III SO/Gl 10/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K.M. o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego w R. grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z bezczynnością w zakresie udostępnienia informacji publicznej postanawia: wymierzyć Prezesowi Sądu Rejonowego w R. grzywnę w wysokości 500 (pięćset ) zł. W piśmie z dnia 19 lutego 2019 r. K.M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego w R. grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej "P.p.s.a.", w związku z niezastosowaniem się do obowiązku prawnego, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Wniosek ten wpłynął do tutejszego Sądu w dniu 19 lutego 2019 r. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca stwierdził, że pismem z dnia 21 stycznia 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w R. w sprawie udostępnienia informacji i danych publicznych. Skarga wniesiona została w formie papierowej za pośrednictwem organu, którego bezczynność była przedmiotem skargi. Wnioskodawca stwierdził, że do dnia dzisiejszego organ nie przekazał sprawy wraz z odpowiedzią na skargę i uporządkowanymi aktami do sądu administracyjnego, nadal nie udostępnił informacji i danych publicznych w sposób przewidziany prawem ani nie poinformował skarżącego o powodach opóźnienia, jak również nie poinformował o terminie w jakim przekaże skargę, ewentualnie udostępni informacje i dane. W odpowiedzi na wniosek, w piśmie z dnia 15 marca 2019 r. organ przedstawił przebieg postępowania i zwrócił się o oddalenie wniosku i odstąpienie od wymierzenia grzywny. W dniu 21 stycznia 2019 roku do Sądu Rejonowego w R. wpłynęła skarga strony kierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w R. w sprawie udostępnienia informacji i danych publicznych. Skarżący w złożonym dokumencie wskazał konsekwentnie adres do doręczeń na platformę ePUAP, ale dodatkowo wskazał również jako adres do doręczeń skrytkę pocztową. W tej sytuacji Prezes Sądu Rejonowego w R. w dniu 1 lutego 2019 r. sporządził pismo adresowane do strony, w którym wskazano skrytkę pocztową jako adres do doręczeń, oraz podano powody niedoręczenia skarżącemu wcześniej sporządzonych odpowiedzi. Do pisma tego załączono jednocześnie wcześniejszą korespondencję z dnia 20 grudnia 2018 roku oraz z dnia 7 stycznia 2019 roku. Powołując się na występujące problemy techniczne oraz wskazanie w skardze na bezczynność innego adresu do doręczeń, Prezes Sądu w piśmie z dnia 1 lutego 2019 r. zwrócił się również z zapytaniem, czy w dalszym ciągu strona podtrzymuje skargę na bezczynność, czy ją cofa. Jednocześnie Prezes zwrócił się z prośbą o udzielenie odpowiedzi w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że skarga jest podtrzymana. Korespondencja została odebrana przez skarżącego w dniu 21 lutego 2019 roku, co wynika z elektronicznego potwierdzenia odbioru. Tak więc całość korespondencji została wysłana do skarżącego w momencie, kiedy wskazał on inny możliwy do doręczeń adres. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2019 r. tutejszy Sąd oddalił wniosek o wymierzenie grzywny jako przedwczesny. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w R. w sprawie udostępnienia informacji i danych publicznych (pismo z dnia 21 stycznia 2019 r.) wpłynęło do Sądu Rejonowego w R. w dniu 21 stycznia 2019 r. podczas, gdy wniosek o nałożenie grzywny na organ z kolei został złożony osobiście przez skarżącego w tutejszym Sądzie w dniu 19 lutego 2019 r. Na postanowienie to wniósł zażalenie K.M. podnosząc, iż postępowanie w sprawie dotyczy udostępnienia informacji publicznej. Postanowieniem z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt: I OZ 807/19, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zażalenie i uchylił zaskarżone postanowienie, ponieważ Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny był przedwczesny. Wskazał iż w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Jest to lex specialis w stosunku do ogólnego unormowania z art. 54 § 2 p.p.s.a., zakreślający, krótszy – 15 dniowy termin do wykonania obowiązku ciążącego na organie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten jest zobowiązany przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w zakreślonym przez ustawodawcę terminie 30 dni od jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2- 2c P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W przypadku skarg dotyczących udostępnienia informacji publicznej termin ten, stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1330) – dalej w skrócie "u.d.d.i.p.", wynosi 15 dni od dnia otrzymania skargi. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że art. 55 § 1 P.p.s.a. umożliwia dyscyplinowanie organów administracji publicznej, które nie wykonują obowiązków, które ustawodawca nałożył na nie w art. 54 § 2 P.p.s.a., które dotyczą przekazania sądowi administracyjnemu w terminie trzydziestu dni skargi wraz z aktami i z odpowiedzią na skargę, przy czym początek terminu na przekazanie akt przez organ sądowi administracyjnemu wyznacza data rzeczywistego otrzymania skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że grzywna wymierzana w tym trybie ma nie tylko charakter dyscyplinujący, ale także charakter represyjny (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, dostępną na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przekazanie sądowi skargi po upływie terminu określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a. oraz po złożeniu wniosku przez skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, jednak przed podjęciem przez sąd postępowania, nie powoduje jego bezprzedmiotowości. Należy również podkreślić, że użyty w art. 55 § 1 P.p.s.a. zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", oznacza, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Wymierzenie grzywny ma zatem charakter fakultatywny, co wymaga w głównej mierze dokładnego zbadania okoliczności sprawy (zob. postanowienia NSA: z 15 października 2013 r., sygn. akt I OZ 891/13, z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 1477/16, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, wnioskodawca K.M., wniósł w dniu 21 stycznia 2019 r. do organu (data pisma i jednocześnie data wpływu tego pisma do organu) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w R. w sprawie udostępnienia informacji i danych publicznych. W dniu 21 stycznia 2019 r. rozpoczął bieg termin 15 dniowy termin, w którym organ miał obowiązek przekazać skargę K.M. wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do tutejszego Sądu. W terminie piętnastodniowym, który upłynął z dniem 4 lutego 2019 r. organ nie zrealizował tego obowiązku. Skarga wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę po dziś dzień nie została przekazana do tutejszego Sądu. Zatem fakt naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 P.p.s.a., w terminie szczególnym, wynikającym z art. 21 pkt 1 u.d.d.i.p, przez Prezesa Sądu Rejonowego w R. nie budzi wątpliwości. W ocenie Sądu, fakt ten stanowi wystarczającą okoliczność do wymierzenia grzywny, albowiem organ obciąża obowiązek przekazania akt w ustawowym terminie Sądowi (wraz ze skargą). Prezes Sądu Rejonowego w R. nie wywiązał się z tego obowiązku nie przekazując skargi wraz z kompletem akt sprawy odpowiedzią na skargę do tutejszego Sądu. Tymczasem okoliczności, na które powołuje się organ nie zostały w najmniejszym stopniu uprawdopodobnione. W konsekwencji oceniając stopień zawinienia organu, uznać przyjdzie, że do uchybienia terminu doszło wyłącznie z jego winy, a stopień naruszenia prawa jest na tyle znaczny, że uzasadnia nałożenie grzywny we wskazanej w rozstrzygnięciu wysokości. Sąd wymierzył kwotę grzywny, biorąc pod uwagę właśnie niewykonanie przez organ obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a., w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.d.i.p., brak uprawdopodobnienia okoliczności, na które się powoływał w odpowiedzi na wniosek i znaczny stopień zawinienia organu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.