III SAB/Gl 768/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu punktu 1 wniosku; 2. stwierdza, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 3. zobowiązuje organ do załatwienia punktu 1 wniosku w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie. Pismem z 15 września 2024 r. A. G. (dalej też jako: Skarżący, Strona, Wnioskodawca) wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w B. w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że – powołując się na art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2019 r. poz. 1429 ze zm.; dalej jako: "u.d.i.p.") – Skarżący 15 września 2024 r. wystąpił do Prokuratury Rejonowej w B. o udzielenie informacji w zakresie 8 punktów: 1) kiedy, w jaki sposób prokurator K. K. dokonała kontroli pracy i hospitacji D. G., wraz z wynikami i protokołami; 2) czy K. K. wyciągnęła jakiekolwiek konsekwencje lub podjęła jakiekolwiek działania wobec ujawnionego popełniania przestępstwa na terenie PR w B. przez D. G. w 2021 r., który podczas czynności zapoznawania z materiałami postępowania nie tylko nie udostępniał podejrzanemu materiałów śledztwa, aby ten nie wykrył ich fałszerstwa, ale nawet bezprawnie nakazywał założenie kajdanek podejrzanemu, drastycznie łamał podstawowe prawa człowieka; 3) wykaz wszystkich szkoleń, które odbył od 2019 r. D. G., wraz z instytucją prowadzącą i wynikami testów sprawdzających; 4) czy K. K. wyciągnęła jakiekolwiek konsekwencje lub podjęła jakiekolwiek działania wobec ujawnionego wpływu do Sądu aż 2 aktów oskarżeń wobec D. G.; 5) czy K. K.podjęła jakiekolwiek działania wobec ujawnionego wpływu do Sądu aktu oskarżenia wobec M. F.; 6) czy M. F. lub K. K. wyciągnęli jakiekolwiek konsekwencje lub podjęli jakiekolwiek działania wobec ujawnionego wpływu do Sądu pozwu przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuratorowi Rejonowemu w B.? Czy kierownictwo PR w B. wie, iż ze względu na ich postawę kwota roszczenia została znacząco podwyższona; 7) czy M. F. lub K. K. wyciągnęli jakiekolwiek konsekwencje lub podjęli jakiekolwiek działania wobec przegrania i to wielokrotnie skarg na przewlekłość postępowania? Wykaz sygnatur przegranych skarg od 2019 r. wraz z zasądzoną kwotą w każdej sprawie; 8) czy przełożeni tej jednostki podjęli jakiekolwiek działania wobec kierownictwa PR w B. ze względu na wymienione okoliczności. W dniu 18 września 2024 r. organ udzielił Wnioskodawcy żądanych we wniosku informacji, wyjaśniając, że: Prokurator D. G. hospitacji poddany był w okresie jego asesury; w Prokuraturze Rejonowej w B. nie prowadzono postępowań przeciwko prokuratorowi D. G. Nie inicjowano też postępowań dyscyplinarnych; po wykaz szkoleń prokuratora należy zwrócić się do Prokuratury Okręgowej w K.; przełożonym dyscyplinarnym Prokuratora Rejonowego w B. jest Prokurator Okręgowy w K.; sprawami z zakresu roszczeń wobec Skarbu Państwa zajmuje się Prokuratura Okręgowa w K. W konsekwencji powyższego Strona wniosła skargę na bezczynność organu wobec braku pełnej odpowiedzi na zawnioskowane pytania. Podtrzymała wcześniejsze argumenty i zarzuciła naruszenie poszczególnych regulacji przepisów u.d.i.p. Zaakcentowała, że poświęca swoje życie dla Ojczyzny, aby przywrócić stan zgodny z prawem i zakończyć haniebny proceder uprawiany w XXI w. w sercu Europy, w teoretycznie praworządnym kraju. Natomiast celem wniesienia skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań dla dobra społeczeństwa, a przede wszystkim przestrzeganie prawa, zaprzestanie bezprawnego ochraniania osób spod prawa i protegowanych, uszczuplania budżetu państwa, haniebnego traktowania obywateli oraz poprawę efektywności i jakości pracy organu. Wskazała na cel ustawy, orzecznictwo oraz szczególną istotność zadanych organowi pytań dla interesu publicznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej nieuwzględnienie. Stwierdził, że na wniosek Strony pismem z 18 września 2024 r. udzielono informacji w części zakresu jego wniosku, a w pozostałej części wydana została decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Decyzja ta nie została przez Stronę zaskarżona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt W 14/94, (Dz.U. nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 dalej: "p.u.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując procedowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wniesienie tej skargi jest zatem czasowo ograniczone jedynie trwaniem niepożądanego stanu, a więc np. do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia wniosku strony. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze i w piśmiennictwie – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r. o sygn. akt II OSK 52/06, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 100; postanowienia NSA: z dnia 13 marca 2009 r. o sygn. akt II FSK 2020/08; z dnia 19 lipca 2013 roku o sygn. akt I FSK 1325/13 oraz T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005, s. 243; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 143. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny udzielonej Wnioskodawcy odpowiedzi należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych, zwłaszcza jeśli została wytworzona przez podmioty publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje m.in., że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p). Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać: 1. czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2. pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3. pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej; 4. pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym; 5. decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji; 6. decyzji odmawiając udostępnienia żądanej informacji gdy stwierdzi, że stanowi ona informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. i że nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności, m.in.: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Bez wątpienia więc organ – Prokurator Rejonowy - jest podmiotem publicznym, zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Nie budzi również wątpliwości, że wnioskowane informacje w zakresie trybu i przedmiotu działalności, kompetencji, sposobu załatwiania spraw – z mocy art. 6 ust. 1 u.d.i.p. – stanowią informację publiczną. Zestawiając zatem zakres poszczególnych pytań wniosku Skarżącego i przekazanych przez organ odpowiedzi należy stwierdzić, że jedynie w części pytania nr 1 została udzielona niepełna informacja. Żądanie Strony obejmowało dane w zakresie - kiedy, w jaki sposób prokurator K. K. dokonała kontroli pracy i hospitacji D. G., wraz z wynikami i protokołami. Udzielona informacja, że Prokurator D. G. hospitacji poddany był w okresie jego asesury nie wypełnia więc zadanego pytania. W konsekwencji zatem tutejszy Sąd w tej części stwierdził bezczynność organu, bez rażącego naruszenia prawa. Zauważyć bowiem należy, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyrok NSA z 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18). Istota rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia, co w tej sprawie nie nastąpiło. W konsekwencji więc stwierdzono bezczynność i zobowiązano organ do załatwienia wniosku w zakresie pytania nr 1. Odnośnie natomiast pozostałych pytań wniosku Sąd w składzie orzekającym, w niniejszej sprawie, nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi stwierdzając prawidłowe załatwienie wniosku Skarżącego w zakresie pytań od 2 do 8. W części bowiem pozostałych żądań Strony wyjaśniono, że w Prokuraturze Rejonowej w B. nie prowadzono postępowań przeciwko prokuratorowi D. G.; nie inicjowano też postępowań dyscyplinarnych. Natomiast skoro organ nie dysponował informacjami dotyczącymi wykazu szkoleń prokuratora zasadnie wskazano, że należy zwrócić się po nie do właściwego podmiotu tj. do Prokuratury Okręgowej w K. Nadto zasadnie powiadomiono Wnioskodawcę, że przełożonym dyscyplinarnym Prokuratora Rejonowego w B. jest Prokurator Okręgowy w K., który także zajmuje się sprawami z zakresu roszczeń wobec Skarbu Państwa. Natomiast ustosunkowując sie do żądania z pkt 7 wniosku dot. wykazu sygnatur przegranych skarg od 2019 r. wraz z zasądzoną kwotą w każdej sprawie organ wskazał na wydaną w tym zakresie decyzję odmawiającą udostępnienia żądanej informacji i fakt jej niezaskarżenia. Zatem także w tej kwestii organ nie pozostawał bezczynny. Wobec powyższych okoliczności faktycznych i prawnych Sąd uznał, że w zakresie punktów od 2 – 8 wniosku skargę jako bezzasadną należało oddalić zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Natomiast, w zakresie pkt 1 wniosku, stwierdzono beczynność organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i zobowiązano organ do jego załatwienia stosując przewidziany w przepisach u.d.i.p. tryb podstępowania.