III SAB/Gl 60/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Burmistrza Miasta M. w przedmiocie przyznania bonu energetycznego 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa, 2. zobowiązuje organ do rozpatrzenia wniosku w terminie 60 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem. Pismem z 8 stycznia 2024 r. K.K. – dalej strona, skarżący - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Burmistrza Miasta M. – dalej organ, Burmistrz- w sprawie wniosku o przyznanie bonu energetycznego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego (tekst jedn. Dz. U. 2024 r., poz. 859, powoływanej dalej jako: "u.b.e." Skarżący w skardze wskazał, iż spełnił wszystkie wymogi do otrzymania bonu energetycznego, a mimo to bonu tego nie otrzymał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że w dniu 19 sierpnia 2024 r. do MOPS w M. (obecnie Centrum Usług Społecznych w M.) wpłynął wniosek strony o wypłatę bonu energetycznego w podwyższonej kwocie. We wniosku skarżący wskazał, że jego głównym źródłem ogrzewania jest ogrzewanie elektryczne/ bojler elektryczny. Podczas weryfikacji wniosku organ ustalił, że jako główne źródło ogrzewania dla adresu M., ul. [...] zgłoszony jest kocioł na paliwo stałe w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. W związku z powyższym w dniu 23 września 2024 r. organ wezwał do złożenia wyjaśnień odnośnie głównego źródła ogrzewania oraz złożenia wyjaśnień składu gospodarstwa domowego. Skarżący złożył oświadczenie dotyczące składu gospodarstwa domowego oraz głównego źródła ogrzewania wraz z kserokopią deklaracji dotyczącej źródła ciepła i źródeł spalania paliw z której wynikało, że ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny, jako główne źródło ogrzewania dla adresu M., ul. [...] zostało zgłoszone zostało w dniu 04.10.2024 r. Następnie organ wezwał stronę do dostarczenia dokumentu potwierdzającego datę pierwszego uruchomienia ogrzewania elektrycznego/ bojlera elektrycznego, a w dniu 10 października 2024 r. wpłynęły dokumenty potwierdzające montaż fotowoltaiki przez firmę B dla Z.C. zamieszkałego ul. [...] [...] G. W dniu 17 października 2024 r. organ ponownie wezwał stronę do dostarczenia dokumentu potwierdzającego datę pierwszego uruchomienia ogrzewania elektrycznego/ bojlera elektrycznego dla adresu M., ul. [...]. Skarżący w dniu 29 października 2024 r. oświadczył, że główne ogrzewanie gospodarstwa domowego to ogrzewanie prądowe, a skład gospodarstwa domowego to 2 osoby, przy czym nie dostarczył dokumentów potwierdzających datę pierwszego uruchomienia ogrzewania elektrycznego/ bojlera elektrycznego wobec powyższego pismem nr [...] z dnia 20 listopada 2024 r. organ pozostawił wniosek strony o wypłatę bonu energetycznego bez rozpatrzenia. W dniu 11 grudnia 2024 r. wpłynęło do organu ponaglenie strony na pozostawienie wniosku o bon energetyczny bez rozpoznania, które to postanowieniem z dnia 23 grudnia 2024r. zostało uznane przez SKO w K. za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości bada czy działania podejmowane przez organ administracji publicznej są zgodne z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1 - 3); w sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4) oraz w sprawach, w których są wydawane pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (pkt 4a). Przechodząc do sprawy zainicjowanej skargą K. K. wyjaśnić należy, że przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszym postępowaniu jest bezczynność Burmistrza Miasta M. w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie bonu energetycznego. Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego o przyznanie bonu energetycznego wpłynął do organu 14 sierpnia 2024 r., a organ po wezwaniu z 23 września 2024r. odnośnie wyjaśnienia przez stronę głównego źródła ogrzewania, ilości osób odnośnie składu gospodarstwa domowego, wezwaniami z dnia 8 października 2024r., 17 października 2024r. poprosił stronę o dostarczenie dokumentu potwierdzającego datę pierwszego uruchomienia ogrzewania elektrycznego/ bojlera elektrycznego. Pismem z dnia 20 listopada 2024r. z uwagi na to iż skarżący nie stawił się na wezwanie i nie dostarczył wymaganych dokumentów wniosek o ustalenie bonu energetycznego organ pozostawił bez rozpatrzenia w podstawie prawnej wskazując art. 24a ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Przechodząc do oceny zasadności niniejszej skargi wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści art. 52 § 2 p.p.s.a., rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie. Warunek ten dotyczy także skargi na bezczynność organu. Z treści art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. wynika, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność) oraz jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie. Stosownie do art. 37 § 2 i 3 k.p.a., ponaglenie zawiera uzasadnienie i wnosi się je: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przepisy art. 37 § 4 – § 8 k.p.a. przewidują procedurę związaną z przekazaniem ponaglenia do organu wyższego stopnia oraz formę i sposób rozpatrzenia ponaglenia przez właściwy organ administracji. Z kolei w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przepis ten wskazuje na konieczność złożenia ponaglenia jako warunku formalnego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, jednak nie określa w żaden sposób jaki czas powinien dzielić obie te czynności. Ustawodawca nie zakreśla także terminu, w którym można wnieść skargę na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) wprowadzając jedynie warunek, że skargę w tym zakresie można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Mając zatem na względzie powyżej przedstawione rozważania należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie ponaglenie zostało wniesione do organu prowadzącego postępowanie 11 grudnia 2024r (vide data prezentaty na ponagleniu k 48 akt adm.) zaś skarga została wniesiona za pośrednictwem SKO do WSA w Gliwicach 13 stycznia 2025r 4 r. W konsekwencji należało stwierdzić, że w sprawie wyczerpano wymagany prawem środek zaskarżenia w postaci ponaglenia. Wskazać należy, że podstawę do rozpatrzenia ww. wniosku skarżącego stanowiły przepisy u.b.e., który to akt prawny reguluje m.in. zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania bonu energetycznego (art. 1 ). Zgodnie z art. 2 ust 1 ustawy bon energetyczny jest świadczeniem pieniężnym przysługującym jednorazowo gospodarstwu domowemu jednoosobowemu, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 i 858) za 2023 r., zwanego dalej "przeciętnym dochodem za 2023 r.", nie przekraczała kwoty 2500 zł, oraz gospodarstwu domowemu wieloosobowemu, w którym wysokość przeciętnego dochodu za 2023 r. na osobę nie przekraczała kwoty 1700 zł. W przypadku, gdy główne źródło ogrzewania danego gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną i jest wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496), do dnia 1 kwietnia 2024 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy, bon energetyczny przyznaje się w wysokości 800 zł - gospodarstwu domowemu wieloosobowemu składającemu się z 2 do 3 osób; (art. 2 ust. 8 pkt 1 ustawy o bonie energetycznym). Jak stanowi zaś art. 4. ust 1 ustawy wójt, burmistrz lub prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę bonu energetycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta bonu energetycznego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej (por. art. 4 ust. 6 ustawy o bonie energetycznym). Natomiast wydania decyzji administracyjnej wymaga odmowa przyznania bonu energetycznego (art. 4 ust. 9 pkt. 1 ustawy o bonie energetycznym). Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy zasadnie organ pozostawił wniosek skarżącego o bon energetyczny bez rozpatrzenia z uwagi na niezastosowanie się do wezwań organu w zakresie przedłożenia dokumentu potwierdzającego datę pierwszego uruchomienia ogrzewania elektrycznego/ bojlera elektrycznego. Zdaniem strony skarżącej organ pozostaje w stanie bezczynności w zakresie załatwienia wniosku strony o przyznanie bonu energetycznego, w ocenie zaś organu stanu bezczynności nie ma albowiem skarżący nie zastosował się do wezwania organu i nie przedłożył żądanego dokumentu w zakresie przedłożenia dokumentu potwierdzającego datę pierwszego uruchomienia ogrzewania elektrycznego/ bojlera elektrycznego. Zaznaczenia także wymaga to, iż jak wynika z akt sprawy deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której kocioł na paliwo stałe został wykazany jako główne źródło ciepła wpisane zostało do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w dniu 6 września 2024r. Następnie deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której skarżący wskazał także na ogrzewanie elektryczne / bojler elektryczny jako źródło ciepła złożona została 4 października 2024 r. do Urzędu Miasta M.. Powyższe ustalenia pozostają poza sporem. Sąd nie podziela oceny dokonanej przez organ, że brak złożenia dokumentu potwierdzającego datę pierwszego uruchomienia ogrzewania elektrycznego /bojlera elektrycznego, jest równoznaczne z brakiem spełnienia koniecznego warunku do przyznania świadczenia – bonu energetycznego. Jak wynika z art. 27 g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, ( Dz.U.2024.1446 t.j.) dalej u.o.e.b. właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. W terminie 30 dni od dnia otrzymania deklaracji w postaci pisemnej wójt, burmistrz lub prezydent miasta wprowadza do ewidencji dane i informacje zawarte w deklaracji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego ewidencję (art. 27 g ust. 5). Przepis art. 27g ust. 1 u.o.e.b wszedł w życie w dniu 1 lipca 2021 r. (komunikat Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 marca 2021 r. – Dz. U. z 2021 r. poz. 583). Właścicielom lub zarządcom budynków określono termin na złożenie deklaracji do 30 czerwca 2022 r., gdzie należało wskazać, m.in. używane źródła ciepła oraz paliwo w nich stosowane (art. 15 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy u.o.e.b.). W przypadku nowych źródeł ciepła uruchomionych po 1 lipca 2021 r. termin na złożenie deklaracji wynosił 14 dni od dnia ich uruchomienia. Osoba, która nie złożyła deklaracji CEEB w terminie, podlega karze grzywny (art. 27h u.o.e.b.). Należy jednak zauważyć, że ustawodawca w przepisach ustawy o bonie energetycznym, poza jednolitym dla wszystkich wnioskodawców kryterium dochodowym uznał, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowego świadczenia pieniężnego w podwyższonej wysokości jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę bonu energetycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 4. ust 1 ustawy). Niewątpliwie zatem zdaniem Sądu warunkiem koniecznym do przyznania wnioskowanego świadczenia jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB. Organ rozpoznając wniosek zobowiązany był dokonać jego weryfikacji w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB. Zachowanie zaś czy niezachowanie terminu do złożenia deklaracji nie mogło być przedmiotem postępowania w sprawie dotyczącej przyznania bonu energetycznego, nie mogło mieć zatem znaczenia dla ustalenia prawa do przyznania świadczenia. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązku złożenia deklaracji w terminie została bowiem określona art. 27h u.o.e.b. i stanowi przedmiot odrębnego rozpoznania. W konsekwencji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie miała miejsce bezczynność organu polegająca na pozostawienie wniosku o przyznanie bonu energetycznego bez rozpoznania w sytuacji, gdy organ oparł swoje działanie o wezwanie nie znajdujące umocowania w obowiązujących przepisach prawa. Wobec powyższego Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA w sprawie II OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu w sprawie IV SAB/Po 19/15). W przekonaniu Sądu, w niniejszej sprawie nie można mówić o rażącym zaniedbaniu ze strony organu skoro działał on w przekonaniu, iż jego wezwanie skierowane do strony jest zgodnym z prawem. Z tych względów Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie ma charakteru rażącego, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. W punkcie II sentencji wyroku Sąd zobowiązał Burmistrza Miasta M. do załatwienia wniosku skarżącego o przyznanie bonu energetycznego w terminie 60 dni (art. 4 ust. 5 u.b.e. ) od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.