III SAB/Gl 487/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania dodatku do renty socjalnej postanawia: odrzucić skargę. K. K. (dalej: "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie nierozpoznania jej wniosku z 16 maja 2025 r. o przyznanie dodatku dopełniającego do renty socjalnej. Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), jako niedopuszczalnej. Organ wskazał, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygania w przedmiocie tej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że po złożeniu skargi Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Skarga jest niedopuszczalna. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W przypadku skargi na bezczynność/przewlekłość przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, lecz brak ich podjęcia w określonej prawnej formie oraz w określonym terminie. Zaskarżenie bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracyjny jest natomiast dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. W razie stwierdzenia, że brak jest podstaw do realizacji żądania w jednej z prawnych form działania organów administracji, określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., podlegających kontroli sądów administracyjnych, skarga na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania również nie może być poddana takiej kontroli i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. W przedmiotowej sprawie skarżąca objęła skargą bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nierozpoznania jego wniosku z 16 maja 2025 r. o przyznanie dodatku dopełniającego do renty socjalnej. Z akt sprawy wynika, że stronie przyznana została renta socjalna na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 2194). Zarzucona bezczynność dotyczy zatem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jak wynika z art. 118 ust. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2024 r. poz. 1631 ze zm.) od decyzji organu rentowego osobie zainteresowanej przysługują środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach. Przepis art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2024 r. poz. 497 ze zm. – dalej: "u.s.u.s.") stanowi, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalenia uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 83 ust. 2 u.s.u.s., od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2024 r. poz. 1568 ze zm.). Natomiast ust. 3 tego przepisu stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie również w razie niewydania decyzji w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenie. Zgodnie zaś z art. 4779 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Natomiast art. 4778 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądu rejonowego. Ze względu na właściwość sądów powszechnych w sprawach bezczynności dotyczącej wydawania decyzji w sprawie renty socjalnej czy też dodatku dopełniającego do tej renty, sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznania niniejszej skargi. Skarga w przedmiocie bezczynności w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku dopełniającego do renty socjalnej, nie należy do kognicji (właściwości) sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.