III SAB/Gl 52/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność Prezydenta Miasta K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza bezczynność organu oraz że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. zasądza od Prezydenta Miasta K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem datowanym na dzień 31 marca 2019 r. A.Z. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) złożyła – za pośrednictwem Prezydenta Miasta K. – skargę na bezczynność postępowania tego organu w załatwieniu wniosku z 27 lutego 2019 r. w przedmiocie udostępnienia wskazanych w nim informacji dotyczących procesu remontu i przebudowy stadionu "A" od początkowej fazy do jego zakończenia oraz kosztu tej inwestycji. Zakwestionowała w niej sposób działania organu podkreślając upływ 14dniowego terminu na udzielenie odpowiedzi. Złożenie skargi poprzedził następujący ciąg zdarzeń: Wnioskiem z 27 lutego 2019 r. Strona wystapiła do organu o udostępnienie informacji dotyczących procesu remontu i przebudowy stadionu "A" od początkowej fazy do jego zakończenia tj. terminu rozpoczęcia i zakończenia prac budowlanych oraz przygotowawczych oraz całkowitego kosztu generalnego remontu/przebudowy stadionu; partycypowania "A" w tych kosztach; ewentualnych dotacji ze środków UE; podania okresu trwałości tego projektu; zestawienia wszystkich wydatków po rozliczeniu inwestycji z podziałem na poszczególne lata 2008-2019. Pismo to zostało przesłane jako załącznik do maila w dniu 7 marca 2019 r. Jak wynika z przesłanych dokumentów w marcu 2019 r. prowadzona była wewnętrzna korespondencja międzywydziałowa w organie, jednak odpowiedź Stronie nie została udzielona. W tych okolicznościach strona, jak wskazano na wstępie, wniosła skargę do Sądu na bezczynność organu, zarzucając nierozpatrzenie wniosku w terminie 14 dni, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa). Pismem z 29 maja 2019 r. zażądała zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ, co do zasady, wniósł o jej oddalenie jako bezprzedmiotowej gdyż do organu nie wpłynął wniosek na podstawie ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego. Nadto organ wskazał zaistniałe problem techniczne z obsługą wniosku Strony i fakt udzielenia odpowiedzi 15 kwietnia 2019 r. w granicach określonych ustawą z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1330; dalej jako: u.d.i p.). Przyznał, że nastąpiła bezczynność, jednak nie miała rażącego naruszenia prawa; wniósł o odstąpienie od zasądzenia kosztów bowiem odpowiedź została udzielona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt W 14/94, (Dz.U. nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności działania organów administracji publicznej, treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ppsa sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa. Zatem celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wniesienie tej skargi jest zatem czasowo ograniczone jedynie trwaniem niepożądanego stanu przewlekłości lub bezczynności, a więc np. do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia wniosku strony. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze i w piśmiennictwie – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r. o sygn. akt II OSK 52/06, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 100; postanowienia NSA: z dnia 13 marca 2009 r. o sygn. akt II FSK 2020/08; z dnia 19 lipca 2013 roku o sygn. akt I FSK 1325/13 oraz T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 243; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 143. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny w sprawie skargi na bezczynność czy przewlekłość jest zatem art. 149 § 1 ppsa, zgodnie z którym sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto brzmienie przepisu art. 149 ppsa, stanowiącego podstawę orzekania przez Sąd przy uwzględnianiu skargi na bezczynność organu, nakłada jednak na Sąd obowiązek nie tylko zobowiązania bezczynnego organu do załatwienia sprawy ale również wypowiedzenia się, czy bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Tym samym Sąd zobligowany jest do dokonania tej oceny ex lege. Na mocy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1169 ze zm.) sądy administracyjne z mocą od 17 maja 2011 r. zostały wyposażone w kompetencję do stwierdzania, czy bezczynność organu (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ze stwierdzeniem przez sąd rażącego naruszenia prawa bezczynnością organu (lub przewlekłym prowadzeniem postępowania) wiąże się szczególna odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych za rażące zaniedbania. Dochodzenie tej odpowiedzialności "otwiera" dopiero orzeczenie właściwego sądu kwalifikujące okoliczności danej sprawy do rażąco naruszających prawo. Nadto podniesienia wymaga, o czym także powyżej, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem kontroli sądowej nie jest objęty określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie, w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność lub przewlekłość organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu czy też spowodowana była jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany. W tym miejscu podkreślić jednak należy, że oceniając, czy zaistniała bezczynność organu, Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, przypomnieć należy, że organ, któremu we wniesionej skardze zarzucono bezczynność w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem z 7 marca 2019 r. skarżącej o udostępnienie wskazanych w nim informacji dotyczących procesu remontu i przebudowy stadionu "A" od początkowej fazy do jego zakończenia oraz kosztu tej inwestycji udzielił odpowiedzi dopiero po wniesieniu skargi datowanej z 31 marca 2019r. – tj. 17 kwietnia 2019 r. Tym samym organ uznał, że skoro udzielił pisemnej odpowiedzi na wniosek skarżącej, to nie pozostaje bezczynny. W ocenie składu orzekającego, wobec powyżej przedstawionych rozważań prawnych, z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Podjęta czynność nastąpiła z przekroczeniem 14-dniowego terminu i dopiero po wniesieniu skargi do tut. Sądu. Natomiast zgodnie z art. 13 u.d.i p. regulującym termin udostępnienia informacji publicznej – ust. 1 - udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Ust. 2 stanowi, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Mając na uwadze powyższe, Sąd uwzględnił wniosek skarżącej zawarty w skardze i stwierdził bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku. Stosownie do treści § 1a art. 149 ppsa, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd jednocześnie stwierdza, czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana zawsze w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ odpowiedział na wniosek skarżącej niezwłocznie po wniesieniu skargi zatem należało przyjąć, że nie zaistniały podstawy do przypisania bezczynności organu kategorii rażącego naruszenia prawa I tym samym brak było podstaw do nałożenia grzywny z art. 149 § 2 ppsa. W skardze Strona również nie zawarła takiego żądania, a jedynie zwrot kosztów postępowania, które Sąd zasądził w oparciu o art. 200 ppsa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji. ----------------------- 1