III SAB/Gl 447/23
WyrokWSA w Gliwicach2024-05-24
Skład orzekający: Magdalena Jankiewicz, Adam Gołuch, Beata Machcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Społecznej Szkoły Podstawowej dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek złożony przez J. J. i czy ta bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Dyrektor Społecznej Szkoły Podstawowej dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, ponieważ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie 14 dni. Jednakże, sąd uznał, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę, że szkoła ostatecznie udzieliła informacji po złożeniu skargi, a przekroczenie terminu wyniosło 23 dni. Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku zostało umorzone jako bezprzedmiotowe, ponieważ organ załatwił wniosek przed rozpoznaniem skargi.Stan faktyczny
Wnioskodawca J. J. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Dyrektora Społecznej Szkoły Podstawowej dotyczący zasad korzystania z telefonów komórkowych przez uczniów. Szkoła nie udzieliła odpowiedzi w ustawowym terminie 14 dni. Wnioskodawca wniósł skargę na bezczynność organu do WSA w Gliwicach. Szkoła ostatecznie udzieliła informacji po złożeniu skargi, ale po upływie ustawowego terminu. Skarżący zarzucił naruszenie Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności. 2. Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. Umorzono postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku. 4. Zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Dyrektora Społecznej Szkoły Podstawowej "[...]" im. [...] w K. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie sądowe z zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, 4. zasądza od Dyrektora Społecznej Szkoły Podstawowej "[...]" im. [...] w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi J.J. (dalej "Wnioskodawca" lub "Skarżący") jest bezczynność w kwestii wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Wnioskodawca pismem z dnia 6 listopada 2023 r. skierowanym do Społecznej Szkoły Podstawowej [...] im. [...] w K. ul. [...] [...] K. (dalej: "Szkoła"), na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, dalej: "u.d.i.p."), zwrócił się z wnioskiem o udostępnienie informacji, formułując następujące pytania:
1) Czy Szkoła reguluje zasady korzystania z telefonów komórkowych i urządzeń elektronicznych w regulaminie (lub innym dokumencie) niebędącym częścią Statutu? Jeśli tak, uprzejmie wnoszę o wskazanie tego regulaminu lub dokumentu i udostępnienie treści regulaminu lub dokumentu w formie załącznika do odpowiedzi.
2) Czy Szkoła zezwala uczniom na korzystanie z telefonów komórkowych w czasie przerw międzylekcyjnych?
3) Czy Szkoła zezwala uczniom na wnoszenie telefonów komórkowych (i innych urządzeń elektronicznych) na jej teren, czy też są one przekazywane przez uczniów w depozyt na czas zajęć – jeśli tak, to na gruncie jakich zasad jest organizowany tenże depozyt (wnoszę o ich wskazanie i udostępnienie w formie załącznika do odpowiedzi) i czy taki depozyt jest obligatoryjny, czy też opcjonalny?
4) Zgodnie z zapisami Statutu korzystanie z telefonów komórkowych na terenie Szkoły jest dozwolone za zgodą nauczyciela - czy szkoła reguluje okoliczności, w jakich takowa zgoda jest wyrażana, czy też zgoda takowa jest uznaniowo wyrażana przez nauczyciela?
Jeśli tak, wnoszę o udostępnienie tychże zasad w formie załącznika do odpowiedzi.
2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zaskarżył bezczynność Szkoły w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez niezastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz na nieudzieleniu jakiejkolwiek odpowiedzi na wniosek.
Wniósł o:
- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie realizacji wniosku z dnia 6 listopada 2023 r.,
- zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 6 listopada 2023 r. niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku,
- zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę, Skarżący podał, że podmiot zobowiązany, tj. Szkoła jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Jako podmiot realizujący zadania publiczne (art. 70 Konstytucji) Społeczna Szkoła Podstawowa "[...]" im. [...] ma obowiązek udostępniania informacji publicznej (tak: NSA w wyroku z dnia 1 grudnia 2011, sygn. akt: I OSK 1630/11). Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi aż do dnia wniesienia niniejszej skargi.
3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły, na podstawie § 17 pkt 2.16 Statutu Szkoły, wniósł o:
1) odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na fakt, iż Szkoła, jako szkoła niepubliczna prowadzona przez stowarzyszenie, nie posiada zdolności sądowej, jest bowiem jedynie formą prowadzenia przez organizację pożytku publicznego swojej działalności.
W przypadku uznania, iż brak jest podstaw do odrzucenia skargi, Dyrektor wniósł o:
2) umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na jego bezprzedmiotowość, gdyż w dniu 13 grudnia 2023 r. Skarżącemu została udzielona informacja publiczna, w wyniku zastosowania przez Szkołę instytucji autokorekty, zgodnie z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w wyniku czego skarga została uwzględniona w całości,
3) oddalenie wniosku Skarżącego o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Skarga dotyczy bezczynności Szkoły w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych.
Zgodnie z art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Wobec tego, że rozpoznawana sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902), regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazując w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
W myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (ust.1).
Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (ust. 2).
Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:
1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;
2) wglądu do dokumentów urzędowych;
3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1).
Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2).
Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Udostępnianie informacji publicznych, jak stanowi art. 7 u.d.i.p., następuje w drodze: 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8; 2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11; 3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia; 4) udostępniania w portalu danych, o którym mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U. poz. 1641), zwanym dalej "portalem danych".
Podkreślić przy tym należy, że przepisy u.d.i.p. nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
U.d.i.p. wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, nie informuje w formie zwykłego pisma, że nie posiada żądanej informacji publicznej bądź, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, ewentualnie, że istnieje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Łd 2/24).
Za prawidłowe należy uznać stanowisko Skarżącego, że Szkoła ma obowiązek udostępniania informacji publicznej.
Zgodnie z cytowanym wyżej art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są jednostki, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. W świetle art. 70 Konstytucji RP oświata oraz kształcenie stanowią zadania publiczne. W myśl art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 900 ) system oświaty obejmuje szkoły: a) podstawowe, w tym: specjalne, integracyjne, z oddziałami przedszkolnymi, integracyjnymi, specjalnymi, przysposabiającymi do pracy, dwujęzycznymi, sportowymi i mistrzostwa sportowego, sportowe i mistrzostwa sportowego, b) ponadpodstawowe, w tym: specjalne, integracyjne, dwujęzyczne, z oddziałami integracyjnymi, specjalnymi, dwujęzycznymi, przygotowania wojskowego, sportowymi i mistrzostwa sportowego, sportowe, mistrzostwa sportowego, rolnicze, leśne, morskie, żeglugi śródlądowej oraz rybołówstwa, c) artystyczne.
Zgodnie z art. 168 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe osoby prawne i osoby fizyczne mogą zakładać szkoły i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek.
W świetle ww. przepisów nie ulega wątpliwości, że oświatę oraz kształcenie należy zaliczyć do zadań publicznych nawet, gdy są one wykonywane przez szkoły niepubliczne. Jest bowiem oczywiste, że forma, w jakiej ustawodawca umożliwił wykonywanie zadań oświatowych, w tym. m.in. prowadzenie szkoły przez osoby prawne lub osoby fizyczne, nie przesądza o odmiennym charakterze zadań wykonywanych w ramach systemu oświaty. Podmioty reprezentujące takie szkoły są zatem obowiązane do udostępniania informacji publicznych w zakresie dotyczącym wykonywania przez te szkoły zadań publicznych. (zob. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1630/11; postanowienie WSA w Poznaniu z 26 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 43/11). Społeczna szkoła o uprawnieniach szkoły publicznej prowadzona przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego (w rozpoznawanej sprawie przez stowarzyszenie, co wynika ze Statutu Szkoły znajdującego się w aktach sprawy) wykonuje zadania publiczne w zakresie umożliwienia realizowania obowiązku szkolnego przez uczniów oraz funkcjonuje w systemie oświaty.
Zatem należy uznać, że Szkoła jest podmiotem obowiązanym do udostępniania Skarżącemu informacji publicznej, co oznacza, że żądanie Szkoły odrzucenia skargi jest bezzasadne.
Wniosek Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej został doręczony za pośrednictwem poczty elektronicznej ze skrzynki [...] na adres poczty elektronicznej podmiotu zobowiązanego w dniu 6 listopada 2023 r. zatem ustawowy 14 dniowy termin ustosunkowania się do wniosku upływał 20 listopada 2023 r. Wniosek dotyczył informacji nieudostępnionych w Biuletynie Informacji.
Niezależnie w dniu 7 listopada 2023 r. Skarżący doręczył Szkole oryginał wniosku za pośrednictwem Poczty Polskiej.
Z akt sprawy wynika i jest bezsporne, że Szkoła udostępniła Skarżącemu informację publiczną w dniu 13 grudnia 2023 r., czyli po upływie ustawowego terminu i po wniesieniu skargi do Sądu.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie udzielił żądanej informacji publicznej albo prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 listopada 2022 r. w spr. IV SAB/Wr 609/22, CBOSA) Przy czym, ocena bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej dokonywana jest według stanu faktycznego na dzień orzekania przez sąd administracyjny. Sąd zobowiązany jest badać czy w dacie wniesienia skargi adresat wniosku pozostawał w bezczynności. Sąd ma obowiązek uwzględniania zdarzeń, które powodują, że ewentualne zobowiązanie do wyeliminowania bezczynności staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. W takim przypadku sąd nie może zobowiązać adresata wniosku do podjęcia czynności, która została już podjęta przed dniem rozpoznania przez sąd skargi. Celem bowiem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność jest doprowadzenie do podjęcia przez podmiot zobowiązany do określonego w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej działania.
W rozpoznawanej sprawie w dacie wnoszenia skargi Szkoła pozostawała w bezczynności, gdyż mimo upływu terminu 14 dni, liczonego od daty złożenia wniosku, nie udzieliła informacji publicznej ani w inny sposób prawem przewidziany nie odniosła się do złożonego wniosku. Dopiero po złożeniu skargi do Sądu Szkoła udzieliła żądanej informacji publicznej. Tym samym w dacie orzekania przez Sąd, stan bezczynności Szkoły już nie istniał, gdyż informacja została udzielona. Jednak w dacie złożenia skargi Szkoła pozostawała w bezczynności. W takim przypadku rozpoznanie skargi na bezczynność organu, polega na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności, co stanowi uwzględnienie skargi (pkt 1 sentencji wyroku).
Skoro zatem Szkoła przed rozpoznaniem skargi załatwiła wniosek Skarżącego, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienie wniosku. Wobec powyższego należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzec o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie zobowiązania Szkoły do rozpoznania wniosku Skarżącego (pkt 3 sentencji wyroku).
Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności obliguje sąd do oceny czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (zob. np. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r. w spr. I OSK 2660/18, CBOSA).
Sąd stwierdził, że bezczynności Szkoły w zakresie udostępnienia żądanej informacji publicznej nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa.
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; z 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; z 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także całokształt okoliczności sprawy, jej charakter i zakres czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, których przeprowadzenie nie jest zależne wyłącznie od woli i starań organu. Samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; wyrok WSA w Gdańsku z 29 maja 2013 r., II SAB/Gd 29/13; wyrok WSA w Gdańsku z 27 czerwca 2013 r., (...) SAB/Gd 13/13; wyrok WSA w Łodzi z 17 października 2014 r., II SAB/Łd 124/14 - opubl. w CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie Szkoła, błędnie uznała, że jako szkoła niepubliczna prowadzona przez stowarzyszenie nie jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Jednak ostatecznie uznała skargę i udzieliła Skarżącemu żądanej informacji publicznej, a przekroczenie ustawowego terminu na udostępnienie informacji nie było rażące, gdyż wyniosło 23 dni .
W związku z tym na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzono, że bezczynność Szkoły nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku).
Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim.
W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (tak NSA w wyroku z 18 października 2017 r., II OSK 1769/17, publ. CBOSA). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku z 23 maja 2017 r., I OSK 1662/16, publ. CBOSA).
W sprawie Skarżący nie wniósł o przyznanie sumy pieniężnej ani o wymierzenie Szkole grzywny, a Sąd uznał, że zasądzenie tego rodzaju środków z urzędu nie jest uzasadnione okolicznościami sprawy, w szczególności, że bezczynność Szkoły nie miało postaci kwalifikowanej.
O zwrocie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku). Zasądzona kwota obejmuje zwrot uiszczonego przez Skarżącego wpisu od skargi w wysokości 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło