III SAB/Gl 51/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A Sp.j. w B. na bezczynność Zarządu Szpitala [...] w T. Sp. z o.o. w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza bezczynność Szpitala [...] Sp. z o.o. w T., 2. zobowiązuje Szpital [...] Sp. z o.o. w T. do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia [...] r. w terminie 14 dni, 3. stwierdza, że bezczynność Szpitala [...] Sp. z o.o. w T. nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 4. wymierza Szpitalowi [...] Sp. z o.o. w T. grzywnę w wysokości 1000 zł (słownie: tysiąc złotych). "A" Sp.j. w B. (spółka, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Zarządu Szpitala [...] sp. z o.o. w T. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismem z 29 marca 2018r. Spółka zwróciła się do Szpitala z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej obejmującej zawartą z "B" sp. z o.o. w T. przez Szpital [...] sp. z o.o. w T. umowę na odbiór i przechowywanie zwłok. Wniosek został doręczony 3 kwietnia 2018r., a odpowiedź datowana była na 27 kwietnia 2018r.,tj. po terminie z art. 13 ust. 1 z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1330, dalej: u.d.i.p.) i zawierała jedynie prośbę o sprecyzowanie wniosku. Strona wskazała, że domaga się informacji obejmującej treść dokumentu, a nie poszczególnych informacji w niej zawartych. Wskazano, że otrzymanej po około dwóch miesiącach od wniosku odpowiedzi nie można uznać za decyzję wydaną w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Sytuacja taka miałaby miejsce tylko wówczas, gdy żądana informacja nie byłaby informacją publiczną, na co Szpital nie wskazał, podając jedynie sporny charakter zakresu żądanej informacji. W powyższym stanie faktycznym Szpital pozostaje w bezczynności. Zarząd Szpitala [...] sp. z o.o. w T. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Podmiot ten została utworzony w związku z likwidacja SP ZOZ Szpital [...] w T. uchwałą Rady Miasta T. z [...] nr [...] w sprawie likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej Szpital [...] w T. i przekazania zadań likwidowanego szpitala niepublicznemu zakładowi opieki zdrowotnej Szpital [...] sp. z o.o. w T. – wykonuje bowiem zadania publiczne, tj. realizuje świadczenia medyczne finansowane ze środków publicznych. Pismem z 5 kwietnia 2019r. strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu skargi na bezczynność Zarządu Szpitala [...] sp. z o.o. w T. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W dniu 11 czerwca 2018r. wnioskodawczyni złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Szpitala [...] sp. z o.o. w T. skargę na bezczynność. Ze względu na niewywiązanie się przez Szpital z obowiązków z art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. skarżąca pismem z 23 sierpnia 2018r. wniosła o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Prawomocnym postanowieniem z 2 listopada 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wymierzył Szpitalowi [...] sp. z o.o. w T. grzywnę w wysokości 500 zł. Kara ta nie spełniła swej roli gdyż do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie przekazano skargi. W skardze z 11 czerwca 2018r. strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej ani też niewydanie decyzji zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Wniesiono o: 1.zobowiązanie Zarządu Szpitala [...] sp. z o.o. w T. do udostępnienia żądanej informacji publicznej zgodnie z wnioskiem w terminie 14 dni; 2.stwierdzenie, że Zarząd Szpitala [...]sp. z o.o. w T. dopuścił się bezczynności; 3.stwierdzenie, ze bezczynność Zarządu Szpitala [...] sp. z o.o. w T. nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 4.przyananie na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 roku ogłoszonego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 5.zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Szpital [...] sp. z o.o. w T. nie zajął stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W niniejszej sprawie skarżąca zwalczała bezczynność Szpitala [...] sp. z o.o. w T. w udostępnieniu żądanej we wniosku z 29 marca 2018 r. informacji publicznej dotyczącej treści umowy zawartej z "B" sp. z o.o. w T. na odbiór i przechowywanie zwłok. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należy wskazać, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane wyczerpanie środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Kontroli Sądu w przypadku skargi na bezczynność poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą z a 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach. Na gruncie u.d.i.p. o bezczynności możemy mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej stanowi publiczne prawo podmiotowe. W myśl art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Podmioty obowiązane do udostępniania informacji publicznej wskazano w art. 4 u.d.i.p., a w niniejszej sprawie z punktem 5, który wskazuje na podmioty zobowiązane również podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 6 u.d.i.p. określa zakres udostępnienia informacji publicznej. Termin udostępnienia informacji publicznej na wniosek strony okreeślno w art. 13 ustawy, wskazując na konieczność jej udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Terminy te nie zostały dotrzymane w niniejszej sprawie. Kwestie odmowy udostępnienia informacji publicznej uregulowano w art. 16 u.d.i.p., który wskazuje, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji, do której stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni, a uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 u.d.i.p. stosuje się odpowiednio, a wnioskodawca może wystąpić do podmiotu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (art. 17 u.d.i.p.). Szpital [...] sp. z o.o. w T. nie zastosował się do dyspozycji powołanych przepisów, mimo że wniosek został złożony 29 marca 2018r., a Szpitalowi postanowieniem WSA w Gliwicach z 2 listopada 2018r. wymierzono grzywnę w trybie art. 154 § 6 p.p.s.a. Z treści złożonych przez Szpital wyjaśnień dla potrzeb postępowania w sprawie IV SO/Gl 37/18 wynika, że Szpital nie znajduje się w kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Nadto żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej, a wnioskodawczyni nie wykazała interesu publicznego w udostępnieniu informacji, która stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa i nie podlega udostępnieniu, a w konsekwencji podmiot nie znajduje się w bezczynności. Stanowisko to nie zasługuje na akceptację. W sytuacji gdy podmiot stwierdza, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej winien stosownie do powołanego powyżej art. 16 i art. 17 u.d.i.p. wydać rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu którego przedstawi swe stanowisko, wskazując podstawę prawną i faktyczną odmowy udzielenia informacji publicznej, zarówno w zakresie podmiotu uprawnionego jak i kwestii niewykazania interesu publicznego przez wnioskodawczynię oraz winien wykazać okoliczności przesądzające za uznaniem, że informację są chronione tajemnicą przedsiębiorcy. W tym celu winien odwołać się do dyspozycji art. 4, art. 5 ust. 2, art. 13 u.d.i.p. oraz pozostałych przepisów, które uzna za mające zastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 55 § 2 p.p.s.a. jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Wniosek w tym zakresie skarżąca złożyła w piśmie z 5 kwietnia 2019r. odwołując się do postanowienia WSA w Gliwicach z 2 listopada 2018r. sygn. akt IV SO/Gl 37/18, a jest on zasadny w okolicznościach niniejszej sprawy opisanych powyżej. W niniejszej sprawie doszło do bezczynności Szpitala [...] sp. z o.o. w T., gdyż w przewidzianym terminie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie udzielono wnioskodawczyni żądanych przez nią informacji, ani też nie odmówiono ich udostępnienia w przewidzianym prawem trybie. Ta ostatnia okoliczność ma szczególne znaczenie, gdyż otwiera drogę postępowania instancyjnego pozwalającą na weryfikacje stanowiska stron. W tym stanie rzeczy Sąd skargę uwzględnił i w pkt 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej z 29 marca 2018 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności. Czyniąc zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd oceniając okoliczności sprawy stwierdził, że bezczynność podmiotu zobowiązanego miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestię Sąd uznał, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W działaniu Szpitala nastąpiło natężenie braku czynności przejawiające się w naruszeniu zarówno terminu do rozpatrzenia wniosku lub zgodnego z powołanymi wyżej przepisami prawa odmowy jego rozpatrzenia, a szczególnie należy podkreślić brak działań po 2 listopada 2018r. kiedy to Szpital nie podjął działań mających na celu rozpatrzenie wniosku lub skierowanie skargi do sądu. Pismo skierowane do wnioskodawczyni z 27 kwietnia 2018 r. o uzupełnienie wniosku nie zamyka toku postępowania, pomijając już fakt, że odpowiedź na wniosek została udzielona z naruszeniem 14 dniowego terminu. W tych okolicznościach trudno było przyjąć, że stwierdzona bezczynność nie wynika z celowego działania organu. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku, wymierzając na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. organowi grzywnę w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.