III SAB/Gl 52/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Firmy "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie bezczynności organu w kwestii podatku akcyzowego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik strony skarżącej radca prawny A.L. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w K. polegającą na braku rozpatrzenia do dnia wniesienia skargi odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] r. nr [...] określającej za miesiąc [...] r. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł oraz wysokość zaległości podatkowej w w/w podatku w kwocie [...] zł. Przedmiotowa skarga w dniu [...] r. została przesłana do organu odwoławczego celem nadania jej dalszego biegu stosownie do regulacji zawartej w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.) W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia – strona skarżąca bowiem nie złożyła przed wniesieniem skargi do Sądu ponaglenia do ministra właściwego do spraw finansów publicznych lub o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do uznania zarzutów podniesionych w skardze. Nadto w uzasadnieniu swego stanowiska Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że w toku postępowania każdorazowo zawiadamiano skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy wyznaczając nowy na jej załatwienie, informując przy tym o przyczynach niedotrzymania wskazanego wcześniej terminu. Ponadto zaznaczył, iż ostateczny termin rozpoznania sprawy został ustalony na [...] r. i do tego też czasu zostanie wydana decyzja utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] r. zawiadomił skarżącą Spółkę, że odwołanie zostanie rozpatrzone do [...] r., a następnie postanowieniem z dnia [...] r. przedłużył termin do [...] r. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej poinformował Sąd o cofnięciu skargi w związku z wydaniem przedmiotowej decyzji w dniu [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowo-administracyjne). Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 P.p.s.a). Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej na enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. rozstrzygnięcia i czynności organów administracji publicznej. Z powyższego wynika zatem, iż kontrolą objęto również kwestię niewydania przez organ decyzji administracyjnej w sprawie, która takim rozstrzygnięciem winna się zakończyć. Skargę do sądu administracyjnego, stosownie do art. 54 § 1 P.p.s.a. wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Warunkiem niezbędnym do nadania skardze dalszego biegu jest ustalenie między innymi czy została ona wniesiona po wykorzystaniu przez stronę skarżącą wszystkich przysługujących jej prawem środków zaskarżenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę należy wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, zgodnie z treścią § 2 wskazanego powyżej artykułu, rozumie się sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W doktrynie panuje pogląd, iż takie wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy, bowiem zwrot "taki jak" użyty w powołanej regulacji, po którym następuje wyliczenie środków zaskarżenia, powinien być uznany za synonim określenia "w szczególności" (por. W. Chróścielewski, Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, PiP 2004, z. 3, s. 65; także A. Kabat /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, cyt. także w LEX – komentarz do art. 52 ustawy). W myśl art. 141 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej zwanej O.p.) na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 tejże ustawy stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby celnej. Tak więc w przypadku bezczynności organu w postępowaniu podatkowym stronie służy środek wymuszający załatwienie sprawy, który określony został jako "ponaglenie". Środek ten doktryna traktuje jako szczególny środek zaskarżenia którego konsekwencją jest konieczność zajęcia przez organ wyższej instancji stanowiska w kwestii powstałej bezczynności (por.: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, UNIMEX Wrocław 2003 r., s. 522). Powyższe prowadzi zatem do wniosku, iż środkiem zaskarżenia o jakim mowa w art. art. 52 § 2 P.p.s.a. może być także wskazane ponaglenie. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jej wniesienie z innych przyczyn jest niedopuszczalne. Sytuacja taka występuje między innymi w razie niewyczerpania przez stronę skarżącą trybu zaskarżenia przewidzianego ustawą w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że strona skarżąca winna była przed wniesieniem skargi złożyć ponaglenie w trybie art. 141 § 1 pkt 2 O.p. Jednakże pomimo tego, iż postanowieniem z [...] r. organ odwoławczy ustalił kolejny termin załatwienia sprawy, strona nie skorzystała z takiej możliwości prawnej i nie wniosła ponaglenia do organu właściwego, złożyła natomiast przedwczesną skargę na bezczynność tegoż organu. Zaznaczyć przy tym wypada, że wskazany powyżej przepis jest środkiem prawnym zwalczania bezczynności organu i dopiero nieskuteczność ponaglenia daje stronie prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu. Każde bowiem żądanie, a co za tym idzie każdy środek zaskarżenia, a więc także i ponaglenie, wymaga załatwienia w formie przewidzianej prawem. Dopóki to nie nastąpi przesłanka dopuszczalności skargi nie będzie zachodzić z powodu braku przejawu władztwa administracyjnego, które stanowić mogłoby przedmiot zaskarżenia. W konsekwencji powoduje to, że skargę wniesioną w takim przypadku należałoby odrzucić jako przedwczesną (por. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 588/05, LEX CD – nr systemowy 193106). Wobec powyższego skoro strona skarżąca nie wyczerpała możliwości prawnych do ponaglenia organu celnego, a zatem nie wyczerpała środków zaskarżenia służących jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, to skargę należało uznać za przedwczesną i odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Nadmienić należy również, iż okoliczność cofnięcia skargi, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie może być uznana za wiążącą dla Sądu, albowiem skoro nie nastąpiło skuteczne wniesienie skargi, to tym samym nie można również skutecznie jej cofnąć.