III SAB/Gl 49/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Dyrektora "A" w C. w przedmiocie informacji publicznej 1) stwierdza bezczynność organu w zakresie udzielenia informacji publicznej, określonej we wniosku bez rażącego naruszenia prawa; 2) umarza postępowanie organu w zakresie zobowiązania organu do udzielenia żądanej informacji publicznej; 3) zasądza od Dyrektora "A" w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] r. A. C. (dalej także: wnioskodawca, strona, skarżąca) skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora "A" w C. (dalej także: organ) w przedmiocie udostepnienia informacji publicznej z wniosku o z dnai [...]r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, i nakazanie organowi rozpoznania wniosku skarżącej oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż [...] roku za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: "przesłania linku do Biuletynu Informacji Publicznej "A" (...) oraz linku lub ścieżki dostępu do statutu (w przypadku braku umieszczenia statutu w Internecie, strona wniosła o przesłanie go w wersji elektronicznej i niezwłoczne wypełnienie obowiązku umieszczenia go w BIP). Nadto zażądała podania informacji, czy szkoła jest szkołą publiczną czy niepubliczną". W ocenie skarżącej, organ nie udostępnił jej żądanej informacji, dlatego też skarga zasługuje w jej ocenie na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując, iż ustawowy 14 dniowy termin do udostępnienia informacji publicznej rozpoczyna bieg od dnia, w którym wniosek o udzielenie przesłano w formie, w której możliwe było zapoznanie się z jego treścią. W związku z czym skarga jest nieuzasadniona, albowiem organ udzielił skarżącej informacji w ustawowym terminie. Organ wskazał ponadto, że wiadomość mailowa, której nadawcą była skarżąca, została zablokowana przez (niezależny od właściciela adresu) filtr administratora platformy i odrzucona do zakładki "oferty i reklamy" – do której szkoła ma dostęp jedynie "na życzenie", a której bieżąca kontrola jest w zasadzie niemożliwa, ze względu na tysiące reklam, które gromadzą się w/w folderze. Organ zaznaczył jednak, że udzielił skarżącej odpowiedzi, dochowując ustawowy termin, licząc od momentu zapoznania się z treścią żądania, bowiem [...] r. wysłano do skarżącej wiadomości mailową, wraz z odpowiedziami na zadane pytania tj.: "liceum jest szkołą publiczną (informacja jest dostępna w oficjalnych, elektronicznych bazach szkół, udostępnianych przez władze oświatowe i samorządowe); statut szkoły jest dostępny na stronie ww. szkoły (zakładka "dla rodziców i uczniów")". Niemniej jednak, zdaniem organu, sam wniosek skarżącej jawi się jako próba utrudniania prowadzenia działalności przez organ, albowiem informacje o jakie wystąpiła strona, są dostępne na oficjalnej stronie szkoły, do której każdy ma dostęp. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 p.p.s.a. Z kolei stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności albo stwierdzenia bądź uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzyga w kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, iż głównym celem skargi na bezczynność organu administracji jest natomiast zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz utrwalonej linii orzeczniczej wskazuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Dla dopuszczalności skargi nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów czynność nie została dokonana, a decyzja podjęta, w szczególności czy bezczynność spowodowana była zawinioną bądź niezawinioną opieszałością, czy też wiązała się z przekonaniem podmiotu, że stosowna czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, a decyzja podjęta (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., I OSK 2093/14). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę na bezczynność Dyrektora "A" w C., polegającą na nieudzieleniu – w terminie prawem przewidzianym – informacji publicznej. Zatem w pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym tej ustawy. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Niewątpliwie szkoła jest podmiotem publicznym, wykonuje zadania publiczne w zakresie edukacji, jak również dysponuje majątkiem publicznym, stąd dyrektor takiej placówki jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Natomiast informacja dotycząca kwestii, czy szkoła jest publiczna czy też nie, jej statutu, a także pytanie o adres Biuletynu Informacji Publicznej organu niewątpliwie mieści się w pojęciu informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy, jako każdej informacji o sprawach publicznych (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 lutego 2004 r, II SAB 391/03) Zgodnie z przepisami u.d.i.p. podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji publicznej, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej - jest to czynność materialno-techniczna, 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb udostępniania informacji, 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W przedmiotowej sprawie niesporne jest, że w dniu [...] r. skarżąca złożyła (drogą elektroniczną) wniosek o udostępnienie jej wskazanej informacji publicznej. Natomiast organ udzielił odpowiedzi dopiero [...] r. Jednakże w tym miejscu podkreślić należy, iż strona podnosi nie tylko upływ 14 dniowego terminu przewidzianego w u.d.i.p., ale także okoliczność, iż informacje o jakie wnioskowała, nie zostały jej udostępnione. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, iż argumentacja organu, zgodnie z którą podnosił on, iż wiadomość skarżącej trafiła to folderu, który uniemożliwił zapoznanie się z jego treścią, nie zasługuje na aprobatę. Sąd stoi na stanowisku, iż należy przyjąć, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] r. wysłany do Dyrektora "A" w C. na podany na oficjalnej stronie internetowej adres poczty elektronicznej, został złożony przez skarżącą skutecznie. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Podkreśla się przy tym, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Uznaje się nadto, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). W postanowieniu z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15 NSA stwierdził, że ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciążało ten organ, a nie skarżącego. Wskazane poglądy zdaniem składu orzekającego w sprawie zachowują aktualność w niniejszej sprawie. Zatem, stanowisko organu wyrażone w sprawie w tym zakresie Sąd uznał za chybione, a udzielenie odpowiedzi po upływie niespełna 3 miesięcy należało uznać za naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - co jest jednoznaczne z dopuszczeniem się przez organ bezczynności. Następnie wskazać należy, iż organ, choć z uchybieniem powyższego terminu, udzielił jednak – wbrew temu co twierdzi skarżąca – informacji publicznej, o którą wnioskowano. Organ wskazał bowiem, iż szkoła jest szkołą publiczną, a także wskazał ścieżkę dostępu do statutu szkoły (doprecyzowując zakładkę na stronie internetowej ww. szkoły, na której to jest zamieszczony również link do Biuletynu Informacji Publicznej, o który wnosiła skarżąca. W ocenie Sądu, informację udzieloną skarżącej przez organ, należało uznać za załatwienie wniosku w całości (choć z uchybieniem ustawowego terminu). Bowiem organ, który umieścił informację w BIP, nie jest zobowiązany do jej przekazania na wniosek, jednak powinien poinformować wnioskodawcę, gdzie znajduje się taka informacja – co w niniejszej sprawie miało miejsce. Jak wskazuje się także w doktrynie – organ, odsyłający wnioskodawcę do BIP lub innego miejsca umieszczenia informacji, wykona ciążący na nim obowiązek tylko wtedy, gdy całość żądanej informacji znajduje się w takim miejscu (por. red. M. Bidziński Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. 3. 2018). Mając na względzie powyższe, Sąd uwzględnił wniosek skarżącej zawarty w skardze i stwierdził bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku. Stosownie do treści § 1a art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd jednocześnie stwierdza, czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana zawsze w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy – rozpatrywanej indywidualnie. Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 2). Powyższy przepis w pkt 3, jako odrębną postać uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewiduje stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania. Przepis ten przyznaje sądowi administracyjnemu kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonania czynności. Ta forma rozstrzygnięcia będzie zastosowana przez sąd administracyjny w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę. W takiej sytuacji sąd, rozstrzygając sprawę, uwzględni stan istniejący w chwili wniesienia skargi. Jednocześnie w takim przypadku, w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzi, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art. 149 § 1a p.p.s.a. obejmuje wszystkie formy uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a więc także samodzielnie formę określoną w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tj. gdy orzeczenie sądu ograniczy się do stwierdzenia, że miała miejsce bezczynność lub przewlekłość postępowania (por. wyrok NSA z 12 lipca 2019 r., I OSK 3710/18). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że organ odpowiedział na wniosek skarżącej, zatem w ocenie Sądu uzasadnione jest uznanie, że nie zaistniały podstawy do przypisania bezczynności organu kategorii rażącego naruszenia prawa. Z kolei załatwienie ostateczne sprawy, w której złożono skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wyłącza możliwość zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, oraz możliwość zobowiązania organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ze względu na faktyczne załatwienie sprawy administracyjnej w dniu orzekania, co uzasadnia umorzenie postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego – o czym też Sąd orzekł w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł składa się zwrot kosztów postępowania: [...] zł – wpis od skargi, [...] zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz [...] zł – koszty zastępstwa procesowego dla radcy prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji.