyroku tutejszego Sądu - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634., dalej określanej skrótem; p.p.s.a. 3) stwierdzenie, że bezczynność w niniejszym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa 4) przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej w kwocie 250,00 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. 5) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika strony oraz kosztów opłaty sądowej od wpisu. 6) dokonanie kontroli bezczynności Wojewody w kontekście postępowania administracyjnego, którego dotyczy niniejsza skarga; 7) odmowę zastosowania przez Sąd przepisów zawartych w art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. poz. 583 ze zm.) W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że 8 kwietnia 2022 r. skarżący złożył wniosek udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę i dopiero w dniu 28 lipca 2023r, został wystosowany list z wyzwaniem do osobistego stawiennictwa w celu złożenia odcisków linii papilarnych, przedstawienia ważnego dokumentu podróży i innych czynności wymagających osobistego stawienia się, który był dostarczony ok 27-30 sierpnia 2023 roku po upływie ponad 1,5 roku od momentu wszczęcia postępowania co jest rażącym naruszenie terminu załatwienia sprawy zgodnie z KPA. Organ nie podjął do tego czasu żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. Przy osobistym stawiennictwu i załatwieniu wszystkich niezbędnych formalności w dniu 03 października 2023 r. został wydany dokument o wszczęciu postępowania z informacją o tym, że w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres na podstawie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Wskazano także, iż złożono zostało ponaglenie wobec niezałatwienia sprawy strony . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Potwierdził, że 11 kwietnia 2022 r. wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy jak też fakt wniesienia ponaglenia w tej sprawie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, przy czym wyjaśnił, że nie zostały one przekazane do organu wyższego stopnia w związku z regulacją zawartą w art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 769, dalej: u.o.c.) oraz art. 100d ust. 3 i 4 ustawy o pomocy. Dalej Wojewoda podkreślił, że ustawa o cudzoziemcach stanowi lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. I tak zgodnie z art. 112a tej ustawy termin wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wynosi 60 dni, ale termin ten biegnie nie od daty wpływu wniosku, lecz dopiero od zaistnienia ostatniego ze wskazanych w ust. 2 zdarzeń. Zauważył ponadto, że art. 100d ustawy o pomocy wprowadza zawieszenie terminu załatwienia sprawy do 30 czerwca 2024 r., co oznacza, że bezzasadny jest zarzut skargi co do przewlekłości i bezczynności. Organ zwrócił również uwagę, że w związku z sytuacja spowodowaną konfliktem zbrojnym na Ukrainie w 2022 r. na pracowników wykonujących z ramienia Wojewody Śląskiego obowiązki w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców nałożono także dodatkowe zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych (umieszczanie naklejek wizowych w dokumentach podróży) dla wybranych grup obywateli Ukrainy i Białorusi, a także w zakresie rozpatrywania wniosków obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca dotyczących wydawania, przedłużania ważności, wydawania duplikatu lub wymiany Karty Polaka. Wszystkie te, dodatkowe zadania nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przystępując do oceny niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z jej brzmieniem, organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. Z perspektywy niniejszej sprawy, istotne jest to, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej (na co zwrócił uwagę ustawodawca w treści art. 35 § 4 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W okolicznościach sprawy istotne jednak znaczenie ma stan prawny obowiązujący w momencie zakwestionowanego skargą stanu przewlekłości. W szczególności w sprawie należało wziąć pod uwagę obowiązujące już wówczas regulacje art. art. 100d ust. 1 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz.167, ze zm.) – dalej jako "ustawa o pomocy". Jak wynika z art. 100d ust. 1 ustawy o pomocyj, w okresie do dnia 30 czerwca 2024 terminów na załatwienie spraw dotyczących cudzoziemców nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Zgodnie zaś z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W świetle tak ukształtowanego stanu prawnego, biorąc pod uwagę okoliczność złożenia przez stronę wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt w okresie, w którym nastąpiło wstrzymanie rozpoczęcia biegu termin dla załatwienia takiej sprawy, wykluczona została możliwość stwierdzenia w postępowaniu sądowym stanu zarówno bezczynności jak i przewlekłości organu. Skoro bowiem w dniu wywiedzenia skargi termin na załatwienie sprawy jeszcze nie rozpoczął biegu, w takim razie organowi nie można skutecznie postawić zarzutu przewlekłego jego prowadzenia. Nawet gdyby hipotetycznie bieg terminu już się rozpoczął, to i tak uległby zawieszeniu na podstawie art. 100d ust. 1 in fine ustawy o pomocy. Podsumowując: zarówno w dniu złożenia wniosku, jak i wystosowania ponaglenia w trybie art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz złożenia do Sądu skargi na bezczynność organu, na podstawie kolejnych nowelizacji art. 100d ustawy o pomocy trwał okres zawieszenia biegu terminów m.in. w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który zresztą obowiązuje również w dacie wydania niniejszego orzeczenia przez Sąd. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi .