III SO/Gl 1/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczącego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 1 lutego 2010 r., nadesłanym bezpośrednio do tut. Sądu, Spółka "A" z siedzibą w K. domagała się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W uzasadnieniu powyższego podała, iż z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności, tj. pośrednictwo w sprzedaży autokarów i pośrednictwo leasingowe z tym związane nie posiada żadnego majątku. Ponadto poprzedni rok obrotowy zakończyła stratą w wysokości [...] zł, która po utworzeniu rezerwy wielkości [...] zł "równej skarżonej kwocie", przekroczyła kapitały własne. Te wynoszą bowiem [...] zł. Jednocześnie na rachunku bankowym zgromadziła kwotę [...] zł (vide: rubryka nr 9.3 formularza). Dodatkowo wskazała, iż poza wypłatą wynagrodzeń i ponoszonych opłat za rachunki telefoniczne (ok. [...] zł miesięcznie) w Spółce nie są planowane żadne wydatki. Tym bardziej, że przychód z działalności przewidywany jest dopiero na przełomie [...] i [...] 2010 r. Jest to minimalny okres czasowy, jako że produkcja autokaru trwa 4-5 miesięcy. Przy obecnym kryzysie producenci rozpoczynają budowę pojazdu dopiero po zawarciu kontraktu. W tej sytuacji każdy dodatkowy wydatek poniesiony przed wskazanym terminem może pociągnąć za sobą utratę płynności finansowej Spółki, a co za tym idzie zwolnienie zatrudnionych pracowników i ogłoszenie upadłości w związku z niemożnością spłaty całego posiadanego względem Skarbu Państwa zadłużenia. Jako uzupełnienie złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano sprawozdanie finansowe Spółki za 2008 i 2009 r. (tj. bilans oraz rachunek zysków i strat), deklaracje VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, zeznanie podatkowe CIT-8 za 2008 i 2009 r., deklarację rozliczeniową ZUS DRA wraz z listą płac oraz imienny raport miesięczny o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach, a także roczną deklarację o wysokości pobranych zaliczek na podatek dochodowy. Ponadto przedłożono raport kasowy za ostatnie trzy miesiące, wyciąg z rachunku bankowego oraz zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzające zaległość w podatku VAT na kwotę [...] zł. Dodatkowo w oparciu o wystawione w dniu [...] 2010 r. tytuły wykonawcze ustalono, iż rachunek bankowy Spółki zajęty jest do kwoty [...] zł (vide: zawiadomienie z dnia [...] 2010 r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. - Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia Spółki "A" z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi, który wynosić będzie [...] zł nie została spełniona. Analiza stanu majątkowego tejże Spółki, której kapitał (fundusz) podstawowy wynosi według bilansu [...] zł, prowadzi do wniosku, iż ta powinna w nich partycypować. Tym bardziej, że w roku obrachunkowym 2008 wypracowano zysk bilansowy netto w kwocie [...] zł, który w całości przeznaczono na fundusz zapasowy wynoszący obecnie [...] zł (poprzednio jego wysokość kształtowała się na poziomie [...] zł). W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stało na przeszkodzie aby część tej kwoty zabezpieczyć na poczet przyszłych opłat sądowych zważywszy, iż postępowanie będące przedmiotem skargi toczyło się już od dłuższego czasu. Podobne spostrzeżenia nasuwają się w odniesieniu do zadeklarowanych za 2008 i 2009 r. kosztów uzyskania przychodu w kwocie [...] zł i [...] zł, w ramach których mogły się również znaleźć wydatki dotyczące postępowania sądowego. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, iż każdy podmiot zamierzający wytoczyć sprawę lub wziąć udział w sprawie powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i odpowiednio wcześniej w miarę istniejących możliwości, gromadzić środki potrzebne na ich pokrycie. Skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zatem ich posiadanie staje się istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie spraw sądowych. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Tym bardziej, że nadesłane do akt sprawy tytuły wykonawcze wystawione zostały dopiero po złożeniu wniosku o prawo pomocy. Co oznacza, iż z chwilą nadesłania do tut. Sądu urzędowego formularza – druk PPPr – w kasie i na rachunku bankowym Spółki zgromadzony był kapitał wielkości [...] zł (vide: środki pieniężne wykazane w bilansie za 2009 r.). Wprawdzie w oparciu o wystawione w dniu [...] 2010 r. tytuły wykonawcze rachunek bankowy Spółki został zajęty do kwoty [...] zł (vide: zawiadomienie z dnia [...] 2010 r.) niemniej jednak fakt, iż utworzono rezerwę wielkości [...] zł wskazuje, iż poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego leży w zasięgu możliwości finansowych Spółki. Ten bowiem może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności, przyjmujących przecież wyższe wartości. Zwłaszcza, że poza zobowiązaniami aktualnie skarżonymi innych zaległości w Urzędzie Skarbowym czy w ZUS-ie Spółka nie posiada. Nie zalega też względem dostawców i nie posiada żadnych kredytów, pożyczek czy leasingu. Z kolei należności wobec wnioskodawcy nie stanowią problemu i spływają regularnie (vide: raport kasowy za ostatnie trzy miesiące). Jej stałym klientem jest bowiem firma "B". To oznacza, iż poniesiona za ostatni rok obrotowy strata nie jest spowodowana brakiem popytu na usługi, które Spółka świadczy. Przychód za 2008 i 2009 r. wynosił wszakże [...] zł i [...] zł (vide: zeznania podatkowe CIT-8). Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.