III SAB/Gl 6/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-04-26
Skład orzekający: Małgorzata Herman, Krzysztof Kandut, Adam Nita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik Urzędu Skarbowego przewlekle prowadzi postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług, jeśli weryfikacja transakcji wymaga współpracy z zagranicznymi organami podatkowymi i analizy złożonych, wielopodmiotowych transakcji łańcuchowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ podatkowy nie prowadzi postępowania przewlekle, mimo jego długiego trwania, ponieważ podejmowane czynności były niezbędne do ustalenia prawdy materialnej w skomplikowanej sprawie dotyczącej potencjalnego oszustwa podatkowego (karuzeli VAT). Długi czas trwania postępowania wynikał z konieczności weryfikacji transakcji z udziałem wielu podmiotów krajowych i zagranicznych, co wymagało współpracy z innymi organami i administracjami podatkowymi innych państw. Czynności organu nie nosiły znamion niecelowości ani pozorności, a ich odstępy czasowe były uzasadnione specyfiką sprawy i pozyskiwanymi materiałami dowodowymi.Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie podatku VAT za grudzień 2013 r. Postępowanie, wszczęte po kontroli podatkowej, dotyczyło weryfikacji transakcji sprzedaży oleju rzepakowego i folii stretch w ramach WDT, które mogły stanowić element karuzeli podatkowej. Skarżąca zarzuciła organowi opieszałość, pozorność działań i brak wydania decyzji mimo upływu niemal trzech lat. Organ argumentował, że długi czas postępowania wynika z konieczności weryfikacji transakcji z udziałem wielu podmiotów krajowych i zagranicznych, w tym poprzez współpracę z czeską i słowacką administracją podatkową.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.) Sędzia WSA Adam Nita po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
W dniu 14 grudnia 2016 r. A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K., wniosło skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S., postępowania podatkowego wszczętego postanowieniem z dnia [...]r. w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r.
Stan sprawy jest następujący:
W dniu 30 stycznia 2014 r. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. wszczął w stosunku do skarżącej kontrolę podatkową w zakresie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. Jak ustalono, spółka nabywała olej rzepakowy oraz folię stretch, które następnie sprzedawała w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów do kontrahentów z Czech i Słowacji. W toku kontroli wątpliwości organu wzbudził fakt udziału w transakcjach handlu olejem rzepakowym znacznej ilości podmiotów, z których żaden nie był producentem towaru jak również jego konsumentem, wysokie obroty z działalności, krótkie terminy płatności (nawet w dniu dostawy), brak posiadania placów do składowania towarów (ustalenia opisano w protokole kontroli 12 lutego 2014 r., przedstawiając stwierdzone nieprawidłowości).
W dniu 13 lutego 2014 r. spółka złożyła korektę deklaracji VAT-7 za grudzień 2013 r., w której ponownie wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w terminie 25 dni (podobnie jak w deklaracji pierwotnej), nie akceptując zasadniczych ustaleń kontroli. W tej sytuacji postanowieniem z [...]r. organ podatkowy wszczął postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r., a następnie kolejnymi postanowieniami, stosownie do art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej, przedłużał je, informując stronę o tym fakcie i jego przyczynach.
W celu potwierdzenia dokonanych przez spółkę transakcji nabycia oraz sprzedaży towarów organ w toku postępowania wystąpił do właściwych dla kontrahentów A Sp. z o.o. organów podatkowych, w tym do czeskiej i słowackiej administracji podatkowej, celem weryfikacji transakcji za grudzień 2013 r. Analiza i ocena nadchodzących odpowiedzi wraz z dowodami spowodowały, że - w ocenie organu – istnieje podejrzenie, że A Sp. z o.o. jest ogniwem tzw. transakcji łańcuchowych, uczestniczącym w oszustwie podatkowym (spółka nabywane w grudniu 2013 r. towary sprzedała bezpośrednio w ramach transakcji wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów do podmiotów słowackich i czeskich, a z informacji uzyskanych od słowackiej i czeskiej administracji podatkowej wynika, iż nabywcy ci odsprzedawali zakupione towary z powrotem do Polski). W konsekwencji organ podjął działania celem ustalenia pełnego stanu faktycznego, w tym z udziałem kontrahentów spółki.
W skardze na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. skarżąca spółka wskazała, że organ postanowieniem z dnia [...]r. wszczął postępowanie w w/w sprawie, jednak nie wydał dotychczas decyzji, przez co naruszył przepisy: art. 139 § 1, 2 i 4 oraz art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa, a także art. 120, 121 § 1, 122 i 125 tej ustawy, z uwagi na brak uzasadnienia dla trwającego niemal trzy lata postępowania podatkowego i niezakończenie go decyzją kończącą postępowanie podatkowe. Wobec powyższego spółka wniosła o:
1. zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji,
2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa,
3. wymierzenie Naczelnikowi Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Motywując żądanie spółka na wstępie wskazała, że 10 października 2016 r. wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w K. z ponagleniem na nieterminowe załatwienie opisanej wyżej sprawy, a organ ten postanowieniem z [...]r. uznał ponaglenie za bezzasadne.
Przedstawiając stan sprawy skarżąca wyjaśniła, że motywując przedłużenie terminu załatwienia sprawy (ostatnio ustalając go na 7 grudnia 2016 r.) organ niezmiennie powołuje się na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w trakcie kontroli podatkowej, przeprowadzenia szczegółowej analizy dokumentów i informacji otrzymywanych od innych urzędów (odpowiedzi na wystosowane wnioski), przeprowadzenia przesłuchań, czy podjęcia kolejnych czynności podczas toczącego się postępowania podatkowego. Tymczasem rzeczywiste czynności organu są sporadyczne. Zdaniem skarżącej spółki w aktach sprawy znajduje się wystarczający do podjęcia decyzji materiał dowodowy dokumentujący okoliczności zakupu i sprzedaży oleju rzepakowego, jak również transportu.
Wobec niemożności przesłuchania kolejnych świadków, którzy nie stawili się na wezwania organu, i co stanowi jeden z powodów przedłużenia terminu zakończenia postępowania, pełnomocnik spółki wnosił o ich przymusowe doprowadzenie, w tym o zastosowanie kary grzywny, o której mowa w art. 262 Ordynacji podatkowej. Tymczasem nie czyniąc tego organ jedynie pozoruje czynności dowodowe, jakie rzekomo podejmuje. Taki sposób procedowania nie może być akceptowany, gdyż narusza art. 139 § 1-4 Ordynacji podatkowej, nakazujący załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
O zasadności zarzutów przewlekłego prowadzenia postępowania, poprzez działania pozorowane, prowadzącego do bezczynności w sprawie, przekonuje argumentacja Dyrektora Izby Skarbowej w K. zawarta w postanowieniu z [...] r., która skupia się nie na wykazaniu, iż w sprawie nie zachodzą okresy bezczynności organu i przewlekania postępowania, pomimo dostrzeganej rozpiętości w czasie czynności, lecz na ogólnikowym wymienieniu czynności podejmowanych w okresie ok. 3 lat prowadzonego postępowania podatkowego. Z taką argumentacją skarżąca spółka nie zgadza się, gdyż czynności organu podejmowane są niejednokrotnie w odstępach nawet kilku miesięcy. Abstrakcyjne powoływanie okoliczności sprawy, bez powiązania ich z konkretnymi czynnościami organu i czasem ich trwania, tj. wielowątkowość i złożony charakter, przeprowadzanie czynności sprawdzających, przesłuchiwanie świadków i ich dyscyplinowanie, oczekiwanie na wyniki przeprowadzanych przez inne organy kontroli podatkowych, ustosunkowywanie się do licznych pism podatnika, dwa zażalenia, analiza obszernego materiału dowodowego, czynności techniczne - nie uzasadniają przewlekłości trwającego przez prawie 3 lata postępowania.
Skarżąca dodała, że nakładanie kar porządkowych winno być środkiem usprawniającym postępowanie, a nie usprawiedliwiającym jego przewlekłość, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Podobnie inicjatywa dowodowa podatnika i uczestnictwo w postępowaniu poprzez składane pisma, wnioski, czy zażalenia winno zostać odniesione do precyzyjnego wskazania czasu, w jakim trwało ich załatwienie, a nie stanowić argumentu dla dłuższego trwania postępowania.
Wszystko to dowodzi, zdaniem skarżącej spółki, że Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. działa w niniejszej sprawie w sposób opieszały, czym narusza zasadę szybkości postępowania wynikającą z art. 125 Ordynacji podatkowej. Tym samym w sprawie ma miejsce naruszenie zasad postępowania wynikających z art. 120 oraz art. 121 § 1 tej ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując na bezzasadność zgłaszanych zarzutów. W uzasadnieniu szczegółowo przedstawił zakres i celowość czynności podejmowanych w toku postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie nadmienić trzeba, że skarga spółki A na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. została zarejestrowana i rozpoznana pod odrębną sygnaturą sądową.
Istota sporu w badanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w/w organ przewlekle prowadzi postępowanie podatkowe wszczęte postanowieniem z [...] r. w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r.
Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W celu odkodowania pojęć bezczynności i przewlekłości, z uwagi na brak definicji legalnych tych zwrotów, należy odwołać się do ich znaczenia w rozumieniu języka prawniczego (zob.: uchwała NSA z 29 listopada 1999 r. sygn. akt FPK 3/99, ONSA 2000 nr 2, poz. 59). Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1532/15). Natomiast przewlekłe postępowanie ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności w niewłaściwej procedurze, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 282/13 i orzeczenia w nim powołane).
Innymi słowy, z przewlekłym postępowaniem mamy do czynienia w razie jego prowadzenia w sposób nie zmierzający – wbrew zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania występuje, gdy organ działa nieefektywnie, a także gdy jego działanie polega na wykonywaniu wielu czynności w dużym odstępie czasu, względnie wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (np. odwlekanie zakończenia postępowania, pomimo posiadania wystarczającego materiału do rozstrzygnięcia sprawy, bez podania uzasadnionych przyczyn takiego działania), co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy. W celu ustalenia przewlekłości postępowania konieczne jest więc zbadanie, czy czynności organu zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane oraz czy nie są to czynności pozorne, nieprowadzące w istocie do wydania rozstrzygnięcia. Może o niej również świadczyć opieszałość w wyznaczeniu i przeprowadzeniu czynności procesowych, które są konieczne do załatwienia sprawy, czy też mnożenie czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 20 czerwca 2012 r., II SAB/Wr 4/12, LEX nr 1385274; wyrok WSA w Krakowie z 26 czerwca 2014r., I SAB/Kr 10/14, LEX nr 1546690; wyrok WSA w Warszawie z 13 marca 2014r., I SAB/Wa 323/13, LEX nr 1447027; wyrok WSA w Łodzi z 5 lipca 2013 r., II SAB/Łd 48/13, LEX nr 1347056, a także: A. Golęba (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, A. Golęba, M. Kamiński, T. Kiełkowski, Postępowanie administracyjne, Warszawa 2015, s. 239–241).
Z materiału dowodowego przekazanego Sądowi wraz ze skargą wynika, że po wszczęciu postępowania podatkowego, poprzedzonego kontrolą przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie obrotu olejem rzepakowym oraz folią stretch, sprzedawanymi w ramach WDT do Czech i Słowacji, organ ustalił, iż okoliczności towarzyszące zawieranym transakcjom handlowym wskazują na to, że spółka A prawdopodobnie uczestniczy w tzw. karuzeli podatkowej, której skutkiem może być wyłudzenie podatku od towarów i usług. W celu weryfikacji transakcji dokonanych przez spółkę (nabycia oraz sprzedaży) organ podjął czynności z udziałem organów podatkowych właściwych dla kontrahentów spółki, w tym także czeskiej i słowackiej, administracji podatkowej. Dostawcami spółki (kontrahenci bezpośredni i pośredni) były firmy jedynie pośredniczące w handlu olejem rzepakowym, zwykle jednoosobowe, nieposiadające zaplecza magazynowego, niezatrudniające pracowników, w cenę towaru wliczające koszty transportu pomimo braku pojazdów. Część kontrahentów nie posiadała wiedzy na temat transportu towaru od swojego dostawcy do odbiorcy, miejsc załadunku, czy osób odpowiedzialnych za załadunek towarów. Niejednokrotnie próby przeprowadzenia kontroli podatkowej lub czynności sprawdzających u kontrahentów, a nawet kontaktu z nimi, były niemożliwe. Jak pokazują akta sprawy zawierające dotychczas zebrane dowody, kolejne ustalenia organu potwierdzały, że spółka A uczestniczyła w tzw. karuzeli podatkowej, zwłaszcza, że – jak poinformowała czeska administracja w lutym 2015 r. - towar dostarczany do czeskiej spółki B a.s. wracał z powrotem do Polski (do spółki C w B.). Zarówno kontrola podatkowa jak i czynności sprawdzające w tej spółce okazały się jednak niemożliwe. Z kolei słowacka administracja podatkowa wskazała, iż towar (olej rzepakowy) zbyty przez A do spółki D s.r.o. był odsprzedawany m.in. do polskiego podmiotu "E" [...] Sp. z o.o. we W.. W maju 2015 r. wobec tej spółki właściwy organ wszczął postępowanie kontrolne w zakresie podatku VAT za IV kwartał 2013 r., jednak podjęte czynności okazały się bezskuteczne (siedziba w biurze wirtualnym, doręczanie korespondencji bezskuteczne, adres siedziby spółki niezgodny z KRS). Według ustaleń Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. istnieje uzasadnione podejrzenie, że spółka "E" [...] to tzw. znikający podatnik, który uczestniczył w oszustwie podatkowym. Potwierdziły to czynności prowadzone w 2015 r. z udziałem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K., Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. oraz Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. (spółka "E" [...] jako znikający podatnik uczestniczyła w zorganizowanym na szeroką skalę procederze obrotu surowym olejem rzepakowym z udziałem firm krajowych oraz zarejestrowanych w Czechach i Słowacji). Dalsze ustalenia pokazały, że udziałowcem słowackiej spółki D w grudniu 2013 r. był M.P., udziałowiec F Sp. z o. o. w T., dostawcy oleju rzepakowego do A Sp. z o.o.
Jak pokazało dotychczasowe postępowanie, spółka A w grudniu 2013r. sprzedawała towar na rzecz słowackiego podmiotu G s.r.o. Tenże podmiot słowacki sprzedawał z kolei olej na rzecz H Sp. z o.o. w Krakowie przy czym transakcje te następowały w tych samych dniach i w tych samych ilościach. Na fakturach sprzedaży widniały te same nazwiska kierowców i numery rejestracyjne pojazdów. Olej rzepakowy sprzedawany przez A do G s.r.o. pochodził od F Sp. z o. o., a ta nabywała go od ZPUH I G. K.w D., który z kolei nabywał olej od H Sp. z o.o.
Te, a także dalsze ustalenia poczynione przez organ zmierzały m.in. do ustalenia miejsca konsumpcji oleju rzepakowego i folii stretch zbywanych na rzecz kontrahentów zagranicznych: B a.s., G s.r.o., D s.r.o. i innych (np. J s.r.o.), jak również do zweryfikowania rzetelności transakcji z udziałem A Sp. z o.o. W celu stwierdzenia prawidłowości transakcji organ podatkowy – jak pokazują dotychczas skompletowane akta sprawy - podjął szereg działań nakierowanych na ustalenie okoliczności dotyczących ich rzeczywistego charakteru. Wielokrotnie występował do innych organów podatkowych w ramach pomocy prawnej, jak też do administracji podatkowej innych państw. Świadczy o tym przytoczona obszernie korespondencja organu wyszczególniona na stronach 17-36 odpowiedzi na skargę.
Oceniając zakres czynności podjętych przez organ podatkowy w niniejszej sprawie, odstępy czasu w jakich były one podejmowane oraz to, czy nie są to czynności pozorne, nie prowadzące w istocie do wydania rozstrzygnięcia (czy nie dochodzi do mnożenia czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy), Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że czynności i ustalenia organu są pozorne i prowadzone przewlekle. Z uwagi na okoliczność, że w przedmiotowej sprawie weryfikacja transakcji dotyczy wielu uczestniczących w nich podmiotów krajowych i zagranicznych – czas trwania czynności uległ wydłużeniu. W ocenie Sądu – nie można jednak mówić o przewlekłości organu.
Zdaniem Sądu, analizując i oceniając sposób procedowania, organ nie uchyla się od przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego w kierunku weryfikacji kontrahentów i transakcji spółki w celu ustalenie prawdy materialnej. Świadczy o tym liczna korespondencja z innymi organami wezwanymi o udzielenie pomocy poprzez przeprowadzenie konkretnych czynności. Nie sposób wiec przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci kompletu ustaleń pozwalających na zakończenia postępowania administracyjnego.
Co warte dostrzeżenia, czynności organu obejmują działania własne organu, jak i korespondencję z innymi organami mającą na celu zgromadzenie niezbędnego materiału dowodowego, dotyczącego działalności skarżącej spółki oraz kontrahentów. W skład tych czynności zaliczyć też należy dokonywaną przez organ na bieżąco analizę przedkładanych dokumentów oraz napływającej korespondencji od organów i podmiotów związanych ze sprawą. Podkreślić przy tym trzeba, że organ może sam lub za pośrednictwem innych organów weryfikować prawidłowość i rzetelność rozliczenia nie tylko podatnika, ale również jego kontrahentów, co też czynił. Ten ostatni aspekt, z natury rzeczy oddający pole działania organom wezwanym (które podejmują mniej lub bardziej czasochłonne czynności na rzecz organu wzywającego), wpływa na czas trwania postępowania. Podkreślić trzeba i to, że od organów podatkowych nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. Wiele dowodów w postępowaniu może nie przyczynić się do ustaleń faktycznych, ale być źródłem informacji o nowych, nieznanych wcześniej dowodach, bez przeprowadzenia których niemożliwe byłoby zrealizowanie zasady prawdy materialnej. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może samoistnie uzasadniać zarzutu przewlekłości.
Niniejszą skargę należy oceniać także poprzez pryzmat zasady neutralności VAT. Sądowi znane są zjawiska tzw. oszustw karuzelowych, a identyfikacja podmiotów uczestniczących w takim oszustwie jest trudna i wymaga od organów podatkowych dużej wnikliwości. Oczywiście nieefektywne prowadzenie i przedłużanie postępowań w tych sprawach pogłębia to negatywne zjawisko i sprzeciwia się zasadzie pewności prawa, tym nie mniej ostatecznie ułatwia uczciwym podatnikom dokonywanie czynności związanych ze stosowaniem VAT poprzez uwzględnienie, oprócz przypadków wyjątkowych, obiektywnego charakteru danej transakcji. Nie jest sprzeczne z prawem wymaganie, by podmiot przedsięwziął wszystkie działania, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do udziału w przestępstwie podatkowym (zob. podobnie wyrok TSUE w sprawie: Teleos i in., C-409/04, EU C 2007, 548), a krajowe organy administracyjne i sądowe powinny odmówić prawa do odliczenia, jeżeli zostanie udowodnione na podstawie obiektywnych przesłanek, że skorzystanie z tego prawa wiązałoby się z przestępstwem lub nadużyciem (zob. podobnie wyroki TS w sprawie: Kittel i Recolta Recycling, C-439/04 oraz C-440/04, EU C 2006 446, pkt 55; Mahageben Kft i David, C-80/11 i C-142/11, EU C 2012 373, pkt 42), jednak dopiero odmowa prawa do odliczenia daje podatnikowi możliwość wykazania swoich racji w stosownym postępowaniu.
Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd nie dopatrzył się – wbrew zarzutom skargi - aby podejmowane przez organ czynność nosiły znamiona niecelowości lub pozorności. Czynności te były również podejmowane w odstępach czasu uzasadnionych okolicznościami oraz ich specyfiką i wynikały z kolejności i logiki zdarzeń oraz pozyskiwanych materiałów dowodowych, a także konieczności dalszej ich weryfikacji. Tym samym organ nie dopuścił się nieuzasadnionej zwłoki, bowiem podejmowane przez organy działania (mające na celu przesłuchanie świadków, zorganizowanie współdziałania ze strony wielu innych organów, w tym prokuratury, co wymaga oczekiwania na rezultaty ich działań - kontrola, czynności sprawdzające, wystąpienie do władz podatkowych innych państw) miały umocowanie w obowiązujących procedurach i zmierzały wprost do skontrolowania rzetelności rozliczeń podatnika. O wszystkich tych przypadkach organ zawiadamiał stronę w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej.
Na tle okoliczności sprawy wynikających z akt przedłożonych Sądowi nie może być może być mowy o pasywności organu. Jak już nadmieniono, przewlekłość ma miejsce, gdy czynności organu nie zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, są podejmowane w długich odstępach czasu, są pozorne, nieprowadzące w istocie do wydania rozstrzygnięcia, a nawet zbędne. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. W ocenie Sądu, występująca w sprawie regularność i częstotliwość działań organu świadczy o tym, że organ podejmuje czynności prowadzące do wyjaśnienia i zakończenia sprawy.
Powyższe nie oznacza, że Sąd bezkrytycznie akceptuje konieczność przedłużenia prowadzonych czynności zwłaszcza w tych przypadkach, gdy przyczyną są trudności i przeszkody w ich przeprowadzeniu (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Kr 16/13).
Niewątpliwie na podstawie art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Powyższa zasada pozostaje w bezpośrednim związku z art. 120 i art. 121 § 1, a także art. 122 powołanej ustawy, zobowiązującymi organy podatkowe do działania na podstawie przepisów prawa, a także pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Długi czas trwania postępowania nie może być jednak automatycznie utożsamiany z przewlekłością. Występuje ona, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Taka sytuacja w sprawie jednak nie wystąpiła. Warto przy tym zwrócić uwagę i na to, że szybkość załatwienia sprawy nie może uzasadniać powierzchownego ustalenia stanu faktycznego sprawy i osłabiać dążenie do wyświetlenia prawdy obiektywnej.
Z powyższych względów, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło