III SAB/Gl 493/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi O.D. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę. O.D. (dalej "Skarżący") wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce. W swej skardze wyjaśnił, że 16 maja 2022 r. zwrócił się do Wojewody Śląskiego z wnioskiem wszczynającym postępowanie w sprawie. Przez cztery kolejne miesiące Wojewoda nie podjął żadnych czynności, nie zareagował na wniesione ponaglenie, a zatem pozostaje w bezczynności co najmniej od 17 lipca 2022 r. Uzasadniając od strony prawnej swą skargę Skarżący powołał się na przepisy art. 12, art. 7 i art. 77 oraz art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a."). Wskazał także na obowiązujący od 29 stycznia 2022 r. przepis art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. w Dz.U. z 2021, poz. 2354), zgodnie z którym, Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Następnie podkreślił, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 36 k.p.a. organ nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, co przesądza o tym, że pozostaje w bezczynności, która ma charakter rażącego naruszenia prawa, ponieważ przyczyny bezczynności leżą wyłącznie po jego stronie, a przekroczenie terminu do załatwienia sprawy jest kilkukrotne. Na podstawie tak skonstruowanej skargi Skarżący wniósł o: - zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2022 r., poz, 329, w skrócie jako "p.p.s.a.") do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt przez Sąd, - przyznanie mu od organu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, ewentualnie o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarga zawiera również wniosek o przyznanie Skarżącemu kosztów postępowania sądowego obejmujących koszty zastępstwa procesowego. Organ wniósł o oddalenie skargi. Przedstawił w pierwszej kolejności swą sytuację kadrową i organizacyjną. Wskazał, że z uwagi na ilość wniosków złożonych w latach 2019 – 2022 przez cudzoziemców do Wojewody Śląskiego i sytuację kadrową organu nie było możliwości załatwienia ich w ustawowych terminach. Odwołał się także do przepisu art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 103), z końcowym wnioskiem, że w okresie od wejścia w życie tego przepisu – czyli od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. nie można wywodzić środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Powołując się zatem na wskazany tu przepis organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga nie może być uwzględniona. Wszczynający postępowanie o pozwolenie na pobyt czasowy i pracę w Polsce wniosek Skarżącego został złożony do organu 16 maja 2022 r. Poczynając od 15 kwietnia 2022 r. wszedł w życie przepis art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zgodnie z którym: W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Nie ma wątpliwości co do tego, że przepis ten obowiązywał od chwili wszczęcia postępowania w sprawie. Trzeba jednak odpowiedzieć na pytanie, czy znajdował w niej zastosowanie. Wątpliwości może wzbudzać sam tytuł aktu prawnego - o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w związku z treścią jego art. 1 ust. 1 i 2. Zgodnie z art. 1 ust. 1 Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustęp 2 art. 1 rozszerza stosowanie ustawy na nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Czy zatem przepisy tej ustawy, a w szczególności jej art. 100c, można stosować tylko wobec obywateli Ukrainy oraz ich małżonków, tak to w skrócie można ująć, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, czyli po 24 lutego 2022 r. Pytanie to jest o tyle istotne, że Skarżący przebywa na terytorium Polski od 10 października 2021 r. a więc jeszcze przed wybuchem wojny (informacja podana we wniosku o pozwolenie na pobyt czasowy i pracę). Zdaniem Sądu nie można w ten sposób zawęzić stosowania tego przepisu. Choć generalnie ustawa jest "dedykowana" obywatelom Ukrainy, którzy wyjechali ze swego kraju w związku z działaniami wojennymi, to zawiera również przepisy adresowane do szerszego kręgu podmiotów. Analiza poszczególnych jednostek redakcyjnych ustawy prowadzi do wniosku, że o ile jej przepisy adresowane są do obywateli Ukrainy i ich małżonków, którzy wyjechali ze swego kraju w związku z działaniami wojennymi, to ustawodawca zaznacza to, pisząc o obywatelu Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lub o obywatelu Ukrainy, którego pobyt jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1. Tak dla przykładu w: art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 26 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 1 i wielu innych. W innych przypadkach pisze o: obywatelach Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie niniejszej ustawy lub ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (art. 23 ust. 1), o obywatelach Ukrainy przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 23a ust. 2), o małoletnich obywatelach Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez opieki osoby sprawującej faktyczną pieczę nad nim (art. 25a ust. 1). Mamy zatem poszerzenie kręgu podmiotów, do których adresowane są poszczególne przepisy ustawy poza krąg obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej poczynając od 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi. Art. 100c odnosi się natomiast do postępowań dotyczących cudzoziemców, a więc już nie tylko obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski poczynając od 24 lutego 2022 r., ale i tych którzy przybyli tu wcześniej, a zatem również Skarżącego. Zastosowanie w tej sprawie art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jest uzasadnione. Ponieważ zgodnie z tym przepisem: - w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, - w czasie tym przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, - organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa, - zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, - to skarga zawierająca tego rodzaju żądania w oparciu o te okoliczności nie mogła być uwzględniona. Mając to na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.