III SAB/Gl 780/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Gołuch, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P.P. na bezczynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2) zobowiązuje organ do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 3) zasądza od Prezydenta Miasta Z. na rzecz strony skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 15 października 2024 r. P.P. (dalej jako "Skarżąca") zwróciła się do Prezydenta Miasta Z. (dalej jako "Organ") o udzielenie informacji publicznej przez udostępnienie: - "protokołu z konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej nr 4 w Zawierciu z 3 lipca 2024 r.", - "odpowiedzi organu nadzory – Wojewody Śląskiego, dotyczącej postępowania nadzorczego w przedmiocie Zarządzenia Nr [...]." W odpowiedzi na wniosek, pismem z 17 października 2024 r., Organ poinformował Skarżącą, że nie jest w posiadaniu dokumentu, który można by było uznać za odpowiedź organu nadzoru – Wojewody Śląskiego, dotyczącą postępowania nadzorczego w przedmiocie Zarządzenia Nr [...]. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 908 ze zm., dalej: u.d.i.p.) obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są jedynie podmioty będące w posiadaniu takich informacji. Odnosząc się do żądania udostępnienia protokołu konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w Z. z 3 lipca 2024 r. Organ stwierdził, że Skarżąca nadużywa prawa do informacji publicznej. Podkreślił, że Skarżąca złożyła już skargę do sądu administracyjnego w przedmiocie tego konkursu, a jak wynika z orzecznictwa sądowo-administracyjnego pozyskiwanie informacji do celów prywatnych związanych z innymi postępowaniami w trybie ustawy o dostępie informacji publicznej stanowi nadużycie prawa. Pismem z 22 października 2024 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę zarzucając Organowi naruszenie: 1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji przez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, 3. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie. W oparciu o wskazane zarzuty Skarżąca domagała się stwierdzenia bezczynności Organu, zobowiązania go do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenia kosztów postepowania. Motywując zasadność skargi wskazała, że żądane przez nią informacje stanowią przedmiot konstytucyjnego uprawnienia, są to bowiem informacje o działalności organów władzy publicznej/osób pełniących funkcje publiczne/ działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego/innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że w niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę okoliczności w jakich złożony został wniosek. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Skarżąca przez u.d.i.p. chciała uzyskać dokumenty, które mogłaby wykorzystać we własnych postępowaniach sądowych czy też sądowo-administracyjnych. Skarżąca ma zatem wyłącznie interes prywatny w uzyskaniu żądanej informacji publicznej. Organ zwrócił ponadto uwagę, że Skarżąca dopiero w skardze wyjaśniła, że przez odpowiedź organu nadzoru – Wojewody Śląskiego, dotyczącą postępowania nadzorczego w przedmiocie Zarządzenia nr [...], miała na myśli "odpowiedź, która wpłynęła do organu o wszczęciu postępowania, a nie rozstrzygnięcia". Nie wynikało to jednak z wniosku o udostępnienie informacji publicznej, dlatego też wyjaśnienia złożone dopiero w skardze należy uznać za próbę naprawienia popełnionego błędu i obarczenie nim Organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga jest uzasadniona. Wnioskiem z 15 października 2024 r. Skarżąca wszczęła postępowanie w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że informacje, o które zapytała są informacjami publicznymi. Tak przebieg konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, jak i postępowanie nadzorcze Wojewody wobec gminy to informacje publiczne w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 oraz art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Są to bowiem informacje o działaniu organów władzy publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że prezydent miasta (każdego) jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) Tryb załatwiania takich wniosków przez organy władzy publicznej regulują przepisy tej ustawy – art. 13 do art. 16. Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 ustawy odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji tych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z pewnymi odstępstwami, które w niniejszej sprawie nie mają znaczenia. W rozstrzyganej tu sprawie Organ załatwił wniosek Skarżącej zwykłym pismem, któremu nie nadał formy i treści decyzji administracyjnej. Tymczasem załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w formie zwykłego pisma może nastąpić jedynie w przypadku, gdy podmiot zobowiązany nie posiada żądanej informacji bądź gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną. Żądana przez Skarżącą informacja jest ze swej natury informacją publiczną, a odmowa jej udzielenia w zakresie pierwszego pytania – "protokół z konkursu na stanowisko dyrektora szkoły" nastąpiła z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej. Konieczna tu była decyzja. Co do pkt 2 wniosku – "udostępnienie odpowiedzi organu nadzoru ..." Sąd stwierdza, że odmowa udostępnienia informacji nastąpiła tu z tego powodu, że Organ nie miał jasności o co Skarżąca pyta, zresztą słusznie, bo pytanie jest niejasne. Dopiero w odpowiedzi na skargę Organ przyznał, że treść skargi pozwoliła mu zrozumieć, czego Skarżąca domaga się, ale w takiej sytuacji już po otrzymaniu wniosku należało wezwać Skarżącą do sprecyzowania swego pytania. Stanowisko, w myśl którego – nie wiemy o co chodzi, ale odmawiamy - nie zasługuje na aprobatę, bo jest naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wynikających z art. 7 k.p.a., przy czym Sąd uznaje, że podstawowe zasady postępowania administracyjnego zawarte w k.p.a. to dyrektywy dla każdego postępowania toczącego się z wniosku obywatela przed organem władzy publicznej. Obstając przy konieczności wydania decyzji Sąd ma na myśli nie tylko formę zewnętrzną aktu administracyjnego, ale też jego konsekwencje w postaci uzasadnienia, które powinno spełniać wymogi z art. 107 k.p.a. i precyzyjnie przedstawiać stanowisko organu na temat pytań postawionych we wniosku. Jeśli zatem Organ powołuje się na nadużycie prawa do informacji publicznej z uwagi na to, że pomiędzy nim a Skarżącą toczy się jakieś postępowanie sądowe, to powinien to uzasadnić przez wykazanie merytorycznego związku między tym postępowaniem a żądaniem informacji publicznej, a nie jedynie tym, że postępowania te toczą się równolegle. Ponadto decyzja administracyjna wymaga pouczenia czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Załatwienie sprawy zwykłym pismem pozbawia stronę skorzystania ze środków odwoławczych właściwych decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w dwóch instancjach, co jest naruszeniem jej praw. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że Organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie załatwił sprawy w terminie wynikającym z przepisu art.13 ust. 1 u.d.i.p. w sposób wymagany prawem, to znaczy nie wydał decyzji administracyjnej. Wyrok w tym punkcie ma umocowanie w przepisie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2024 r., poz. 935, w skrócie jako "p.p.s.a."). Bezczynność ta nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa, podjęte przez Organ działania mieszczą się w terminie 14 dni z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., choć są pomyleniem formy, nie stwarza to jednak wrażenia intencjonalnego działania wbrew prawom Skarżącej i rażącego zwlekania z załatwieniem jej wniosku. W tej sytuacji Sąd zobowiązał Organ do załatwienia wniosku Skarżącej w terminie 14 dni od zwrotu akt administracyjnych, co ma umocowanie w przepisie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przez załatwienie sprawy Sąd rozumie udostępnienie informacji w drodze czynności materialno-technicznej, ewentualnie wydanie decyzji z pełnym uzasadnieniem o odmowie udzielenie informacji publicznej, jeśli Organ pozostanie na stanowisku nadużycia tego prawa, oraz zajęcia stanowiska w kwestii pytania dotyczącego "postępowania nadzorczego", czy Organ posiada dokument, o który zapytała Skarżąca i czy udostępni go w trybie dostępu do informacji publicznej. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane z mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 1. Zasądzone na rzecz Skarżącej koszty postępowania to wpis uiszczony od skargi.